InfoHub Logo

Qazaqstandyqtar aldaǵy ýaqytta ekonomıkadaǵy eleýli ózgeristerge daıyn bolýy kerek. Bul ózgeristerdi alǵashqy bolyp avtokólik ıeleri sezinedi. Ekonomıs Rahymbek Abdrahmanovtyń aıtýynsha, jaqyn jyldary eń aýyr soqqylardyń biri benzın baǵasynyń ósýi bolýy múmkin. Qazirgi ýaqytta munaıdyń joǵary baǵasy jaǵdaıdy ýaqytsha qoldap tur.

Bul týraly Infohub.kz aqparat agenttigi habarlaıdy.

Munaıdyń qymbattaýy tengege áser etedi

Ekonomıstiń Digital Business basylymyna bergen suhbatynda aıtýynsha, Taıaý Shyǵystaǵy shıelenis aıasynda Brent markaly munaıdyń barreli 95 dollardan joǵary bolýy múmkin. Bul Qazaqstan sıaqty shıkizat eksporttaıtyn elderge qysqa merzimdi jeńildik beredi. Biraq bul áser uzaqqa sozylmaýy yqtımal.

«AQSH Energetıka mınıstrliginiń boljamy boıynsha, baǵa III toqsanda 80 dollardan tómen túsip, 2026 jyldyń sońyna qaraı shamamen 70 dollarǵa deıin tómendeýi múmkin. Sondyqtan qymbat munaıdyń áseri qysqa merzimdi bolýy yqtımal», - deıdi Abdrahmanov.

Munaı baǵasynyń tómendeýi tengege qysymdy kúsheıtedi: eksporttyq kirister azaıyp, búdjetke jáne Ulttyq qorǵa túsetin túsimder kemıdi. Nátıjesinde memleket valúta rezervterin paıdalanýǵa nemese tengeniń álsireýi men ımport baǵasynyń ósýine jol berýge májbúr bolady.

Janarmaı 70-90% qymbattaýy múmkin

Alaıda, eń sezimtal soqqy janarmaı baǵasy arqyly kelýi múmkin. 2027 jyldyń 1 qańtarynan bastap EAEO elderinde munaı jáne munaı ónimderiniń biryńǵaı naryǵy jumys isteı bastaıdy.

«Qazir Qazaqstanda benzın Reseı men Qyrǵyzstanǵa qaraǵanda shamamen eki ese arzan. Sondyqtan baǵalar teńesken kezde janar-jaǵarmaı baǵasynyń 70-90% ósýin kórýimiz múmkin. Bul birden bolmasa da, jyldam júrýi yqtımal. Bul qazaqstandyqtardyń ekonomıkalyq jaǵdaıyna qatty áser etedi», - dep boljaıdy sarapshy.

Rahymbek Abdrahmanovtyń aıtýynsha, qymbat benzın tasymaldaý, taýarlar men qyzmetter qunyn avtomatty túrde kóteredi.

Qazir aqshamen ne isteý kerek?

Valúta baǵamyna keletin bolsaq, ekonomıs qazirgi tenge turaqtylyǵynyń kóp jaǵdaıda ıllúzıa ekenin aıtady. Qazirgi ýaqytta dollardyń baǵamy 493 teńge shamasynda, biraq qarjy naryǵynyń boljamdary aıyna shamamen 508 teńgege, al bir jyldan keıin ortasha eseppen 540 teńgege deıin álsireýdi kórsetedi. Dollardy 510-550 teńgeden satyp alǵandarǵa sabyr saqtaýǵa keńes beredi.

«Bazalyq mólsherleme, naryqqa qatysýshylardyń kópshiliginiń baǵalaýy boıynsha, 18% deńgeıinde qalady, al bir jyldan keıin shamamen 16,75% bolady. Joǵary mólsherlemeler tengeni qoldaıdy, óıtkeni olar kapıtaldy teńge aktıvteri men memlekettik oblıgasıalarǵa tartady. Sondyqtan baǵam qazirgi ýaqytta salystyrmaly túrde myqty bolyp kórinedi», - dep túsindirdi ol.

Yqtımal aýytqýlardy eńserý úshin Abdrahmanov qarapaıym strategıany ustanady: barlyq aqshany bir valútada ustamaý. Teńgeniń bir bóligin – joǵary depozıt mólsherlemeleriniń arqasynda, al bir bóligin – devalvasıadan saqtandyrý retinde valútada saqtaýǵa bolady. Onyń aıtýynsha, ońtaıly proporsıa shamamen 50-50 nemese 60% teńgede, 40% valútada bolýy kerek. Bul tásil baǵamnyń qaı baǵytta ketetinine tolyq táýeldi bolmaýǵa múmkindik beredi.