InfoHub Logo

Qazaqstanda zeınetaqy júıesine qyzyǵýshylyq ósse de, azamattardyń senimi áli de ortashadan tómen deńgeıde qalyp otyr. 2025 jylǵy ulttyq saýalnama bazalyq qarjylyq saýattylyqtyń nyǵaıǵanyn, alaıda ınvestısıa, salyq jáne memlekettik kepilder boıynsha túsinbeýshilik áli basym ekenin aıqyndady.

Bul týraly Infohub.kz aqparat agenttigi habarlaıdy.

Saýalnama aýqymy: 3000 qatysýshy, 26 suraq

Zertteý 2025 jyly elimizdiń barlyq óńirinde, sonyń ishinde Astana, Almaty jáne Shymkentte júrgizildi. İriktemege 18 jastan asqan 3000 respondent endi: 67,7%-y – jaldamaly qyzmetkerler, 27,7%-y – ózin-ózi jumyspen qamtyǵandar, 4,6%-y – jumyssyzdar. Anketa 26 suraqtan turdy jáne júıe týraly bilim, BJZQ (ENPF) ınstıtýsıonaldyq senimi, ınvestısıalaý túsinigi men aqparattyń qoljetimdiligin qamtydy.

Bazalyq bilim ósýde: negizgi uǵymdardy kóbi biledi

Bazalyq qarjylyq saýattylyq ındeksi 74,2%-ǵa jetip, bir jyl burynǵy 73,8%-dan sál ósti. Respondentterdiń 90,1%-y mindetti zeınetaqy jarnalary baryn biledi, al 80,4%-y olardyń mólsherlemesin durys atady – 10%. 84,1% azamat qazirgi dıfferensıalanǵan zeınet jasyn durys kórsetti: 2025 jyly erler – 63 jas, áıelder – 61 jas. Kópshilik jeke shotty veb-saıt, mobıldi qosymsha, eGov.kz, HQKO nemese poshta úzindisi arqyly tekserýdi biledi.

Qıyn tusy – ınvestısıa: alshaq túsinik saqtaldy

Kúrdeli taqyryptarda ilgerileý baıaý: alǵabasqan qarjylyq saýattylyq deńgeıi 45,3% kóleminde qaldy. 58,2% ǵana zeınetaqy aktıvterin Ulttyq bank jáne/nemese ýákiletti basqarýshy kompanıalar basqaratynyn durys kórsetti. Al 35,6% qate paıymmen bul ókilettikti BJZQ-nyń ózine telıdi. Taǵy bir mańyzdy olqylyq – tek ár tórtinshi azamat (25%) ınvestısıalyq tabystyń naryqqa táýeldi ózgeretinin túsinedi; talaıy ony «turaqty» nemese kepildi dep sanaıdy.

Anýıtet, salyq jáne kepilder: bilim álsiz

Zeınetaqy anýıtetin kim jáne qandaı sharttarda satyp ala alatynyn naqty biletinder – 29% qana. Salyqta da ala-qula jaýap kóp: tek 38% qazirgi tańda tólemder jeke tabys salyǵymen (JTS) salyqtanatynyn, al 2026 jylǵy 1 qańtardan bastap salyq salynbaıtynyn durys meńgergen. Memlekettik kepilder týraly da qate túsinik bar: 49,5% ǵana qorǵaý tek mindetti jarnalarǵa taraıtynyn aıtty, qalǵandary erikti jınaqtar da tolyq kepildenedi dep oılaıdy.

Senim deńgeıi: sandar sóıleıdi

Zeınetaqy júıesine jalpy senim – 10 baldyq shkala boıynsha 5,92 bal. BJZQ-ǵa senim sál joǵary – 6,04 bal. Bul tolyq senimniń ornyqpaǵanyn, biraq ótkir teris kózqarastyń da basym emes ekenin kórsetedi. Qatysý belsendiligi artty: BJZQ-ǵa kem degende bir ret jarna aýdarǵandar úlesi 2021 jylǵy 42,7%-dan 2025 jyly 78,7%-ǵa ósti. Alaıda qatysýdyń artýy senimniń avtomatty túrde ulǵaıýyna ákelmegen.

Aqparat kózderi: áleýmettik jeliler – aldyńǵy shepte

Halyqtyń jartysyna jýyǵy aqparatty áleýmettik jelilerden alady. Kóshbasshylar: Instagram – 32,3%, Facebook – 13,6%, WhatsApp – 11,9%, Telegram – 10,9%, TikTok – 9,3%, YouTube – 6%. Televıdenıe 29,4% deńgeıinde saqtalǵanymen, sıfrlyq platformalarǵa jol berip keledi. Demek, zeınetaqy taqyrybyn túsindirý áleýmettik jelilerde qarapaıym ári dál jetkizilmese, aýdıtorıanyń eleýli bóligi óz aqshasynyń taǵdyryn tolyq túsine almaıdy.

Qorytyndy: saýattylyq ósip keledi, biraq senim toqyraýda

Zertteý ekiudaı kórinisti aıqyndady: bazalyq bilim men qatysý artyp, aqparat qoljetimdi boldy; alaıda alǵabasqan bilimdegi ilgerileý shekteýli, salyq pen ınvestısıadaǵy shatasý saqtalǵan, senim de turaqsyz. BJZQ sıfrlyq servısterdi damytyp, túsindirý jumysyn kúsheıtetinin málimdedi, tolyq esep Fond saıtynda qoljetimdi. Negizgi qajettilik – qarapaıym, ashyq ári dál komýnıkasıa: azamat ár teńgeniń qalaı basqarylyp, qandaı táýekel men tabysqa ushyraıtynyn túsinýi tıis.