InfoHub Logo

Qazaqstandyq júrgizýshilerdiń saqtandyrý polısiniń quny endi olardyń joldaǵy júris mánerine tikeleı baılanysty bolmaq. Bul týraly Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttigi (QNRDA) habarlady. Regýlátor avarıalardyń jıilep ketýi men avto bólshekteriniń qymbattaýyna baılanysty mindetti avtosaqtandyrý (MAS) salasynda tarıftik reforma júrgizýdi josparlap otyr.

Bul týraly Infohub.kz aqparat agenttigi habarlaıdy.

Tarıfterdi qaıta qaraýdyń sebebi

2025 jyldyń qorytyndysy boıynsha, saqtandyrý syıaqylarynyń jınalýy men tólengen ótemaqylar kólemi arasyndaǵy alshaqtyq aıtarlyqtaı ósken. MAS boıynsha saqtandyrý syıaqylary 17,5%-ǵa ósip, 118,0 mlrd teńgege jetkenimen, saqtandyrý tólemderi 32,3%-ǵa artyp, 105,9 mlrd teńgege jetti. Jalpy el boıynsha saqtandyrý tólemderiniń kólemi 38,1%-ǵa ulǵaıyp, 461,4 mlrd teńgege jýyqtady.

Regýlátordyń málimetinshe, saqtandyrý kompanıalarynyń qarjylyq turaqtylyǵy syn kótermeıtin jaǵdaıǵa jetken. Ortasha alǵanda, MAS boıynsha saqtandyrý syıaqysy 22,1 myń teńge bolsa, múlikke keltirilgen zıan úshin eń joǵary ótemaqy 2,6 mln teńge, al ómirge keltirilgen zıan úshin 8,7 mln teńgege teń. Sońǵy eki jylda jol-kólik oqıǵalarynyń sany artqan jáne jóndeý jumystarynyń quny qymbattaǵan. Bul MAS boıynsha saqtandyrý tólemderiniń 73%-ǵa ósýine alyp keldi. Al saqtandyrý syıaqylary tek 22%-ǵa ǵana ósti. Bul saqtandyrý uıymdarynyń qarjylyq jaǵdaıyna qosymsha salmaq túsiredi. Naryqtaǵy ortasha zalaldylyq 107%-ǵa jetti, al bólshek klıentter úlesi basym saqtandyrý uıymdarynda bul kórsetkish 120-150%-ǵa deıin barady.

Júrgizýshilerdi baǵalaý jáne tarıfterdi saralaý

Bul máselelerdi sheshý úshin agenttik tarıfterdi qalyptastyrýda ıkemdi tásilderdi engizýdi kózdep otyr. Jańa júıede tarıfter tek aımaq pen burynǵy jol-kólik oqıǵalarynyń tarıhyna ǵana emes, sonymen qatar júrgizýshiniń «sıfrlyq beınesine» de baılanysty bolady.

«Árbir saqtandyrylýshynyń táýekeldiligin dálirek baǵalaý, jol qozǵalysy qatysýshylarynyń adal minez-qulqyn yntalandyrý, sondaı-aq joǵary jáne tómen táýekeldi júrgizýshiler arasyndaǵy aıqaspaly sýbsıdıalaýdy shekteý úshin skorıngtik modelderdi qoldaný josparlanýda», - delingen habarlamada.

«Biryńǵaı tereze» jáne áleýmettik kepildikter

Tarıftik reformamen qatar, «biryńǵaı tereze» formatyndaǵy sıfrlyq sheshimdi engizý de qarastyrylýda. Bul azamattarǵa kez kelgen lısenzıalanǵan saqtandyrý kompanıasymen geografıalyq shekteýsiz kelisimshart jasasýǵa múmkindik beredi. Bul tetiktiń maqsaty – saqtandyrýshylardyń belgili bir sanattaǵy júrgizýshilerden bas tartýyna jol bermeý.

Sonymen qatar, Parlament Májilisinde saqtandyrý tólemderiniń eń joǵary mólsherin kezeń-kezeńimen arttyrý máselesi talqylanýda. Alaıda, kez kelgen ózgeris azamattardyń múddeleri men saqtandyrý uıymdarynyń tólem qabilettiligi arasyndaǵy tepe-teńdikti saqtaý úshin muqıat aktýarlyq esepteýlermen súıemeldenetin bolady.

2026 jylǵa arnalǵan reformalardyń basty maqsaty – MAS sektoryn «nóldik rentabeldilikten» shyǵaryp, zardap shekkenderge uzaq merzimdi tólemderdi qamtamasyz ete alatyn turaqty júıege aınaldyrý.