InfoHub Logo

Túrkıadaǵy demalys oryndaryndaǵy sońǵy jaǵdaılar qazaqstandyqtardy beı-jaı qaldyrmaı otyr. Ádette, demalys pen mol dastarhannyń sımvoly sanalatyn Túrkıa jaǵalaýy qazir qonaq úı bıznesindegi eleýli ózgeristerge tap boldy. Antalányń turaqty demalys orny retindegi bedeline nuqsan kelýi múmkin degen qaýip bar. Investısıalardyń ornyna, naryqqa otelderdi satý týraly habarlamalar tolýda.

Bul týraly Infohub.kz aqparat agenttigi habarlaıdy.

Besjuldyzdy satylym: Oteldi páter baǵasyna satyp alyńyz

Túrkıanyń qonaq úı naryǵynda belsendilik baıqalady, biraq bul damýǵa ınvestısıa salý emes, kerisinshe, aktıvterdi satý túrinde kórinis tabýda. Ásirese, energıa men personalǵa arnalǵan shyǵyndardyń kúrt ósýine baılanysty Alanáda 14 otel, onyń ishinde besjuldyzdy nysandar da satylymǵa qoıyldy. Izmırde de jaǵdaı osyǵan uqsas: 8 qonaq úı jańa ıelerin izdese, 22 býtık-otel jalǵa berýge daıyn. Bul salanyń aýqymdy ózgeristerge ushyrap jatqanyn kórsetedi.

Túrkıalyq Turizm Ajansi basylymynyń habarlaýynsha, Alanádaǵy otelder birinen soń biri satylymǵa shyǵyp jatyr. Negizgi sebep – paıdalaný shyǵyndarynyń ósýi. Energıa baǵasynyń kóterilýi, ınflásıaǵa baılanysty personaldyń jalaqy talabynyń artýy jáne basqa da janama shyǵyndar qonaq úı sektoryna qatty soqqy bolyp tıdi. Qazirgi tańda 14 nysan satylymǵa shyǵarylǵan, olardyń qatarynda besjuldyzdy otelder de bar. Satylymǵa shyǵarylǵan aktıvterdiń jalpy quny 2,25 mıllıard túrik lırasynan asady. Keıbir satylymdar basqarýdaǵy qıyndyqtarǵa baılanysty bolsa, sala ókilderi bul jaǵdaıdyń tek ekonomıkalyq konúnktýramen ǵana emes, sonymen qatar otbasylyq qonaq úı bıznesindegi býyn almasýymen de baılanysty ekenin aıtady.

Sahibinden.com platformasynyń málimetinshe, Alanáda satylymǵa shyǵarylǵan otelderdiń basym bóligi – úshjuldyzdy nysandar. Usynystar ishinde birjuldyzdy 1 otel, úshjuldyzdy 4 otel, tórtjuldyzdy 1 otel jáne besjuldyzdy 3 otel bar. Sonymen qatar, 2 apart-otel, 2 býtık-otel jáne 1 týrısik nysan da satylymǵa qoıylǵan. Otelderdiń baǵasy da ártúrli: eń tómengi baǵa 4 mıllıon túrik lırasynan bastalyp, 1,235 mıllıardqa deıin jetedi.

Shyǵyndardyń ósýine eń osal jaǵdaıǵa ushyraıtyndary – 200-250 bólmeden az nomeri bar, ásirese «bárin qamtıtyn» (all inclusive) júıesimen jumys isteıtin, shyǵyndardy basqarýda ıkemdiligi shekteýli otelder.

Bos shezlońtyń elesi jáne maýsymnyń basqa da «erekshelikteri»

Bolyp jatqan jaǵdaıdyń basty sebebi – shyǵyndardyń ósýi men paıda arasyndaǵy alshaqtyq. Operasıalyq shyǵyndar tez ósse, túrik lırasynyń baǵamy ınflásıa deńgeıinen tómen qalyp otyr. Túrkıa statısıka ınstıtýtynyń (TÜİK) málimetinshe, 2026 jyldyń qańtarynda meıramhanalar men qonaq úıler segmentinde baǵalar bir aıda 5,86%-ǵa, al jyldyq esepte 33,31%-ǵa ósken. Elektr energıasy, azyq-túlik jáne eńbek aqynyń qymbattaýy kiristi «jep» qoıdy, ásirese shaǵyn nysandarda bul áser aıqyn sezildi.

Sala mamandary satylymǵa shyǵarylǵan habarlamalardyń barlyǵy naqty mámile emestigin, keıbiri naryqty «synaý» jáne áleýetti satyp alýshylardyń qyzyǵýshylyǵyn baǵalaý quraly retinde qoldanylýy múmkin ekenin atap ótedi. Degenmen, týrızm salasynyń kásipqoılary naqty menshik ıeleriniń aýysý tendensıasy aıqyn baıqalatynyn rastaıdy. Olardyń baǵalaýy boıynsha, ótken qysta Alanáda kem degende on iri otel ıesin aýystyrǵan, bul marketıńtik shý emes, ekonomıkalyq jaǵdaıdyń nasharlaýyna jaýap retinde sektordaǵy qurylymdyq qaıta qurýdyń bastalǵanyn bildiredi.

2025 jylǵy maýsym kútken nátıjeni bermedi: otelderdiń tolymdylyǵy joǵary bolǵanymen, ósken shyǵyndar paıda ákelmedi. Kóptegen otelder jınaqtalǵan qaryzdaryn óteı almaı, satýdy jón kórdi. Qyzyǵy, sala ókilderi tek ekonomıkalyq sebepterdi ǵana emes, basqa da faktorlardy atap ótedi.

Kleopatra otel ıeleri qaýymdastyǵynyń tóraǵasy Shevkı Tach býyn almasý faktoryn da atap kórsetedi. Otbasylyq ımperıalardyń jas muragerleri qonaq úı bıznesiniń aýyr tirligimen baılanysqysy kele bermeıdi. Kadr máselesi ózekti bola túsýde. Bilikti, kóp til biletin personaldy tabý qıyndap, eńbek jaǵdaılary men jalaqyǵa qoıylatyn talaptar artyp otyr. Otbasylyq murany aqshaǵa aınaldyrýǵa bola tura, nege bıznespen kúresý kerek?

2026 jyldyń alǵashqy tórt aıynda Antaláǵa 1,535 mln týrıs keldi – bul ótken jyldyń osy kezeńimen salystyrǵanda 9%-ǵa az. Bul týraly Kásipqoı qonaq úı menedjerleri qaýymdastyǵynyń (POYD) prezıdenti Hakan Saachıoǵlý habarlady. Ol suranystyń tómendeýin Taıaý Shyǵystaǵy qaqtyǵyspen baılanystyryp, erte brondaý boıynsha týrlardy buzýdyń 15%-ǵa jetkenin aıtty. Bul Túrkıanyń baı tarıhı murasy, tabıǵı sulýlyǵy, damyǵan ınfraqurylymy jáne balama týrızm áleýeti bar ekenine qaramastan, Antalányń álemdegi eń kóp baratyn qalalardyń ondyǵyna kiretinin eskersek, mańyzdy jaǵdaı.

Izmır: Termaldy sýlar men oryndalmaǵan armandar

Sarapshylar Izmırdiń eń tanymal kýrorttyq ortalyqtarynyń biri – Cheshmede (Çeşme) týrızm daǵdarysyn tirkep otyr. Maýsym aldynda iri qonaq úıler satylymǵa shyǵarylyp, býtık-nysandar jappaı jalǵa berilýde. Tek bir jyljymaıtyn múlik saıtynyń málimetinshe, Cheshmede 8 otel satylymǵa qoıylǵan, al 22 býtık-otel jańa jalgerlerdi izdeýde.

Týrızm maýsymynyń basynda qalyptasqan jaǵdaı salanyń qysqarýy jáne bızneske ekonomıkalyq qysym jasaý máselesin qaıta kóteredi. Sarapshylardyń baǵalaýy boıynsha, bul qysqa merzimdi qıyndyqtar emes, qurylymdyq problemalardyń kórinisi. Satylym men jalǵa berý týraly habarlamalardyń kóbeıýi sektordaǵy quldyraýdy aıqyn kórsetedi. Joǵary shyǵyndar, operasıalyq shyǵyndardyń ósýi jáne kiristiń maýsymdyq sıpaty otel ıelerin nysandardy satýǵa nemese jalǵa berýge májbúr etedi.

Egeı aımaǵynyń týrısik operatorlary jáne ornalastyrý nysandary qaýymdastyǵynyń (ETİK) vıse-prezıdenti Búlent Terdjannyń aıtýynsha, otelder sanynyń azaıýy tizbekti reaksıany týdyrady: aımaqtan týroperatorlar da kete bastaıdy.

«Nómir qorynyń azaıýy árekettegi otelderdiń suranysty qanaǵattandyra almaıtynyna ákeledi, bul Cheshmeniń halyqaralyq týrısik naryqtaǵy básekege qabilettiligin álsiretedi. Júıeli josparlaýdyń joqtyǵymen birikkende, bul sala úshin odan da mańyzdy máselege aınalady», – deıdi Terdjan.

Sonymen qatar, Cheshmeniń Ilıdja aýdany termaldy bulaqtarymen tanymal, biraq bul áleýet jetkiliksiz paıdalanylýda. Ol Ilıdjanyń halyqaralyq deńgeıdegi termaldy týrızm ortalyǵy bola alatynyn atap ótedi, biraq qajetti ınvestısıalar áli júzege aspaǵan. Bul baǵyttyń damymaýy týrısik ónimniń ártúrliligin shekteıdi jáne aımaqtyń jazǵy maýsymǵa táýeldiligin arttyrady. Terdjan Cheshme úshin keshendi týrısik jospardy ázirleý qajettigin alǵa tartady, áıtpese otelderdi satý jáne jalǵa berý sany arta beretinin eskertedi.

Týrıser ózderindegi pikirlerinde otelderdegi qıyndyqtar «bárin qamtıtyn» júıeden bas tartqannan keıin bastalǵanyn aıtady. Jergilikti týrızmniń negizgi máselesi – «tańǵy as» jáne «jartylaı pansıon» formattarynyń basym bolýy.

«All inclusive júıesine oralyńyzdar, sonda sizder tiri qalasyzdar: jergilikti jáne sheteldik týrıser jyl boıy otelder men qalany toltyrady. Mysaly: Altınyunus oteli buryn tolyq brondalǵan bolatyn, al qazir, ókinishke oraı, bos tur», – deıdi demalýshylar.

«Meniń Ilıdjada dúkenim bolǵan, biraq klıentterdiń azdyǵynan jabýǵa májbúr boldym. Sol jerde úlken, ádemi termaldy keshenniń qurylysy bastalǵan edi, biraq áli kúnge deıin aıaqtalmaı tur, bul aımaq úshin jiberip alǵan múmkindik. Mundaı tamasha jer umytylyp ketse, ókinishti bolar edi. Cheshmede týrısik maýsym 60 kúnge sozylady, biraq termaldy kýrorttar jyl boıy jumys isteı alady. Alaıda, eldegi ekonomıkalyq jaǵdaıdy jáne Cheshmedegi joǵary baǵalardy eskersek, olardyń komersıalyq áleýeti tómendeýde», – deıdi jergilikti kásipker Emıne Iylmaz.

Bılik tipti keıbir otelderdi turǵyn úı keshenderine aınaldyrý nusqasyn qarastyrýda, biraq mundaı transformasıa áleýmettik ınfraqurylym – mektepter, aýrýhanalar jáne basqa da qalalyq orta elementteri máselelerin sheshýdi talap etedi. Syrtqy jaǵdaılar da erekshe nazar aýdarýǵa turarlyq. Buǵan deıin Profi.Travel saıtynda jazylǵandaı, brondaýdyń negizgi tómendeýi eýropalyq naryqpen baılanysty: buzýlar kóbeıip, jańa brondaýlar is júzinde toqtap qaldy. Oǵan jaýap retinde otel ıeleri TMD elderinen kelgen týrıser úshin baǵany tómendetýge májbúr, eýropalyqtardyń joqtyǵyn qalaı da óteýge tyrysýda.

Altyn jaǵalaýdyń batýy: aktıvter pasıvke aınalǵanda

Túrkıa baspasózi lúks otelder segmentindegi daǵdarys týraly da habarlaıdy. Mysaly, Marriott brendimen jumys isteıtin oteldiń salyq bereshegi men jalpy qarjylyq qysymǵa baılanysty bankrottyq prosesine ushyraýy aıqyn mysal. 233 bólmeden turatyn, jaqynda ǵana 2021 jyly ashylǵan bul sándi nysan 50-100 mıllıon dollar kólemindegi qaryz jınap, 2,1 mıllıon dollardan astam salyq mindettemelerin óteı almady. Nátıjesinde, otel operatory SAICP Hotel LLC quqyqtyq qorǵaý rejımine ótýge májbúr boldy, bul is júzinde belgisiz nátıjemen restrýktýrızasıalaý áreketi bolyp tabylady. Pacifica Hotels basqarýshy kompanıasy osy prosestiń aıasynda jańa basqarý komandalary men qarjy serikterin izdeı bastady.

Qarjylyq qıyndyqtardyń bolýy emes, olardyń sıpaty mańyzdy: olar naryqtyń shetin emes, dástúrli túrde eń turaqty bolyp sanalatyn premıým segmentin qamtıdy. Bul sala ókilderin alańdatty, dep jazady jergilikti BAQ.

Lúks otelder segmentindegi mundaı daǵdarystyq qubylystar jahandyq deńgeıde de baıqalady. Shyǵyndardyń ósýi, týrıserdiń minez-qulqynyń ózgerýi (olar bir qonaqhanada uzaq ýaqyt bolmaıdy) jáne jalpy jahandyq ekonomıkalyq turaqsyzdyq tipti eń iri qonaq úı jelilerine de qysym jasaı bastady. Sarapshylardyń baǵalaýy boıynsha, 2026 jylǵa qaraı osyndaı problemalar basqa aımaqtarda da paıda bolýy múmkin, bul týrızm salasynyń neǵurlym salmaqty damý fazasyna ótýin kórsetedi.

Avıasıalyq daǵdarys: 2 mıllıon oryn «korzınaǵa»

Janarmaı daǵdarysy aıasynda álemdegi avıakompanıalar sońǵy eki aptada mamyr aıynyń kestesinen barlyǵy 2 mıllıon jolaýshy orynyn qysqartty. Eń kóp qysqartý Turkish Airlines (Türk Hava Yolları, THY) kompanıasynda boldy, ol sondaı-aq 18 halyqaralyq baǵytty da alyp tastaýǵa daıyndalýda.

Cirium analıtıkteriniń málimetinshe, osy kezeńde myńdaǵan reıster toqtatyldy, al janarmaı únemdeý úshin keıbir baǵyttarda tasymaldaýshylar neǵurlym únemdi ushaq modelderine kóshe bastady. Iranmen qaqtyǵystyń shıelenisýinen keıin aqpan aıynyń sońynan bastap avıasıalyq janarmaı quny eki ese ósti. Bul avıakompanıalardy bılet baǵasyn kóterýge májbúr etti, al Parsy shyǵanaǵyndaǵy áýejaılardyń jabylýy, olar Eýropa – Azıa baǵyttarynyń shamamen úshten bir bóligi úshin tranzıttik toraptar bolyp tabylady, jahandyq saıahat júıesin eleýli túrde buzdy.

Alaná týroperatorlary qaýymdastyǵynyń (ALTID) basshysy Djem Ozdjan aqpan aıynda-aq 2026 jylǵy maýsym erekshe muqıat josparlaýdy talap etetinin eskertken bolatyn: otelderdiń tolymdylyǵy qanaǵattanarlyqsyz qalyp otyr, erte brondaý nátıjeleri kútkennen tómen, al sala shyǵyndardyń ósýi men valúta baǵamynyń aýytqýynan qysym kórýde.

Túrkıa qonaq úı ıeleri federasıasynyń (TÜROFED) prezıdenti Erkan Iagdjı jaǵdaıdy odan da qatań baǵalap, 2026 jylǵy daǵdarysty pandemıamen salystyrýǵa bolatynyn, biraq qolaıly senarı bolǵan jaǵdaıda brondaýlar tómendegendeı tez qalpyna kelýi múmkin ekenin aıtty.

Túrkıa áli de álemdegi mańyzdy týrısik baǵyttardyń biri bolyp qala beredi – baı tarıhı murasy, damyǵan ınfraqurylymy jáne demalys formalarynyń alýan túrliligi bar. Alaıda, bul «tartymdylyq ınersıasy» endi salanyń turaqtylyǵyna kepildik bermeıdi. Eger qazirgi tendensıalar saqtalsa, naryqty, yqtımal, shoǵyrlaný kútip tur: álsiz oıynshylar ketedi, al olardyń ornyn iri jáne turaqty qurylymdar alady.

Biz, týrıser úshin bul jańa shyndyq degendi bildiredi. Bir jaǵynan, otelderge túsetin qarjylyq qysym qyzmet kórsetý sapasynyń tómendeýine jáne tamaqtanýda únemdeýge ákelýi múmkin, ásirese ortasha baǵa segmentindegi nysandarda – búdjettik «tórttikterde». Ekinshi jaǵynan, «ystyq» usynysty ustap qalýǵa múmkindik bar, óıtkeni otel ıeleri eýropalyqtardyń joqtyǵyn qalaı da óteý úshin TMD elderinen kelgen týrıserdi tartý úshin baǵany tómendetýge májbúr.

«2026 jylǵy maýsym» demalystyń qoljetimdiligimen emes, sapardyń tolyq qunyn, týrısik paketke kirmeıtin nárselerdi qosa esepteý qajettiligimen aıqyndalatyn bolady: otelden tys tamaqtaný, óz betinshe transferler, ekskýrsıalar jáne «demalystyń qosymsha ekonomıkasynyń» basqa elementteri. Basqasha aıtqanda, týrısik naryq birtindep týrısik paket baǵasynyń túpkilikti soma bolýdan qalyp, tek shyǵyndardyń kúrdeli júıesine kirý bıleti bolatyn modelge qaıta oralýda.