InfoHub Logo

Jas býyn ókilderi – zýmerlerdi jıi jalqaý, jaýapsyz, joǵary jalaqy talap etetin jáne eski erejelermen jumys isteýge qulyqsyz dep aıyptaıdy. Alaıda, bul pikirler qanshalyqty shyndyqqa janasady? Olardyń jumys berýshiler men eńbek naryǵyna áseri qandaı?

Bul týraly Infohub.kz aqparat agenttigi habarlaıdy.

Jumys berýshilerdiń shaǵymdary

Jumys berýshiler jas qyzmetkerlerdiń suhbatqa kelmeı qalatynyna, birinshi kúni esh sebepsiz jumystan ketetinine, qosymsha jumys isteýden bas tartatynyna jáne yńǵaısyzdyq týyndasa, ońaı jumystan shyǵyp ketetinine shaǵymdanady. Ásirese, egde býyndylar zýmerlerdiń jaǵymsyz atmosferaǵa, aqysyz qosymsha jumysqa jáne tek jumys istep turǵandaı kóriný úshin keńsede otyrýǵa shydaı almaǵanyna ashýlanady.

Keıbir jas mamandar muny basqasha túsindiredi: olar ózderiniń psıhıkalyq densaýlyǵyn qurban etýdi, saý emes ortada jumys isteýdi nemese eksplýatasıany «ómir mektebi» retinde qabyldaýdy qalamaıdy. Olar úshin syılastyq, túsinikti erejeler, ýaqtyly tólenetin jalaqy, jeke shekaralar jáne jumystyń tek turaqtylyq emes, damýǵa da yqpal etetini mańyzdy.

Zýmerlerdiń óz jaýaptary

Jas mamandardyń aıtýynsha, olar jumystan birinshi kúni nemese tipti jarty kúnnen keıin ketýge májbúr bolǵan jaǵdaılar bolǵan. Máselen, bir qyzmetker áıelder ujymyndaǵy ekijúzdilik pen jaǵymsyzdyqty kórip, jumysty jalǵastyrýdan bas tartqan. Endi bir jas maman jumysty erte bitirse de, jumys ýaqyty aıaqtalmaıynsha keńsede otyrýdy talap etken basshynyń áreketin túsinbegen.

Sondaı-aq, resmı tirkeýsiz stajırovkalar men salyq tóleýden qashý úshin stýdentterdi paıdalaný áreketteri de zýmerlerdi qabyldamaıdy. Olar muny «jastarǵa múmkindik» degen jeleýmen jasalǵan eksplýatasıa dep sanaıdy. Jas mamandar ózderiniń jaǵymsyz tájirıbelerin jáne jumystan ketý sebepterin ashyq aıtady: bul – psıhıkalyq densaýlyqty saqtaý jáne qarapaıym syılastyq úshin kúres.

Sarapshylardyń pikiri

HR-konsaltıng mamany Dará Tımoshınanyń pikirinshe, Qazaqstandaǵy býyndar arasyndaǵy basty janjal – jastardyń eńbek naryǵynda naqty tańdaý múmkindigine ıe bolýynda. Ol burynǵy býyndardan aıyrmashylyǵy, zýmerler jumys berýshini ózi baǵalaıtynyn aıtady. Olar úshin jumys – tek ómir súrý quraly emes, baqytty ómir súrýdiń bir bóligi.

Mádenıettanýshy Samır Serkebaev zýmerlerdiń ata-analaryna qaraǵanda qaýipsiz, ashyq jáne tutynýshylyq mol ortada óskenin atap ótedi. Sondyqtan olar úshin eńbek – bul erkindikke umtylý. Olar jumystyń tek ómir súrýdiń jalǵyz joly ekenin sezinbeıdi, kerisinshe, olardyń ómir súrýi qanshalyqty jaǵymdy ekenin baǵalaıdy.

Psıholog Iýlıa Belánına zýmerler úshin psıhıkalyq densaýlyqtyń mansaptyq satydan mańyzdyraq ekenin aıtady. Olar ata-analarynyń «tóze ber, keıin jaqsy bolady» degen qaǵıdatyn qaıtalaǵysy kelmeıdi. Alaıda, keıde jastar jeke shekarany qorǵaýdy jumystaǵy jaısyzdyqtan qashýmen shatastyratynyn da eskertedi. Jumys – bul tek shabyt emes, tártip pen jaýapkershilikti talap etetin proses.

Jańa býynmen qalaı jumys isteý kerek?

Óndiris basshysy Ǵumar Kárimovtiń aıtýynsha, zýmerlermen jumys isteý úshin erekshe tásilder qajet. Olarǵa kompanıa patrıotızmi emes, naqty jaǵdaılar mańyzdy. Jastar basshynyń quzyrettiligin únemi tekseredi jáne olarǵa jaı ǵana jasy nemese laýazymy úshin emes, naqty isterimen dáleldeý kerek. Olar úshin basshy – bul damýǵa kómektesetin jattyqtyrýshy.

Zýmerler úshin naqty jumys ýaqyty men ýaqtyly tólenetin jalaqy – bul «artyqshylyq» emes, mindetti norma. Kárimovtiń aıtýynsha, bul jastardyń kinási ǵana emes, jumys berýshilerdiń de ózgeristerge daıyn bolmaýynan týyndaıdy. Eger qarym-qatynas durys qurylsa, zýmerler óte myqty qyzmetkerler bola alady.