InfoHub Logo

اقش پەن يران اراسىنداعى 2026 جىلعى سوعىس پارسى شىعاناعىنداعى ساياسي جانە اسكەري جاعدايدى تۇبەگەيلى وزگەرتتى. بۇل قاقتىعىس اقش-تىڭ ايماقتاعى ىقپالىنىڭ ازايۋىنا جانە يراننىڭ اسكەري-ونەركاسىپتىك كەشەنىنىڭ دامۋىنا جول اشتى. سۇلتان اكىمبەكوۆتىڭ تالداۋى بويىنشا، بۇل سوعىس ايماقتاعى تەپە-تەڭدىكتى بۇزىپ، جاڭا قاۋىپسىزدىك ماسەلەلەرىن تۋدىردى.

بۇل تۋرالى Infohub.kz اقپارات اگەنتتىگى حابارلايدى.

سوعىستىڭ ساباقتارى: تاراپتاردىڭ مۇمكىندىكتەرى مەن شەكتەۋلەرى

اقش اۋە شابۋىلدارىندا كۇشتى ەكەنىن كورسەتكەنىمەن، قۇرلىقتاعى وپەراسيالار جۇرگىزۋدەگى شەكتەۋلەرىن مويىنداۋعا ءماجبۇر بولدى. 1991 نەمەسە 2003 جىلدارداعىداي اۋقىمدى وپەراسيالار ەندى مۇمكىن ەمەس. ال يران اقش پەن ءيزرايلدىڭ سوققىلارىنا توتەپ بەرىپ، ءتىپتى كورشىلەرىنە زيان كەلتىرە الدى. الايدا، بۇل ونىڭ اسكەري قۋاتىن ودان ءارى كەڭەيتۋدەگى شەكتەۋلەرىن دە كورسەتتى. سوعىستان كەيىن ايماقتا قارۋلانۋ جارىسىنىڭ باستالۋى ىقتيمال، بۇل يراننىڭ اسكەري ونەركاسىبىنە ايتارلىقتاي سوققى بولادى.

يراننىڭ اسكەري-ونەركاسىپتىك كەشەنى جانە «توتەنشە جاعدايلارعا دايىندىق»

يران سوڭعى جىلدارى اسكەري-ونەركاسىپتىك كەشەنىن جەدەلدەتىپ جاڭعىرتۋعا باسا نازار اۋداردى. بۇل ەلدىڭ يدەولوگياسىنا ساي بولدى، ويتكەنى ول «ۇلكەن شايتان» مەن «كىشى شايتانعا» – اقش پەن يزرايلگە قارسى تۇرۋعا نەگىزدەلگەن. يراننىڭ اسكەري-ونەركاسىپتىك كەشەنى، اسىرەسە زىمىراندار مەن دروندار سالاسىندا ايتارلىقتاي جەتىستىكتەرگە جەتتى. بۇل سوعىستا اقش پەن پارسى شىعاناعى ەلدەرىن قيىن جاعدايعا قالدىردى. الايدا، يراننىڭ اۋە كۇشتەرى مەن فلوتى سوعىس الاڭىندا كورىنبەدى، ال اۋە قورعانىسىنىڭ تيىمدىلىگى دە شەكتەۋلى بولدى.

«توتەنشە جاعدايلار ءوسى»: سيريا، حەزبوللا جانە يرانعا سوققى

2024 جىلدىڭ قىركۇيەگىندە يزرايل ليۆانداعى «حەزبوللانى» شابۋىلداپ، ونى السىرەتتى. 2024 جىلدىڭ جەلتوقسانىندا سيريادا باشار اساد بيلىگى قۇلادى. 2025 جىلدىڭ جازىندا يزرايل ءوزى يرانعا 12 كۇندىك سوعىسپەن شابۋىل جاسادى. بۇل تەگەران ءۇشىن اۋىر سوققى بولدى، اسىرەسە سيريانى جوعالتۋ جانە ليۆانداعى ىقپالدى كۇشتەرىن السىرەتۋ. يراننىڭ يزرايلگە جاقىن ماڭداعى پوزيسيالارى جوعالدى. بۇل ونداعان جىلدار بويى جۇرگىزىلگەن كۇش-جىگەردىڭ ناتيجەسىز بولعانىن كورسەتتى.

2025 جىلعى قاڭتارداعى نارازىلىقتار جانە كەڭەستىك پارالەلل

بۇل جاعداي يراندىقتاردىڭ ءبىر بولىگى مەن ەليتالارىنىڭ اراسىندا نارازىلىق تۋدىردى. قوعامدا مەملەكەتتىڭ مۇنداي قاراجاتتى نەگە ءساتسىز جوباعا جۇمساعانى تۋرالى سۇراقتار تۋىندادى. اسكەري شىعىندارعا بايلانىستى حالىقتىڭ نارازىلىعى 2025 جىلدىڭ قاڭتارىندا جاپپاي نارازىلىقتارعا ۇلاستى. الايدا، مەملەكەت دامۋ باعىتىن وزگەرتە المادى، ويتكەنى ول يدەولوگياعا نەگىزدەلگەن ەدى. بۇل جاعداي يراننىڭ اسكەري-ساياسي كۇشىن ۇستاپ تۇرۋعا جانە پروكسي كۇشتەرىن قولداۋعا قاجەتتى قاراجاتتىڭ جوقتىعىنان تۋىندادى. بۇل جاعداي كەشكى كەڭەس وداعىنداعى جاعدايعا ۇقساس بولدى.

اقش-تىڭ «قالقانىنىڭ» وسالدىعى

ايماقتاعى تەپە-تەڭدىكتى ساقتاپ تۇرعان اقش پەن ونىڭ اسكەري بازالارى بولدى. الايدا، قازىرگى سوعىس ولاردىڭ يراندىق شابۋىلدارعا وسال ەكەنىن كورسەتتى. قىمبات اۋە قورعانىس جۇيەلەرى ارزان يراندىق دروندار مەن زىمىراندارعا قارسى ءتيىمسىز بولىپ شىقتى. بۇل اقش-تىڭ ايماقتاعى ىقپالىنىڭ ازايۋىنا اكەلدى.

سوعىستان كەيىن نە بولادى؟

سوعىستان كەيىن يران جوعالتقانىن وتەۋگە تىرىسادى. بۇل كوپ ۋاقىت پەن اقشانى تالاپ ەتەدى، ءبىراق سانكسيالاردىڭ الىنۋى نەمەسە ورمۋز بۇعازى ارقىلى وتەتىن كەمەلەردەن الىناتىن تولەمدەر ەسەبىنەن ولارعا قول جەتكىزۋى مۇمكىن. مۇناي ءوندىرۋ جانە ەكسپورتتاۋ ينفراقۇرىلىمى ساقتالعان. يران ەكونوميكاسىن ۇلتتىق قاجەتتىلىكتەرگە باعىتتاۋى مۇمكىن، ال قوعامدى باقىلاۋدى كۇشەيتۋ ءۇشىن قاۋىپسىزدىك قىزمەتتەرىنىڭ ءرولىن ارتتىرادى. پارسى شىعاناعى ەلدەرى دە وزدەرىنىڭ اسكەري مۇمكىندىكتەرىن كۇشەيتۋگە ءماجبۇر بولادى، بۇل ايماقتاعى جاعدايعا ەلەۋلى اسەر ەتۋى مۇمكىن.