InfoHub Logo

اسقازان وبى – الەمدەگى ونكولوگيالىق اۋرۋلاردىڭ ىشىندە ءولىم-جىتىم كورسەتكىشى بويىنشا العاشقى بەستىككە كىرەدى. بۇل قاتەرلى ىسىكتىڭ دامۋ ءقاۋپىن ارتتىراتىن ماڭىزدى فاكتورلاردىڭ ءبىرى – حەليكوباكتەر پيلوري (Helicobacter pylori) باكتەرياسى. قازاقستاندا بۇل ينفەكسيانى جۇقتىرعانداردىڭ ۇلەسى شامامەن 70%-عا جەتەدى.

بۇل تۋرالى Infohub.kz اقپارات اگەنتتىگى حابارلايدى.

حەليكوباكتەر پيلوري دەگەن نە جانە نەسىمەن ءقاۋىپتى؟

Helicobacter pylori – اسقازاننىڭ قىشقىل ورتاسىندا ءتىرى قالا الاتىن ەرەكشە باكتەريا. بۇل ينفەكسيا ادام اعزاسىندا ونداعان جىلدار بويى ساقتالىپ، اسقازاننىڭ سوزىلمالى اۋرۋلارىنا، ءتىپتى قاتەرلى ىسىككە دە سەبەپ بولۋى مۇمكىن.

مامانداردىڭ ايتۋىنشا، بۇل باكتەريا الەم حالقىنىڭ جارتىسىنا جۋىعىن قامتىعان. قازاقستاندا بۇل كورسەتكىش 60-70% ارالىعىندا، كەيبىر دەرەكتەردە 85%-عا دەيىن جەتەدى. اسىرەسە، شىعىس قازاقستان، پاۆلودار، سولتۇستىك قازاقستان جانە قاراعاندى وبلىستارىندا بۇل كورسەتكىش جوعارى. بۇل ايماقتاردا اسقازان وبىنان بولاتىن ءولىم-جىتىم دە رەسپۋبليكالىق ورتاشا كورسەتكىشتەن اسادى.

مۇنداي الشاقتىققا بىرنەشە فاكتور اسەر ەتەدى. سونىڭ ءبىرى – تاماقتانۋ ادەتتەرى. سولتۇستىك جانە شىعىس وڭىرلەردە تۇزدى، ىستالعان جانە وڭدەلگەن تاعامداردى تۇتىنۋدىڭ جوعارى بولۋى اسقازاننىڭ شىرىشتى قابىعىنا زيان كەلتىرىپ، وبى اۋرۋىنىڭ ءقاۋپىن ارتتىرادى. سونىمەن قاتار، ونەركاسىپتىك ايماقتارداعى ەكولوگيالىق جاعداي دا بۇل ماسەلەگە ىقپال ەتۋى ىقتيمال.

اسقازان وبى مەن حەليكوباكتەر پيلوري بايلانىسى

Helicobacter pylori ينفەكسياسى ەكى ءتۇرلى راكپەن تىعىز بايلانىستى:

قازاقستاندا اسقازان وبىنىڭ قانشا جاعدايى وسى باكتەريامەن بايلانىستى ەكەنى تۋرالى ناقتى ستاتيستيكا جوق. دەگەنمەن، حالىقارالىق جانە جەرگىلىكتى زەرتتەۋلەرگە سۇيەنسەك، اسقازان وبى جاعدايلارىنىڭ 75-90%-ى حەليكوباكتەر پيلوريمەن تىكەلەي نەمەسە جاناما بايلانىستى بولۋى مۇمكىن. ينفەكسيالانعان ادامداردا بۇل اۋرۋدىڭ دامۋ ءقاۋپى 3-6 ەسە، ال باكتەريانىڭ وتە اگرەسسيۆتى شتامدارىمەن جۇقتىرعاندا 8-10 ەسە ارتادى.

ءارقاشان حەليكوباكتەر وبىعا اكەلە مە؟

باكتەريانى تاسىمالداۋشىلاردا اسقازان وبىنىڭ دامۋ ءقاۋپى ورتا ەسەپپەن 1-3% دەپ باعالانادى. بۇل كورسەتكىش از بولىپ كورىنگەنىمەن، ينفەكسيالانعان حالىقتىڭ كوپتىگىن ەسكەرسەك، بۇل سان ەلەۋلى مولشەرگە اينالادى.

ءقاۋىپتى ارتتىراتىن فاكتورلار:

ينفەكسيانىڭ ۇزاققا سوزىلۋى دا ءقاۋىپتى ارتتىرادى. ينفەكسيا نەعۇرلىم ەرتە باستالسا جانە اعزادا ۇزاق ساقتالسا، اسقازان شىرىشتى قابىعىنىڭ پاتولوگيالىق وزگەرۋىنىڭ ىقتيمالدىعى سوعۇرلىم جوعارى بولادى.

باكتەريا قالاي جۇعادى؟

حەليكوباكتەر ينفەكسياسى كوبىنەسە لاستانعان سۋ، تاعام ارقىلى نەمەسە وتباسىنداعى جاقىن قارىم-قاتىناس ارقىلى جۇعادى. جۇعۋ جولدارى – ءناجىس-اۋىز جانە اۋىز-اۋىز.

ينفەكسيانىڭ كەڭ تارالۋىنىڭ باستى سەبەبى – ونىڭ بايقاتپاي ءوتۋى. كەيبىر ادامداردا سيمپتومدار پايدا بولماي، ينفەكسيا جىلدار بويى نەمەسە ونداعان جىلدار بويى ساقتالۋى مۇمكىن. يممۋندىق جۇيە باكتەريانى تولىق جويا الماسا دا، ونىڭ بەلسەندىلىگىن تەجەپ وتىرادى. سوندىقتان كوپتەگەن ادامدار Helicobacterء-دىڭ بار ەكەنىن بىلمەيدى.

قانداي سيمپتومدارعا نازار اۋدارۋ كەرەك؟

باكتەرياعا بايلانىستى سيمپتومدار پايدا بولسا، ولار كوبىنەسە اسقازانداعى جايسىزدىق نەمەسە قىجىل سياقتى بەلگىلەرمەن كورىنەدى. كوپشىلىك بۇعان ءمان بەرمەي، ونى تاماقتانۋ نەمەسە سترەسسپەن بايلانىستىرادى. ناتيجەسىندە، ينفەكسيا انىقتالماي، قابىنۋ پروسەسى جالعاسا بەرەدى.

ءجيى كەزدەسەتىن بەلگىلەر:

انەميا (السىزدىك، بەت-الپەتتىڭ بوزارۋى) سياقتى اسقىنۋ بەلگىلەرى دە بايقالۋى مۇمكىن. ەگەر اسقازانداعى قابىنۋ ۇزاققا سوزىلسا، سوزىلمالى شارشاۋ، جۇمىس قابىلەتىنىڭ تومەندەۋى بايقالۋى مۇمكىن.

سيمپتومداردىڭ بولماۋى ءبارى دۇرىس دەگەندى بىلدىرمەيدى. سوندىقتان اسقازانمەن بولاتىن كەز كەلگەن قايتالاناتىن نەمەسە ۇزاققا سوزىلعان پروبلەمالار تەكسەرۋدەن وتۋگە سەبەپ بولۋى ءتيىس.

حەليكوباكتەر ءپيلوريدى دياگنوستيكالاۋدىڭ زاماناۋي ادىستەرى

Helicobacter pylori ينفەكسياسىن انىقتاۋ ءۇشىن بىرنەشە ءتۇرلى زەرتتەۋ ادىستەرى قولدانىلادى:

دارىگەردىڭ ايتۋىنشا، دياگنوستيكا ادىستەرىنىڭ تاڭداۋى كلينيكالىق جاعدايعا بايلانىستى. قازىرگى تاڭدا دياگنوستيكا قولجەتىمدى جانە ينفەكسيانى ەرتە ساتىدا انىقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

مامان تالداۋ تاپسىرۋعا مىنا جاعدايلاردا كەڭەس بەرەدى:

قازاقستاندا حەليكوباكتەرگە جاپپاي سكرينينگ جۇرگىزىلمەيدى. تەك بەلگىلەر بويىنشا تەكسەرۋ جۇرگىزىلەدى. ەلىمىزدە ينفەكسيانىڭ كەڭ تارالۋىن ەسكەرسەك، جىل سايىن ەرەسەكتەردىڭ تەك 20-30%-ى عانا تەكسەرۋدەن وتەدى، بۇل جەتكىلىكسىز.

پروسەستى ەرتە كەزەڭدە توقتاتۋعا بولا ما؟

ماماننىڭ ايتۋىنشا، باكتەريادان تۋىنداعان اسقازان اۋرۋلارىنىڭ دامۋىن كوپ جاعدايدا باياۋلاتۋعا، ال ەرتە كەزەڭدە ءتىپتى توقتاتۋعا بولادى. ەڭ ءتيىمدىسى – سوزىلمالى گاستريت كەزىندە ەمدەۋدى باستاۋ. ۋاقىتىلى باستالعان ەم قابىنۋدى ازايتىپ، اسقازان شىرىشتى قابىعىنىڭ قالپىنا كەلۋىنە كومەكتەسەدى.

اتروفيا دامي باستاسا، وزگەرىستەر تۇراقتى بولادى، ءبىراق ەمدەۋ اۋرۋدىڭ دامۋىن باياۋلاتىپ، تىندەردىڭ جاعدايىن جاقسارتا الادى. ال ىشەك مەتاپلازياسى كەزىندە وزگەرىستەر ءىس جۇزىندە قايتىمسىز بولادى. بۇل جاعدايدا ەم شىرىشتى قابىقتى قالپىنا كەلتىرمەسە دە، ودان ءارى زاقىمدانۋدى جانە قاتەرلى ىسىككە اينالۋ ءقاۋپىن ازايتادى.

Helicobacter pylori ەمدەۋىنىڭ تيىمدىلىگى 85-95% جەتەدى. ءبىراق ەمنىڭ ناتيجەسى تاڭدالعان ەمدەۋ سحەماسىنا جانە پاسيەنتتىڭ ۇسىنىستاردى ورىنداۋىنا بايلانىستى.

حەليكوباكتەر ءپيلوريدى ءارقاشان ەمدەۋ كەرەك پە؟

قازىرگى كلينيكالىق ۇسىنىستار بويىنشا، انىقتالعان ينفەكسيانى مىندەتتى تۇردە ەمدەۋ قاجەت. ادەتتە، دارىگەرلەر انتيبيوتيكتەر مەن قىشقىلدى ازايتاتىن پرەپاراتتاردىڭ كومبيناسياسىن تاعايىندايدى. ەمدەۋ باكتەريانى جويۋعا باعىتتالعان. Helicobacterء-دى جويۋ اسقازان جاراسى مەن وبىنىڭ، اسىرەسە ەرتە ساتىداعى ءقاۋپىن ازايتادى. سوندىقتان «ەش نارسە مازالاماي تۇرسا، ەمدەۋدىڭ قاجەتى جوق» دەگەن ۇستانىم ەسكىرگەن جانە ءقاۋىپتى بولىپ سانالادى.

قايتا جۇقتىرۋ مۇمكىن بە؟

ونكولوگتىڭ ايتۋىنشا، قايتا جۇقتىرۋ مۇمكىن، ءبىراق بۇل سيرەك كەزدەسەدى. ورتاشا العاندا، جىلدىق ءقاۋىپ 1-5% قۇرايدى. ءبىراق، ەڭ باستىسى، ءساتتى ەمدەۋدەن كەيىن ينفەكسيا قايتىپ كەلمەيدى.

ونكولوگتىڭ نەگىزگى ۇسىنىستارى

دارىگەر مىنالاردى ۇسىنادى:

جالپى، باستى قاعيدات – اۋىر سيمپتومداردى كۇتپەي، الدىن الۋ شارالارىن قولعا الۋ. Helicobacter pylori – باسقارىلاتىن ءقاۋىپ فاكتورى جانە دۇرىس تاسىلمەن ونىڭ ىقپالىن ايتارلىقتاي ازايتۋعا بولادى.