InfoHub Logo

استانانىڭ سول جاعالاۋىندا جاڭا تۇرعىن ءۇي كەشەندەرىنىڭ قاسىنان ەسكى مۇسىلمان زيراتتارى ساقتالىپ قالعان. بۇل جەرلەردى كوپتەگەن تۇرعىندار بىلە بەرمەيدى. بۇل زيراتتار – قازىرگى ەلوردادان بۇرىن ءومىر سۇرگەن تالدىكول اۋىلىنىڭ تاريحىمەن بايلانىستى. اتالعان اۋىل 1964 جىلى كارىز جۇيەسىنىڭ قۇرىلىسى ءۇشىن ءماجبۇرلى تۇردە كوشىرىلگەن بولاتىن.

بۇل تۋرالى Infohub.kz اقپارات اگەنتتىگى حابارلايدى.

تالدىكول زيراتى: كوشىرىلگەن اۋىلدىڭ ەستەلىگى

ساۋلەتشى-زەرتتەۋشى تەمىرتاس ىسقاقوۆتىڭ ايتۋىنشا، تالدىكول كولدەر جۇيەسى اۋماعىندا ءار ءتۇرلى رۋلاردان شىققان قازاقتار مەكەندەگەن. سول كونە اۋىلداردان بۇگىنگە دەيىن بىرنەشە زيرات جەتكەن. سونىڭ ءبىرى – «تالدىكول» زيراتى. بۇل زيرات ۇزاق ۋاقىت بويى قورشالماي، ەرىگەن قار سۋىنا شالىنىپ كەلگەن. الايدا، جەرلەنگەن ادامداردىڭ ۇرپاقتارى ونى قورعاي باستاعان سوڭ جاعداي وزگەردى.

بۇل جەرلەردىڭ تاريحى كەم دەگەندە 19-عاسىردان باستالادى. مۇندا ەگىنشىلىكپەن، بالىق اۋلاۋمەن، قىمىز وندىرۋمەن اينالىسقان اۋىلدار بولعان. 1964 جىلى 3 ساۋىردە تالدىكول اۋىلىنىڭ تۇرعىندارى كارىز كوللەكتورىنىڭ قۇرىلىسى ءۇشىن قىسقا مەرزىمدە، ياعني 15 ساۋىرگە دەيىن كوشىرىلۋگە ءتيىس بولدى. بۇل كەزدە اۋىلدا شامامەن 300-گە جۋىق ادام تۇرعان.

«ومار» جانە «باشان» زيراتتارى: قۇرىلىس پەن قوقىستىڭ استىندا قالعان تاريح

ەكىنشى ءبىر زيرات – «ومار» قازىرگى تاڭدا قۇرىلىس قورشاۋىنىڭ ار جاعىندا قالىپ قويدى. بولاشاقتا بۇل جەردە اباتتاندىرىلعان ساياباق سالۋ جوسپارلانسا دا، زيراتتىڭ وعان قالاي كىرىكتىرىلەتىنى ازىرگە بەلگىسىز. بۇل زيرات 19-عاسىردان بەرى بەلگىلى جانە ەرتەدەگى كەڭەستىك كارتالاردا ارحەولوگيالىق ەسكەرتكىش رەتىندە بەلگىلەنگەن.

ءۇشىنشى زيرات – «باشان» دا بۇرىنعى تالدىكول اۋىلىمەن جانە رۋلىق تاريحپەن بايلانىستى. الايدا، ءقازىر ونىڭ جانىندا قۇرىلىس قالدىقتارى ءۇيىلىپ، قوقىس تاستالاتىن ورىنعا اينالعان. 2023 جىلى نۇرا اۋدانى اكىمىنىڭ اپپاراتى بۇل زيراتتاردى باقىلاۋعا العان سوڭ، ولار رەسمي مارتەبە الىپ، قورشالدى.

«قاراوتكەل» زيراتى: استانانىڭ ەڭ كونە قورىمى

ەلوردانىڭ وڭ جاعالاۋىندا ورنالاسقان «قاراوتكەل» زيراتى – قالانىڭ ەڭ ماڭىزدى تاريحي نەكروپولدەرىنىڭ ءبىرى. مۇندا 17-عاسىردان بەرى جەرلەنگەن ادامدار بار. بۇل جەردە مۇسىلمان قايراتكەرلەرى، ساۋداگەرلەر، ەسكى اقمولانىڭ تۇرعىندارى، جەر اۋدارىلعاندار، سونداي-اق كەنەسارى حاننىڭ ساربازدارى جەرلەنگەن دەگەن دەرەكتەر بار.

بۇل زيراتتى بۇرىن بىرنەشە رەت قۇرىلىس الاڭىنا اينالدىرۋعا نەمەسە قالا قاجەتتىلىگىنە پايدالانۋعا تىرىسقانمەن، جەرگىلىكتى تۇرعىندار مەن زەرتتەۋشىلەر ونى ءاردايىم قورعاپ قالعان.

استانا – تەك جاڭا داڭعىلدار مەن تۇرعىن ءۇي كەشەندەرى عانا ەمەس، سونىمەن قاتار بىزدەن بۇرىن ءومىر سۇرگەن ادامداردى قۇرمەتتەۋ ءۇشىن ساقتاۋعا ءتيىس ەستەلىك ورىندارى ەكەنىن بۇل ماقالا ايقىن كورسەتەدى. ءقازىر بۇل زيراتتاردا جەرلەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلمەيدى، ءبىراق ولاردىڭ قورشاۋىنىڭ ار جاعىندا عاسىرلار بويى جيناقتالعان تاريح جاتىر.