InfoHub Logo

ءداستۇر مەن زاڭ تالاسى تۋىنداعاندا، كەيدە قوعام ۇيرەنشىكتى جولدى تاڭدايدى. ازەربايجاندا جاقىن تۋىستار اراسىنداعى نەكەگە تىيىم سالۋ تۋرالى شەشىم وسىنداي جاعدايدى تۋدىردى. مەملەكەت بۇل ماسەلەنى شەشۋ ءۇشىن قىلمىستىق كودەكسكە جۇگىنۋگە ءماجبۇر بولدى.

بۇۇ دەرەكتەرى بويىنشا، تۋىستار اراسىنداعى نەكەلەر الەمدە ازايۋ ءۇردىسىن كورسەتكەنىمەن، ءالى دە جەر شارى تۇرعىندارىنىڭ شامامەن 20 پايىزىن قامتيدى. بۇل ماسەلە ازەربايجاندا دا وزەكتى بولىپ، مەملەكەت ونىمەن كۇرەسۋگە باسا نازار اۋدارۋدا.

بۇل تۋرالى Infohub.kz اقپارات اگەنتتىگى حابارلايدى.

نەكە سانى تاريحي مينيمۋمعا جەتتى

ازەربايجان ادىلەت مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتىنشە، 2025 جىلعى ستاتيستيكا دەموگرافيالىق داعدارىستى ەسكە سالدى. ەلدە نەكەگە تۇرۋ سانى 48 477 جاعدايعا دەيىن ازايىپ، تاريحي ەڭ تومەنگى كورسەتكىشكە جەتتى. بۇل 2024 جىلمەن سالىستىرعاندا مىڭ جاعدايعا از. ساراپشىلار بۇعان دەيىن نەكە ستاتيستيكاسىنىڭ وسۋىنە ىقپال ەتكەن تۋىستار اراسىنداعى نەكەلەرگە مەملەكەتتىڭ تىيىم سالۋى سەبەپ بولدى دەپ ەسەپتەيدى. 2023 جىلدىڭ شىلدەسى مەن 2024 جىلدىڭ شىلدەسى ارالىعىندا مۇنداي 2 599 نەكە تىركەلگەن.

تويلار دا ازايدى

جاقىن تۋىستار اراسىنداعى نەكەگە تىيىم سالىنعاننان كەيىن ازەربايجاندا تويلار سانى دا كۇرت ازايعان. ماسەلەن، 2025 جىلدىڭ قاڭتارىندا 4 717 توي وتسە، شىلدەدە، ياعني تىيىم كۇشىنە ەنگەن ايدا بۇل كورسەتكىش 2 694-كە دەيىن تومەندەدى.

زاڭ قابىلداندى، ءبىراق قوعام بەيىمدەلۋدە قينالۋدا

پرەزيدەنت يلحام الييەۆ 2024 جىلعى 23 شىلدەدە وتباسى كودەكسىنە تۋىستار اراسىنداعى نەكەگە تىيىم سالاتىن تۇزەتۋلەردى بەكىتتى. الايدا، زاڭ تەك 2025 جىلعى 1 شىلدەدەن باستاپ قولدانىسقا ەنگىزىلدى. بۇل قوعامعا جاڭا تالاپقا بەيىمدەلۋگە ءبىر جىل ۋاقىت بەردى. دەگەنمەن، مىڭجىلدىقتار بويى قالىپتاسقان الەۋمەتتىك تاجىريبەنى وزگەرتۋ وڭاي بولمادى. بيلىك قاتاڭ شارالار مەن رەيدتەرگە كوشتى.

زاڭسىز نەكەلەردى توقتاتۋ

مىسالى، قۇزىرلى ورگاندار سابىراباد اۋدانىندا 16 جاستاعى قىزدى 33 جاستاعى نەمەرە اعاسىنا تۇرمىسقا شىعارعىسى كەلگەن تويدى توقتاتتى. تويعا دايىندىققا جۇمسالعان 20 000 مانات (شامامەن 6 ملن تەڭگە) ىسىراپ بولدى.

نەكەگە تۇرۋدىڭ سەبەپتەرى

كەيبىر اتا-انالار تۋىستىق بايلانىسىن زاڭ جۇزىندە «ءۇزىپ تاستاۋ» ءۇشىن بالالارىنان رەسمي تۇردە باس تارتۋعا دەيىن بارادى. مۇنىڭ سەبەبى – مۇلىكتى اۋلەت ىشىندە ساقتاۋ، وتباسىنىڭ الەۋمەتتىك كاپيتالىن نىعايتۋ جانە قىز بالانىڭ بالالارىنا اكەسىنىڭ بەدەلدى فاميلياسىن قالدىرۋ.

مەديسينالىق جانە قۇقىقتىق ۋاجدەر

مەملەكەتتىڭ ۇستانىمى ايقىن: تۋىستار اراسىنداعى نەكە رەسمي تىركەلمەيدى. انىقتالعان جاعدايدا نەكە جارامسىز دەپ تانىلادى. زاڭگەرلەر اتا-انالىق قۇقىقتان باس تارتۋ ارقىلى زاڭدى اينالىپ ءوتۋ مۇمكىن ەمەس ەكەنىن ايتادى. سەبەبى زاڭناما بيولوگيالىق تۋىستىققا نەگىزدەلەدى.

مەديسينالىق تۇرعىدان العاندا، قانداس تۋىستار اراسىنداعى نەكە گەنەتيكالىق اۋرۋلاردىڭ ءقاۋپىن ارتتىرادى. زەرتتەۋلەر تۋىستىق نەكەدەن تۋعان بالالاردىڭ تۇقىم قۋالايتىن سىرقاتتارعا، ەستۋ، كورۋ قابىلەتىنىڭ اقاۋلارىنا جانە اقىل-وي كەمىستىگىنە بەيىم بولاتىنىن كورسەتتى. مىسالى، انگليادا تىركەلگەن ءاربىر 14ء-شى بالا ءولىمى جاقىن تۋىستار نەكەسىنەن تۋعان بالالارعا تيەسىلى بولعان.

تىيىم سالىنعان نەكەلەردىڭ ءتىزىمى

ازەربايجان ادىلەت مينيسترلىگى وتباسى كودەكسىنە ەنگىزىلگەن تۇزەتۋلەرگە سايكەس، تومەندەگى تۇلعالار اراسىندا نەكە قيۋعا تىيىم سالىندى:

قازاقستاننىڭ «جەتى اتا» ءداستۇرى

قازاقستاندا جاقىن تۋىستار اراسىنداعى نەكەگە ەجەلدەن قاتاڭ تىيىم سالىنعان. «جەتى اتا» ءداستۇرى بويىنشا، قازاقتار ەر ادام جاعىنان جەتى اتاعا دەيىنگى اتا-باباسىن بىلۋگە مىندەتتى جانە وسى اتالاستارعا نەكەگە تۇرۋعا تىيىم سالىنعان. بۇل ءداستۇر ۇرپاقتى گەنەتيكالىق اۋرۋلاردان ساقتاۋدى ماقسات ەتەدى.