InfoHub Logo

ەلىمىزدە جاڭادان تىركەلگەن كاسىپكەرلەر بانكتەردەن تىنىشتىق تاپپاي ءجۇر. بيزنەس تىركەلگەننەن كەيىن بىردەن بانكتەر مەن قارجى ۇيىمدارىنان قوڭىراۋلار مەن ۇسىنىستار جاۋادى. الايدا، eGov پورتالىندا بيزنەس يەلەرىنىڭ جەكە بايلانىس مالىمەتتەرى كورسەتىلمەگەنىنە قاراماستان، بۇل جاعداي قالاي ورىن الادى؟ Tengrinews.kz ءتىلشىسى بۇل ماسەلەنىڭ انىق-قانىعىن بىلۋگە تىرىستى.

بۇل تۋرالى Infohub.kz اقپارات اگەنتتىگى حابارلايدى.

الەۋمەتتىك جەلىدەگى شاعىمدار

بۇل تاقىرىپتى سالىق جانە سالىق قاۋىپسىزدىگى سالاسىنداعى ساراپشى دميتريي كازانسيەۆ قوزعادى. ول ءوزىنىڭ جاڭا كومپانياسىن تىركەگەننەن كەيىن ءبىر كۇن وتپەي جاتىپ، ەكى بانك پەن كونسالتينگتىك كومپانيادان قوڭىراۋلار قابىلداعانىن ايتتى. ساراپشى eGov پورتالىندا تىركەۋ كەزىندە مۇنداي اقپاراتتى تاراتۋعا كەلىسىم بەرمەگەنىن اتاپ ءوتتى.

جەلىدەگى پىكىرلەردە ازاماتتار جەكە دەرەكتەردىڭ تاراتىلۋى مۇمكىن دەگەن كۇدىكپەن بىرلەسىپ، سوتقا شاعىمدانۋدى ۇسىندى. تاجىريبەلى كاسىپكەرلەر مۇنداي جاعدايدىڭ بۇرىننان بار ەكەنىن ايتتى. بۇعان دەيىن دە، 2025 جىلدىڭ جەلتوقسان ايىندا، جەلىدە وسىنداي جاعدايلارعا قاتىستى نارازىلىق تۋىنداعان بولاتىن. سول كەزدە توو باسشىسى تىركەۋدەن كەيىن ەشقانداي وپەراسيا جاساماسا دا، بانكتەردەن جارنامالىق ۇسىنىستار العانىن ايتقان.

سيفرلىق دامۋ مينيسترلىگىنىڭ جاۋابى

بەيىندى مينيسترلىك بۇل ماسەلەگە قاتىستى تۇسىنىكتەمە بەردى. ولاردىڭ ايتۋىنشا، كومپانيالار تۋرالى مالىمەتتەر زاڭ بويىنشا اشىق بولىپ سانالادى. بۇل «مەملەكەتتىك ستاتيستيكا تۋرالى» زاڭىنىڭ تالابى ەكەنى ايتىلدى. مينيسترلىك وكىلدەرى زاڭدى تۇلعالاردى تىركەۋ كەزىندە قىزمەتتىك تەلەفون نومىرلەرىن ۇسىنۋدى كەڭەس ەتەتىنىن اتاپ ءوتتى.

مينيسترلىكتەگىلەر دەرەكتەردىڭ جوعالۋىنا كوبىنەسە تەحنيكالىق اقاۋلار مەن ادام فاكتورىنىڭ سەبەپ بولاتىنىن ايتتى. ولار كيبەرقاۋىپسىزدىك پەن ينفراقۇرىلىمدى قورعاۋدىڭ جەتكىلىكسىز دەڭگەيى، سونداي-اق كيبەرگيگيەنا تالاپتارىن ساقتاماۋ سياقتى فاكتورلاردىڭ ماڭىزدى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. كەز كەلگەن اقپاراتتىق جۇيەدە، اسىرەسە جەكەمەنشىك جۇيەلەردە كيبەرقاۋىپسىزدىك ينسيدەنتتەرى بولۋى مۇمكىن ەكەنى ايتىلدى.

قارجى نارىعىن رەتتەۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگىنىڭ ۇستانىمى

قارجى نارىعىن رەتتەۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگى (قنردا) بيزنەس تىركەلگەن كەزدە باسشى تۋرالى مالىمەتتەر مەملەكەتتىك اقپاراتتىق جۇيەلەردىڭ بولىگى بولاتىنىن ءتۇسىندىردى. الايدا، بۇل دەرەكتەردىڭ اشىقتىعىنىڭ شەكتەۋلەرى بار ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ق ر «جەكە دەرەكتەر جانە ولاردى قورعاۋ تۋرالى» زاڭىنا سايكەس، جەكە دەرەكتەردى كوپشىلىككە قولجەتىمدى كوزدەردە تاراتۋ ءۇشىن سۋبەكتىنىڭ نەمەسە ونىڭ زاڭدى وكىلىنىڭ كەلىسىمى قاجەت.

بانكتەردىڭ جاڭا كاسىپكەرلەرگە قوڭىراۋ شالۋى بانك قۇپياسىن بۇزۋ بولىپ سانالا ما دەگەن سۇراققا اگەنتتىك بۇل ارەكەتتەر ءارقاشان بانك قۇپياسى ۇعىمىنا جاتپايتىنىن ايتتى. رەگۋلياتوردىڭ پىكىرىنشە، جەكە نومىرگە قوڭىراۋ شالۋدىڭ ءوزى قورعالعان مالىمەتتەردىڭ جاريا ەتىلگەنىن بىلدىرمەيدى. ەگەر مۇنداي دەرەكتەر بانك پەن كليەنت اراسىنداعى قارىم-قاتىناسقا، شوتتار تۋرالى مالىمەتتەرگە نەمەسە باسقا دا بانك وپەراسيالارىنا قاتىستى بولماسا، بۇل بانك قۇپياسىن بۇزۋ بولىپ تابىلمايدى.

ساراپشى پىكىرى

QazTech اليانسىنىڭ اقپاراتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنىڭ تەڭ ءتوراعاسى ەۆگەنيي ءپيتوليننىڭ ايتۋىنشا، eGov جۇيەسىنەن تىكەلەي دەرەكتەردىڭ اعىپ كەتۋى بولماۋى مۇمكىن. بانكتەر دەرەكتەردى «بايىتۋ» ءۇشىن زاڭدى تەتىكتەرىن قولدانادى.

بانكتەر كاسىپكەرلەردىڭ دەرەكتەرىن قالاي الادى؟

ساراپشىنىڭ ايتۋىنشا، ج ش س باسشىسىنىڭ تەلەفون ءنومىرى «ادام – سايكەستەندىرۋ ءنومىرى (بسن/جسن) – eGov-تاعى سيفرلىق پروفيل» تىزبەگى ارقىلى بەلگىلى بولادى. تىركەۋ كەزىندە نومىرگە بايلانىستىرىلعان eGov ەسەپتىك جازباسى قولدانىلادى، ال كۋالىك بەرىلگەننەن كەيىن باسشىنىڭ ءاتى-جونى اشىق تىزىلىمدەرگە ەنگىزىلەدى. بانكتەر مەن باسقا دا كوممەرسيالىق ۇيىمدار وسى اشىق تىزىلىمدەرگە زاڭدى تۇردە قول جەتكىزە الادى. جاڭا ج ش س تىركەلگەنىن كورگەن بانكتەر بۇل دەرەكتەردى وزدەرىنىڭ ىشكى بازالارى ارقىلى نەمەسە نەسيە بيۋرولارىنا/بايلانىس وپەراتورلارىنا سۇراۋ سالۋ ارقىلى «بايىتادى»، وندا بۇل جسن تەلەفون نومىرىنە تىركەلگەن بولادى.

ءپيتوليننىڭ ايتۋىنشا، بۇل «تۇتاس جانە مۇلدەم ستاندارتتى نارىقتىق تاجىريبە»، اسىرەسە بانك سەكتورىندا. بانكتەر اشىق تىزىلىمدەردەن الەۋەتتى كليەنتتەردى تاۋىپ، ولاردىڭ بايلانىس دەرەكتەرىن انىقتايدى. زاڭ تۇرعىسىنان، ەگەر بانك ۇرلانعان بازالاردى ساتىپ الماسا، ال زاڭدى كوزدەر مەن كليەنتتىڭ بۇرىنعى قىزمەت تاريحىن پايدالانسا، ول ءوز قىزمەتىن زاڭدى دەپ سانايدى. ال كليەنت ءۇشىن بۇل جەكە ومىرگە قول سۇعۋشىلىق رەتىندە قابىلدانادى، ويتكەنى ول كوممەرسيالىق ۇسىنىس بويىنشا قوڭىراۋ شالۋعا تىكەلەي كەلىسىم بەرمەگەن.

كاسىپكەر ءۇشىن بۇل نەسىمەن ءقاۋىپتى؟

اقپاراتتىق جۇكتەمەدەن باسقا، ەۆگەنيي پيتولين ودان دا اۋىر قاۋىپتەردى اتاپ ءوتتى. ەگەر الاياقتار ءسىزدىڭ جاقىندا عانا بيزنەس اشقانىڭىزدى بىلسە، ولار سىزگە «بانك ۇسىنىسى» رەتىندە قوڭىراۋ شالىپ، شوت اشۋدى سىلتاۋ ەتىپ دەرەكتەردى نەمەسە اقشانى الدىرۋى مۇمكىن. بۇعان قوسا، ازامات ءوزىنىڭ جەكە دەرەكتەرىن كىمنىڭ جانە قانداي ماقساتتا پايدالاناتىنىن باقىلاۋ مۇمكىندىگىنەن ايىرىلادى.

پراكتيكالىق كەڭەستەر: دەرەكتەردى قالاي قورعاۋعا بولادى؟

ەۆگەنيي پيتولين كاسىپكەرلەرگە بىرنەشە ناقتى قادامدار جاساۋعا كەڭەس بەرەدى:

«قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ نەمەسە ارنايى ءاۋديتتىڭ كومەگىنسىز بۇكىل تىزبەكتى انىقتاۋ مۇمكىن ەمەس. زاڭدى تۇلعالار تۋرالى اشىق تىزىلىمدەردە كوپتەگەن اقپارات جاريالانادى. ەكى فاكتورلى اۋتەنتيفيكاسيانى جانە قول جەتكىزۋدى باقىلاۋدى پايدالانىڭىز. eGov اككاۋنتىڭىز بەن بانك قوسىمشالارىڭىزدىڭ سەنىمدى قورعالعانىنا كوز جەتكىزىڭىز، ويتكەنى ولار ءسىزدىڭ دەرەكتەرىڭىزگە كىرۋدىڭ نەگىزگى نۇكتەلەرى بولىپ تابىلادى»، - دەپ قورىتىندىلادى ساراپشى.