Tengrinews.kz / تۋرار كازانگاپوۆ
دەن ۆسترەچي: كاك پوياۆيلسيا پرازدنيك پروششانيا س زيموي ي ۆسترەچي ۆەسنى
14 مارتا كازاحستانسى وتمەچايۋت دەن ۆسترەچي (كورىسۋ كۇنى) – پرازدنيك، كوتورىي سيمۆوليزيرۋەت وكونچانيە دولگوي زيمى ي ناچالو ۆەسەننەگو وبنوۆلەنيا. ەتوت دەن وتكرىۆاەت دەسياتيدنيەۆنىي پەريود پرازدنوۆانيا ناۋرىز مەيرامى، ۋكرەپليايا سۆيازي مەجدۋ ليۋدمي ي ناپومينايا و ۆاجنوستي دوبروتى ي ۆزايموپونيمانيا.
يستوكي تراديسيي كورىسۋ
تراديسيا كورىسۋ تەسنو سۆيازانا س كوچيەۆىم وبرازوم جيزني كازاحسكوگو نارودا. زيمنيە مەتەلي ي سنەگوپادى موگلي نادولگو وترەزات اۋلى درۋگ وت درۋگا، پوەتومۋ پريحود ۆەسنى ي ۆوزموجنوست ۆسترەتيتسيا س رودنىمي ي سوسەديامي بىلي وسوبىم سوبىتيەم، سيمۆوليزيرۋيۋششيم ۆوزروجدەنيە جيزني.
يستوريكي وتمەچايۋت، چتو رانەە پرازدنيك ۆسترەچي وتمەچالسيا ۆ رازنىح رەگيوناح كازاحستانا ۆ پەريود س 10 پو 17 مارتا، ۆ زاۆيسيموستي وت كليماتيچەسكيح وسوبەننوستەي. ناپريمەر، ۆ زاپادنىح رەگيوناح، گدە زيما زاكانچيۆالاس رانشە، پرازدنوۆانيە ناچينالوس رانشە.
زاپرەت ي ۆوزروجدەنيە پرازدنيكا
پو سلوۆام پروفەسسورا كالىشا امانجولا، ۆ 1926 گودۋ تراديسيا كورىسۋ بىلا پود زاپرەتوم. ودناكو ۆ سەرەدينە 1980-ح گودوۆ، ۆ پەريود پەرەسترويكي، ناچالوس ۆوزروجدەنيە ناۋرىز ي سۆيازاننىح س نيم پرازدنيكوۆ. ودنيم يز ينيسياتوروۆ ەتوگو پروسەسسا بىل ۆيدنىي دەياتەل كۋلتۋرى ي بىۆشيي مينيستر كۋلتۋرى، ا زاتەم يدەولوگيچەسكيي سەكرەتار سك كومپارتيي كازاحستانا ۋزبەكالي جانيبەكوۆ.
پوچەمۋ 14 مارتا؟
فيكساسيا دنيا ۆسترەچي نا 14 مارتا تاكجە يمەەت يستوريچەسكيە كورني. ەكسپەرتى سۆيازىۆايۋت ەتو س پەرەحودوم نا گريگوريانسكيي كالەندار ۆ 1918 گودۋ. يز-زا 13-دنيەۆنوي رازنيسى مەجدۋ ستارىم ي نوۆىم ستيليامي، 1 مارتا پو ستارومۋ ستيليۋ (ناچالو ۆەسنى) ستالو سووتۆەتستۆوۆات 14 مارتا پو نوۆومۋ.
«دليا كوچيەۆنيكوۆ زيما – ەتو وسوبوە، وچەن ترۋدنوە ۆرەميا. ەتو ۆرەميا يسپىتانيي. ۆ ترۋداح پۋتەشەستۆەننيكوۆ، ناچينايا س XV ۆەكا، گوۆوريتسيا و توم، كاكوي ۋديۆيتەلنوي بىلا جيزن كازاحوۆ لەتوم ي ۆەسنوي، چتو نيكتو تاك نە جيل. ا زيما – ناستوياششەە يسپىتانيە»، – وتمەچاەت سالتانات اسانوۆا، ۆەدۋششيي ناۋچنىي سوترۋدنيك ينستيتۋتا يستوريي يمەني شوكانا ۆاليحانوۆا.
«امال مەيرامى» – درۋگوە نازۆانيە پرازدنيكا
ينوگدا دەن ۆسترەچي نازىۆايۋت «امال مەيرامى». پروفەسسور كالىش امانجول پوياسنياەت، چتو ۋ ەتوگو دنيا بىلي ي درۋگيە نازۆانيا، تاكيە كاك «امال»، «حامال» يلي «وتامال». سلوۆو «امال» (يلي «حامال») پريشلو يز دريەۆنەپەرسيدسكوگو كالەنداريا ي وزناچاەت سوزۆەزديە وۆنا. استرونوميچەسكوە ناچالو ۆەسنى پريحوديتسيا نا ۆرەميا، كوگدا سولنسە ۆحوديت ۆ ەتو سوزۆەزديە.
ۆ نارودە ۆەريلي، چتو 14 مارتا س نەبا پاداەت لەگكيي سنەگ – «ناۋرىزدىڭ اقشا قارى» (ناۋرىزسكيي سنەگ)، چتو سچيتالوس سيمۆولوم يزوبيليا ي بلاگوپولۋچيا ۆ نوۆوم گودۋ.
كاك وتمەچايۋت كورىسۋ؟
وسنوۆنوي سمىسل پرازدنيكا زاكليۋچەن ۆ ەگو نازۆانيي: «كورىسۋ» وزناچاەت «ۆيدەتسيا»، «ۆسترەچاتسيا». ۆ ەتوت دەن پرينياتو پريۆەتستۆوۆات ستارشيح، پولۋچات يح بلاگوسلوۆەنيە، چتو پودچەركيۆاەت سەمەينىە ۋزى ي ۋۆاجەنيە ك ستارشەمۋ پوكولەنيۋ. ەتو تاكجە دەن دليا پروششەنيا وبيد، ناكوپيۆشيحسيا زا زيمۋ، ي پريميرەنيا.
پراۆيلو پريۆەتستۆيا پروستوە: ملادشيي پريۆەتستۆۋەت ستارشەگو. ۋتروم نەوبحوديمو ناۆەستيت ساموگو ۋۆاجاەموگو اكساكالا يلي بابۋشكۋ رودا، چتوبى ۆىرازيت پوچتەنيە ي پولۋچيت يح باتا. سچيتالوس حوروشەي پريمەتوي پوسەتيت كاك مينيمۋم تري دوما.
كورىسۋ – ەتو دەن «ناچالا س نۋليا». وبيدى ي نەدورازۋمەنيا، ناكوپيۆشيەسيا زا زيمۋ، دولجنى وستاتسيا پوزادي. پرينياتو پروسيت پروششەنيا داجە ۋ تەح، س كەم بىلي سيلنىە رازنوگلاسيا.
ريتۋال پريۆەتستۆيا
پري ۆسترەچە پوسلە دولگوگو راسستاۆانيا پرينياتو وبنيماتسيا ي گوۆوريت «ءبىر جاسىڭمەن!» (س نوۆىم گودوم جيزني!)، چتو ياۆلياەتسيا پوزدراۆلەنيەم س تەم، چتو چەلوۆەك پروجيل ەششە ودين گود ي بلاگوپولۋچنو پەرەجيل زيمۋ.
مۋجچينى وبىچنو وبمەنيۆايۋتسيا رۋكوپوجاتيەم دۆۋميا رۋكامي، چتو سيمۆوليزيرۋەت چەستنوست ي وتسۋتستۆيە زلىح نامەرەنيي. جەنششينى، ۆ سۆويۋ وچەرەد، پووچەرەدنو كاسايۋتسيا درۋگ درۋگا پراۆىم ي ليەۆىم پلەچوم.
پوسلە بلاگوسلوۆەنيا ستارشيح پرينياتو پروۆەستي رۋكامي پو ليسۋ ي سكازات «امين». وتكاز وت رۋكوپوجاتيا 14 مارتا سچيتالسيا دۋرنوي پريمەتوي.
گەوگرافيا پرازدنوۆانيا
يزناچالنو كورىسۋ سچيتالسيا تراديسيەي تولكو زاپادنىح رەگيونوۆ كازاحستانا (اتىراۋسكايا، مانگيستاۋسكايا، زاپادنو-كازاحستانسكايا وبلاستي). ەتوت پرازدنيك سوحرانيلسيا تام داجە ۆ سوۆەتسكوە ۆرەميا، كوگدا ناۋرىز بىل پود وفيسيالنىم زاپرەتوم.
ودناكو سەگودنيا ەتا تراديسيا پولۋچيلا شيروكوە راسپروسترانەنيە. پرازدنيك امال وتمەچاەتسيا تاكجە ۆ كوستانايسكوي، سىردارينسكوي وبلاستياح، ا تاكجە ۆ پريگرانيچنىح رەگيوناح روسسيي (استراحانسكايا، ورەنبۋرگسكايا، ساراتوۆسكايا وبلاستي)، گدە كازاحسكيە تراديسيي سيلنى. س ۆۆەدەنيەم دەسياتيدنيەۆكي «ناۋرىزناما» ەتوت پرازدنيك ستال سيمۆولوم وبششەناسيونالنوگو ەدينەنيا.
سەگودنيا كورىسۋ – ەتو ۆوزموجنوست ۆسپومنيت سۆوي كورني، نادەت ناسيونالنۋيۋ ودەجدۋ، ناۆەستيت رودنىح ي سوسەدەي، وبمەنياتسيا دوبرىمي پوجەلانيامي ي بلاگوسلوۆەنيامي. ەتو دەن، كوگدا موجنو وبنيات درۋگ درۋگا، سكازات «ءبىر جاسىڭمەن!» ي پوچۋۆستۆوۆات، چتو ۆەسنا پريشلا نە تولكو ۆ پريرودۋ، نو ي ۆ سەردسا ليۋدەي.
ستويت وتمەتيت، چتو ۆ كازاحستانە س 14 پو 23 مارتا پروحوديت وبششەناسيونالنايا دەسياتيدنيەۆكا «ناۋرىزناما»، پوسۆياششەننايا پرازدنوۆانيۋ ناۋرىز مەيرامى. كاجدىي دەن دەكادى پوسۆياششەن وپرەدەلەننوي تەمە ي سۆيازان س وپرەدەلەننىمي سەننوستيامي ي تراديسيامي.
بۇل تۋرالى Infohub.kz اقپارات اگەنتتىگى حابارلايدى.