InfoHub Logo

الماتى قالاسىنىڭ المالى اۋداندىق سوتىندا بۇرىنعى ۆيسە-مينيسترلەر اقمادي سارباسوۆ پەن داۋلەت ارىندىقوۆ، سونداي-اق ءبىرىنشى كرەديتتىك بيۋرونىڭ باسشىسى رۋسلان وماروۆقا قاتىستى قىلمىستىق ءىس بويىنشا كەزەكتى سوت وتىرىسى ءوتتى. ايىپتاۋشى تاراپ ولاردى مەملەكەتكە 2 ميلليارد تەڭگەدەن استام شىعىن كەلتىردى جانە 75 مىڭ دوللار كولەمىندە پارا بەردى دەگەن ايىپتارمەن بايلانىستىرادى.

بۇل تۋرالى Infohub.kz اقپارات اگەنتتىگى حابارلايدى.

ءىس بويىنشا 80 كۋاگەر بار

سوت وتىرىسى تاڭعى ساعات 10:00-دە باستالۋى ءتيىس بولعانىمەن، تەك ەكى ساعاتتان كەيىن باستالدى. ءىستى قاراپ جاتقان سۋديا قۇرالاي دارحانوۆا جۋرناليستەرگە سوت زالىندا فوتو- جانە بەينە ءتۇسىرىلىم جۇرگىزۋگە رۇقسات بەرمەدى.

ايىپتالۋشىلار قاتارىندا: رۋسلان وماروۆ – «ءبىرىنشى كرەديتتىك بيۋرو» ج ش س باس ديرەكتورى؛ اقمادي سارباسوۆ – «ەڭبەك رەسۋرستارىن دامىتۋ ورتالىعى» اق باسشىسى، بۇرىن ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءبىرىنشى ۆيسە-مينيسترى قىزمەتىن اتقارعان؛ داۋلەت ارىندىقوۆ – «ەڭبەك رەسۋرستارىن دامىتۋ ورتالىعى» اق بۇرىنعى باسشىسى، دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە الەۋمەتتىك دامۋ ۆيسە-مينيسترى قىزمەتىن اتقارعان.

ەكى ميللياردقا جۋىق شىعىن

تەرگەۋ مالىمەتتەرى بويىنشا، كۇدىكتىلەردىڭ تۇرعىلىقتى جەرلەرى ءتىنتۋ كەزىندە 370 مىڭ دوللار جانە 4،5 ميلليون تەڭگە تاركىلەنگەن.

تەرگەۋشىلەردىڭ نۇسقاسى بويىنشا، ازاماتتاردىڭ تابىستارى تۋرالى مالىمەتتەردى بانكتەرگە ۇسىناتىن مەملەكەتتىك «ەڭبەك رەسۋرستارىن دامىتۋ ورتالىعى» (ەردو) ارقىلى «ءبىرىنشى كرەديتتىك بيۋرو» (بكب) نارىقتاعى نەگىزگى باسەكەلەس الدىندا زاڭسىز ارتىقشىلىق العان. مەملەكەتكە كەلتىرىلگەن شىعىن كولەمى شامامەن 2 ميلليارد تەڭگەگە باعالانعان. بۇعان قوسا، ايىپتالۋشىلارعا باسەكەلەستىڭ قىزمەتىن شەكتەۋ جانە 75 مىڭ دوللار پارا بەرۋ ءۇشىن زياندى باعدارلامالىق كودتى پايدالاندى دەگەن ايىپ تاعىلۋدا.

ەكى ميللياردقا باعالانعان بەس پايىز

ايىپتاۋدىڭ نەگىزى – ەردو مەن بكب اراسىنداعى كەلىسىمشارت. ءبىرىنشىسى – ازاماتتاردىڭ تابىستارى تۋرالى دەرەكتەردىڭ جالعىز وپەراتورى بولىپ سانالادى. بۇل مالىمەتتەردى بانكتەر نەسيە بەرگەن كەزدە پايدالانادى، ال كرەديتتىك بيۋرولار ولاردى تەك ەردو ارقىلى عانا الا الادى.

ايىپتاۋ اكتىسىندە 2020 جىلدىڭ جەلتوقسانىندا ورتالىقتىڭ سول كەزدەگى باسشىسى داۋلەت ارىندىقوۆ پەن بكب باسشىسى رۋسلان وماروۆتىڭ قوسىمشا كەلىسىمگە قول قويعانى كورسەتىلگەن. بۇل قۇجات تاراپتار اراسىنداعى تابىستى ءبولۋدى وزگەرتكەن. بۇرىن بكب ءار سۇرانىس قۇنىنىڭ 30%-ىن السا، كەلىسىمگە قول قويىلعاننان كەيىن ونىڭ ۇلەسى 35%-عا دەيىن وسكەن. ال ەردو ۇلەسى تيىسىنشە 70%-دان 65%-عا دەيىن قىسقارعان.

تەرگەۋ بۇل قوسىمشا بەس پايىزدىڭ جەكە كومپانياعا نارىقتا ارتىقشىلىق بەرگەنىن ەسەپتەيدى.

«وماروۆ بۇل ارتىقشىلىقتىڭ بكب ءۇشىن تەڭ ەمەس جانە ديسكريميناسيالىق باسەكەلەستىك جاعدايلارىن تۋدىراتىنىن، كليەنتتەردى تارتۋعا باعىتتالعان بەلسەندى تاريف ساياساتىن جۇرگىزۋگە مۇمكىندىك بەرەتىنىن، سونداي-اق كومپانيانىڭ تابىسىن ارتتىرىپ، قۇرىلتايشىلار الدىنداعى ىسكەرلىك بەدەلىن نىعايتاتىنىن ءتۇسىندى»، – دەپ ايىپتاۋ اكتىسىن وقىپ بەردى پروكۋرور.

تەرگەۋ دەرەكتەرى بويىنشا، 2021 جىلدىڭ قاڭتارىنان 2025 جىلدىڭ ساۋىرىنە دەيىن مەملەكەت 1،95 ملرد تەڭگە تابىس تاپپاعان.

ءبىر باعدارلامالىق كود باسەكەلەستى قالاي جويادى؟

سارباسوۆتىڭ قورعاۋشىسى ناريمان كەرۆەنوۆ ايىپتاۋدىڭ نەگىزگى ەپيزودتارى بويىنشا ءوز ۇستانىمىن باياندادى. ونىڭ ايتۋىنشا، 2022 جىلى ەردو ىشىنە بكب-نىڭ نەگىزگى باسەكەلەسى – مەملەكەتتىك كرەديتتىك بيۋرونىڭ سۇرانىستارىن وڭدەۋدى جاساندى تۇردە باياۋلاتاتىن تەتىك ەنگىزىلگەن.

ءىس ماتەريالدارىندا بۇل ءۇشىن باعدارلامالىق كودقا ەنگىزىلگەن Thread.sleep فۋنكسياسى قولدانىلعانى ايتىلادى.

«شارتتى كىدىرتۋ تەك مەملەكەتتىك كرەديتتىك بيۋرونىڭ سۇرانىستارى ءۇشىن بەلسەندىرىلەدى جانە ولاردىڭ باسىمدىلىعىن ادەيى تومەندەتۋگە باعىتتالعان»، – دەپ قورىتىندىلادى ساراپشىلار.

ناتيجەسىندە، مەملەكەتتىك كرەديتتىك بيۋرونىڭ سۇرانىستارى ءبىر-ۇش سەكۋند ىشىندە وڭدەلسە، ءبىرىنشى كرەديتتىك بيۋرونىڭ وتىنىشتەرى شامامەن 0،3 سەكۋندتا وڭدەلگەن. وسىنىڭ سالدارىنان كليەنتتىك سۇرانىستاردىڭ ءبىر بولىگى بكب-عا اۋىسىپ، ونىڭ تابىسىن ارتتىرعان. وسىلايشا، كومپانيا زاڭسىز ارتىقشىلىق العان.

ادۆوكاتتىڭ ايتۋىنشا، ءىس ماتەريالدارىندا ازاماتتاردىڭ نەسيە تاريحىن الۋ ءۇشىن بانكتەردىڭ ەكىنشى دەڭگەيلى سۇرانىستارى تۋرالى ايتىلادى.

«بانكتەردىڭ ەكىنشى دەڭگەيلى مەكەمەلەرى نەسيە بەرگەن كەزدە جانە باسقا جاعدايلاردا ازاماتتىڭ نەسيە تاريحىن، ياعني ونىڭ نەسيەلىك مىندەتتەمەلەرى تۋرالى مالىمەتتەردى الۋ ءۇشىن سۇرانىس جىبەرەتىنى تۋرالى ءسوز بولىپ وتىر. تەرگەۋ نۇسقاسى بويىنشا، اتالعان زياندى باعدارلاما ءدال مەملەكەتتىك كرەديتتىك بيۋروعا قارسى باعىتتالىپ، سۇرانىستاردى وڭدەۋدى باياۋلاتۋ ارقىلى ونىڭ تابىسىن ازايتۋ ءۇشىن قولدانىلعان»، – دەدى قورعاۋشى.

ونىڭ ايتۋىنشا، اقمادي سارباسوۆتىڭ بۇل باعدارلاماعا ەش قاتىسى جوق.

«مەنىڭ قورعالۋشىم تەك 2025 جىلى جۇمىسقا ورنالاستى. ول نەگە بۇل ىسكە تارتىلعانى ءالى كۇنگە دەيىن تۇسىنىكسىز. ءىس بويىنشا ونداعان كۋاگەر بار، كوپتەگەن ەكونوميكالىق ساراپتامالار جۇرگىزىلدى. سوت وتىرىسىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ونىڭ كىناسى دالەلدەنبەگەنى جانە دالەلدەنۋى مۇمكىن ەمەس ەكەنى انىقتالادى دەپ ەسەپتەيمىن»، – دەدى ادۆوكات كەرۆەنوۆ.

بۇدان كەيىن قورعاۋشى پارا الدى دەگەن ايىپتى ءىستىڭ نەگىزگى داۋلى ماسەلەلەرىنىڭ ءبىرى دەپ اتادى.

ونىڭ ايتۋىنشا، قىلمىستىق ءىس ماتەريالدارىندا ارىندىقوۆتى، وماروۆتى جانە سارباسوۆتى ۇستاۋدىڭ بەينەجازباسى بار. الايدا، بۇل جازبا قورعاۋشىنىڭ پىكىرىنشە، ايىپتاۋ اكتىسىندە باياندالعان جاعدايلارعا سايكەس كەلمەيدى.

«قۇقىقتىق ساراپتامادا سارباسوۆتىڭ جەكە ءوزى 75 مىڭ دوللار پارا العانى كورسەتىلگەن. الايدا، تەرگەۋ بارىسىندا ونىڭ جانىنان مۇنداي سوما تابىلماعانى جانە تاركىلەنبەگەنى انىقتالدى. بۇل اقشا مۇلدەم باسقا ادامنان تاركىلەنگەن. نەلىكتەن ءدال وسى ارەكەت سارباسوۆقا تاعىلىپ وتىرعانى بەلگىسىز»، – دەپ اتاپ ءوتتى قورعاۋشى.

ادۆوكاتتىڭ پىكىرىنشە، مىنە سوندىقتان دا بەينەجازبا مەن ايىپتاۋ نۇسقاسى اراسىندا ەلەۋلى قايشىلىقتار بار.

قورعاۋشى سونداي-اق، سوتقا دەيىنگى تەرگەۋ ساتىسىندا قورعاۋشى تاراپىنىڭ سانالى تۇردە جاۋاپ بەرۋدەن باس تارتقانىن حابارلادى.

«كۋاگەرلەردىڭ كوپتىگى مەن جۇرگىزىلىپ جاتقان ساراپتامالارعا بايلانىستى ءبىز قورعالۋشىمىزدىڭ جاعدايىن قيىنداتپاۋ ءۇشىن جاۋاپ بەرۋدەن باس تارتتىق. ەندى، سوت وتىرىسى بارىسىندا مىندەتتى تۇردە جاۋاپ بەرەمىز. ءبىراق بۇل بارلىق كۋاگەرلەردى تىڭداپ، قىلمىستىق ءىس ماتەريالدارىن تولىق زەرتتەپ، بارلىق ساراپتامالاردى قاراعاننان كەيىن بولادى»، – دەدى ناريمان كەرۆەنوۆ.

ونىڭ ايتۋىنشا، اقمادي سارباسوۆ وزىنە تاعىلعان ايىپتاردى تولىعىمەن جوققا شىعارادى. اسىرەسە، قورعالۋشى جۇمىسقا جاڭا كەلگەنىن، ال ءىس ماتەريالدارىندا ايتىلاتىن وقيعالار 2019 جىلعا جاتاتىنىن اتاپ ءوتتى.

قىلمىستىق ءىس بويىنشا سوت تەرگەۋى جالعاسۋدا. الداعى وتىرىستاردا ونداعان كۋانى تىڭداپ، جۇرگىزىلگەن ساراپتامالاردىڭ ناتيجەلەرىن زەردەلەۋ جوسپارلانۋدا.