InfoHub Logo

جازدىڭ اپتاپ ىستىعى مەن نوسەرلى جاڭبىردى قاتار كۇتۋگە تۋرا كەلەدى. سەبەبى، تىنىق مۇحيتىنداعى ەل-نينو قۇبىلىسىنىڭ اسەرىنەن اۋا رايى كۇرت وزگەرۋى مۇمكىن. بۇل تۋرالى بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ (بۇۇ) مەتەورولوگيالىق اگەنتتىگى حابارلادى.

بۇل تۋرالى Infohub.kz اقپارات اگەنتتىگى حابارلايدى.

ەل-نينو دەگەن نە؟

ەل-نينو – بۇل تىنىق مۇحيتىنداعى تۇراقتى جەلدەردىڭ السىرەۋىنەن تۋىندايتىن قۇبىلىس. ادەتتە، بۇل جەلدەر جىلى سۋدى باتىسقا قاراي ىسىرىپ، ورتالىق جانە شىعىس بولىكتەرىندە سۋىق سۋدىڭ جينالۋىنا جاعداي جاسايدى. الايدا، ەل-نينو كەزىندە بۇل پروسەسس بۇزىلىپ، جىلى سۋ مۇحيتتىڭ ورتالىق جانە شىعىس بولىكتەرىندە جيناقتالادى. بۇل اتموسفەراداعى اۋا مەن ىلعالدىڭ قوزعالىسىن وزگەرتىپ، الەمدىك اۋا رايىنا اسەر ەتەدى. ونىڭ سالدارىنان كەيبىر ايماقتاردا نوسەر جاڭبىر جاۋسا، ەندى بىرىندە قۇرعاقشىلىق نەمەسە اپتاپ ىستىق بولادى.

جازعى تەمپەراتۋرا نورمادان جوعارى بولادى

دۇنيەجۇزىلىك مەتەورولوگيا ۇيىمى (دمۋ) تامىز ايىنا دەيىن الەمنىڭ كوپتەگەن ايماقتارىندا تەمپەراتۋرانىڭ نورمادان جوعارى بولاتىنىن بولجاپ وتىر. ۇيىمنىڭ مالىمەتىنشە، ەل-نينو قۇبىلىسى قاراشا ايىنا دەيىن سوزىلۋى مۇمكىن.

«ءبىز الەۋەتتى كۇشتى ەل-نينوعا دايىندالۋىمىز كەرەك. بۇل قۇرعاقشىلىق پەن نوسەر جاڭبىردى كۇشەيتىپ، قۇرلىقتاعى جانە مۇحيتتاعى اپتاپ ىستىق تولقىندارىنىڭ ءقاۋپىن ارتتىرادى»، – دەدى دمۋ باس حاتشىسى سەلەستا ساۋلو.

بۇعان دەيىنگى ەل-نينو 2024 جىلدى تاريحتاعى ەڭ ىستىق جىلداردىڭ ءبىرى ەتۋگە ىقپال ەتكەن بولاتىن.

ورتالىق ازياعا قانداي ءقاۋىپ ءتونىپ تۇر؟

دمۋ-نىڭ حابارلاۋىنشا، ەل-نينو وڭتۇستىك امەريكانىڭ وڭتۇستىگى، اقش-تىڭ وڭتۇستىگى، افريكا ءمۇيىزىنىڭ كەيبىر اۋداندارى جانە ورتالىق ازيادا جاۋىن-شاشىننىڭ كوبەيۋىنە اكەلۋى ىقتيمال. الايدا، اۆستراليا، ورتالىق امەريكا، يندونەزيا جانە وڭتۇستىك ازيانىڭ كەيبىر بولىكتەرىندە قۇرعاقشىلىق ءقاۋپى ارتادى. بۇل قۇبىلىس تىنىق مۇحيتىنىڭ ورتالىق جانە شىعىس بولىكتەرىندەگى داۋىلداردى كۇشەيتۋى دە مۇمكىن.

بۇۇ باس حاتشىسى انتونيۋ گۋتەرريش بۇل جاعدايدى «كليماتتىق شۇعىل ەسكەرتۋ» دەپ اتادى. ول ەلدەردى قازبا وتىندارىن پايدالانۋدان باس تارتىپ، جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا كوزدەرىنە كوشۋگە شاقىردى.

دمۋ ماماندارى كليماتتىڭ وزگەرۋى ەل-نينو قۇبىلىسىن جيىلەتەتىنى نەمەسە كۇشەيتەتىنى تۋرالى دالەل جوق ەكەنىن اتاپ ءوتتى. دەگەنمەن، جاھاندىق جىلىنۋ ونىڭ سالدارلارىن، سونىڭ ىشىندە ەكسترەمالدى ىستىق پەن قاتتى جاڭبىردى كۇشەيتۋى مۇمكىن.

بۇعان دەيىن سينوپتيكتەر قازاقستاندا ماۋسىم مەن تامىز ايلارىندا تەمپەراتۋرانىڭ نورمادان 1-2 گرادۋس جوعارى بولاتىنىن، ال وڭتۇستىكتە +45 گرادۋسقا جەتۋى مۇمكىن ەكەنىن بولجاعان ەدى. ماۋسىم ايىندا ىستىق اۋا رايى جاڭبىر، نايزاعاي، بۇرشاق جانە شاڭدى داۋىلدارمەن الماسىپ وتىرادى. ال ەلىمىزدىڭ وڭتۇستىگىندە كەي كۇندەرى +46 گرادۋس ىستىق كۇتىلەدى.