depositphotos.com
ەلىمىزدە ەسىرتكى قولدانۋشىلاردى انىقتاۋدىڭ جاڭا ءادىسى ىسكە قوسىلدى
ەلىمىزدە ەسىرتكى بيزنەسىمەن كۇرەس جاڭا دەڭگەيگە كوتەرىلدى. ەندى ەسىرتكى قولدانۋشىلاردى انىقتاۋ ءۇشىن اعىندى سۋلاردى تالداۋ ءادىسى قولدانىلا باستادى. بۇل ءادىس استانا، الماتى جانە شىمكەنت قالالارىنداعى مەكتەپتەر مەن تۇنگى كلۋبتاردىڭ اينالاسىنداعى كاناليزاسيا سۋلارىنا قولدانىلادى.
بۇل تۋرالى Infohub.kz اقپارات اگەنتتىگى حابارلايدى.
زەرتتەۋ ناتيجەلەرى قانداي بولدى؟
ادىلەت مينيسترلىگىنىڭ سوت ساراپتامالارى ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى باقىتجان بايتيلەسوۆتىڭ ايتۋىنشا، بۇل جۇمىس باس پروكۋراتۋرانىڭ تاپسىرماسىمەن ەلىمىزدەگى ەسىرتكى جاعدايىن باقىلاۋ جانە الدىن الۋ ماقساتىندا جۇرگىزىلگەن. ساراپشىلار 18 ءتۇرلى نىساننان، سونىڭ ىشىندە ءبىلىم بەرۋ جانە ويىن-ساۋىق ورىندارىنان الىنعان اعىندى سۋ ۇلگىلەرىن زەرتتەگەن.
«اناليز ناتيجەسىندە سىنامالاردان ەسىرتكى زاتتارى، پسيحوتروپتىق زاتتار مەن ولاردىڭ مەتابوليتتەرى، سونداي-اق «ديزاينەرلىك ەسىرتكى» دەپ اتالاتىن توپتارعا جاتاتىن قوسىلىستار مەن پسيحواكتيۆتى دارىلىك پرەپاراتتاردىڭ بار ەكەنى انىقتالدى»، — دەدى بايتيلەسوۆ.
ديزاينەرلىك ەسىرتكى دەگەنىمىز نە؟
بۇل – زاڭ تىيىمدارىنان اينالىپ ءوتۋ ءۇشىن بۇرىننان بار ەسىرتكىلەردىڭ حيميالىق فورمۋلاسىن وزگەرتۋ ارقىلى جاساندى جاسالعان پسيحواكتيۆتى زاتتار. ولار كوبىنەسە «تۇزدار»، «سپايستار»، حوش يىستەندىرگىشتەر نەمەسە باسقا دا زاڭدى تاۋارلار رەتىندە ساتىلادى. مۇنداي زاتتاردىڭ ءقاۋپى – ولاردىڭ قۇرامى ۇنەمى وزگەرەدى جانە كوبىنەسە ساتۋشىلارعا دا بەلگىسىز بولادى. سوندىقتان ولار اۋىر ۋلانۋلارعا، پسيحوزدارعا، تاۋەلدىلىككە، جۇرەك پروبلەمالارىنا، ءتىپتى ءبىر رەت قولدانعاننان كەيىن ولىمگە اكەلۋى مۇمكىن.
بايتيلەسوۆ بۇل ءادىستىڭ ەسىرتكىنىڭ تارالۋىن باقىلاۋدا ءتيىمدى ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
قاي جەرلەردە تەكسەرۋ جۇرگىزىلەدى؟
بايتيلەسوۆتىڭ سوزىنە سۇيەنسەك، ساراپتامالار قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ قاۋلىسى بويىنشا جۇرگىزىلەدى. «مۇنداي جۇمىستار بىزدە پاۆلودار، ماڭعىستاۋ وبلىستارى، استانا، الماتى، شىمكەنت، قاراعاندى، اقتوبە جانە جامبىل وبلىستارىندا اتقارىلادى»، — دەدى ول.
نەلەر تەكسەرىلدى؟
سوت-مەديسينالىق ساراپتامالار جونىندەگى ديرەكتوردىڭ ورىنباسارى نازگۇل يمامبايەۆانىڭ ايتۋىنشا، اعىندى سۋلاردى تالداۋ جۇمىستارى سوت ساراپتامالارىنىڭ حيميالىق-توكسيكولوگيالىق بولىمدەرىندە جۇرگىزىلەدى. ونىڭ ايتۋىنشا، قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى ارنايى تالاپتارعا سايكەس ۇلگىلەردى وزدەرى الادى.
«ارنايى ىدىستار، ۇلگىلەردى ىرىكتەۋ جانە تاسىمالداۋدىڭ بەلگىلى ءبىر ءتارتىبى بار. سودان كەيىن اعىندى سۋلار تالداۋ ءۇشىن ءبىزدىڭ بولىمشەگە كەلىپ تۇسەدى»، — دەدى يمامبايەۆا.
ول مۇنداي زەرتتەۋلەردىڭ وتە كۇردەلى ەكەنىن اتاپ ءوتتى، سەبەبى اعىندى سۋلارداعى زاتتاردىڭ كونسەنتراسياسى وتە تومەن بولادى.
«ەگەر زاردە ەسىرتكى زاتتارىنىڭ بەلگىلى ءبىر مولشەرى بولسا، وندا اعىندى سۋلاردا ولار وتە از مولشەردە بولادى. سوندىقتان تالداۋ وتە ەڭبەكقورلىقتى تالاپ ەتەدى»، — دەدى ول.
2024-2025 جىلدارى مۇنداي زەرتتەۋلەردى جۇرگىزۋ ءۇشىن ەلىمىزدىڭ سەگىز وڭىرىنە جوعارى ءتيىمدى اناليتيكالىق جابدىقتار ساتىپ الىنعان. نازگۇل يمامبايەۆانىڭ ايتۋىنشا، زەرتتەۋ اياسىندا التى مەكتەپ، ۋنيۆەرسيتەتتەر، كوللەدجدەر جانە تۇنگى كلۋبتار سياقتى ويىن-ساۋىق ورىندارىنىڭ اعىندى سۋلارى تەكسەرىلگەن.
«بۇل ۇيىمدار ورنالاسقان اۋماقتاردان اعىندى سۋلار ۇسىنىلدى»، — دەپ ءتۇسىندىردى ديرەكتوردىڭ ورىنباسارى.
ول سونداي-اق مامانداردىڭ بۇل ءادىستى مەملەكەتتىك ورگاندار مەن اكىمدىكتەر اراسىندا ناسيحاتتاۋ جۇمىستارىن جۇرگىزىپ جاتقانىن اتاپ ءوتتى.
بۇعان دەيىن مەكتەپتەر مەن جوعارى وقۋ ورىندارىنداعى ناشاقورلاردى كاناليزاسيا سۋلارى ارقىلى ىزدەيتىنى تۋرالى جازعان بولاتىنبىز. تولىق مالىمەتتەردى ادىلەت مينيسترلىگى دە بەرگەن ەدى.
سونداي-اق وقىڭىزدار: ناركومانداردى ۇيلەردە، ۋنيۆەرسيتەتتەردە جانە كوللەدجدەردە جاڭا تالداۋ ارقىلى انىقتاۋدى كوزدەپ وتىر
-
ماجيليسمەن داۋلەت مۋكايەۆ پروكوممەنتيروۆال ۆيدەو، گدە ون ۆرۋچيل سۋپرۋگە پاپكۋ، پوحوجۋيۋ نا پارلامەنتسكۋيۋ. ون پوياسنيل، چتو ەتو بىل ليچنىي پوداروك.
-
ءماجىلىس دەپۋتاتى داۋلەت مۇقايەۆ ايەلىن تۋعان كۇنىمەن قۇتتىقتاپ، وعان پارلامەنتتەن بەرىلگەنىنە ۇقساس قۇجاتتى تابىستاعان ۆيدەودان كەيىن تۋىنداعان داۋعا قاتىستى تۇسىنىكتەمە بەردى.
