InfoHub Logo

20 جاستاعى قازاقستاندىقتاردىڭ زەينەتاقى شوتتارىنداعى 6 ميلليون تەڭگەدەن اساتىن سومانىڭ قالاي قالىپتاسقانىن ءبىرىڭعاي جيناقتاۋشى زەينەتاقى قورى (ەنپف) ءتۇسىندىردى. بۇل سوما، قوردىڭ مالىمەتىنشە، بولاشاق زەينەتكەرلىك جاستاعى تابىستى قامتاماسىز ەتۋگە ارنالعان.

بۇل تۋرالى Infohub.kz اقپارات اگەنتتىگى حابارلايدى.

زەينەتاقى جيناقتارىنىڭ ەسەپتەلۋ فورمۋلاسى

ەنپف ماماندارىنىڭ ايتۋىنشا، باسقا ەلدەردەگى تاجىريبەگە سۇيەنسەك، ازاماتتار زەينەتاقىعا ارنالعان جيناقتارىن بۇكىل ەڭبەك ءوتىلى بويى (30-40 جىل) جينايدى. سوندىقتان جاس كەزىندە، مىسالى 20 جاستا، جەتكىلىكتى زەينەتاقى قورىن قالىپتاستىرۋ مۇمكىن ەمەس. بۇل جاعدايدى اكتۋارلىق ەسەپتەۋلەر مەن حالىقارالىق تاجىريبەلەر دە راستايدى.

ەڭبەك جولىنىڭ باسىندا اۋدارىلعان زەينەتاقى جارنالارى ۇزاق مەرزىمگە ينۆەستيسيالانىپ، «كۇردەلى پايىز» ەسەبىنەن ەڭ جوعارى ينۆەستيسيالىق تابىس اكەلەدى. سول سەبەپتى جاس كەزىندە جيناقتاردى الۋ بولاشاق زەينەتكەرلىك جاستاعى قوردى ايتارلىقتاي ازايتادى.

مينيمالدى جەتكىلىكتىلىك شەگىنىڭ (مجش) ءمانى

«مينيمالدى جەتكىلىكتىلىك شەگىنىڭ (مجش) ەسەبى قازىرگى تابىسقا ەمەس، بولاشاقتا قانداي ماقساتتى زەينەتاقى الۋ كەرەكتىگىنە نەگىزدەلەدى. بۇل ءۇشىن ءار جاستاعى زەينەتاقى شوتىندا بولۋى ءتيىس ەڭ از جيناق سوماسى ەسەپتەلەدى. بۇل سوما، ءتىپتى بولاشاق جارنالارسىز دا، قارتتىق شاقتا جەتكىلىكتى زەينەتاقىمەن قامتاماسىز ەتەدى»، - دەپ اتاپ ءوتتى قور.

مىسالى، ەگەر سالىمشى 20 جاستا بولسا، زەينەتكەرلىككە دەيىن شامامەن 40 جىل بار. وسى ۋاقىت ىشىندە ونىڭ جيناقتارى ينۆەستيسيالانىپ، ينۆەستيسيالىق تابىس اكەلىپ، بولاشاق زەينەتاقى تولەمدەرىن قامتاماسىز ەتۋى ءتيىس.

«ەگەر جاس ادام قانداي دا ءبىر سەبەپتەرمەن زەينەتاقى جارنالارىن اۋدارۋدى توقتاتسا دا، شوتىندا 6 ميلليون تەڭگەدەن استام قاراجاتتىڭ بولۋى، ينۆەستيسيالىق تابىس ەسەبىنەن زەينەتكەرلىك جاسقا جەتكەندە قاجەتتى جيناقتاردى قامتاماسىز ەتەدى. بۇل تولەمدەردىڭ مولشەرى ەڭ تومەنگى زەينەتاقى قامتاماسىز ەتۋ ستاندارتىنا سايكەس كەلەدى»، - دەلىنگەن حابارلامادا.

حالىقارالىق ستاندارتتار

قوردىڭ كەلتىرگەن مىسالى بويىنشا، ءومىر بويى تولەمدەردى كەپىلدەندىرەتىن زەينەتاقى اننۋيتەتىنىڭ قۇنى ەسەپتەلگەن مولشەردەن كەم بولماۋى كەرەك. بۇل قۇن ساقتاندىرۋ كومپانياسىمەن تەك سالىمشىنىڭ جاس ەكەنىنە نەمەسە اننۋيتەت ساتىپ الۋعا تابىسى جەتكىلىكسىز بولعانىنا بايلانىستى تومەندەتىلمەيدى. سول سياقتى، مجش مولشەرلەرى دە بولاشاق زەينەتاقى تولەمدەرىنىڭ ماقساتتى مولشەرىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن قاجەتتى ەسەپتەلگەن دەڭگەيدەن تومەن بولماۋى ءتيىس.

سوندىقتان جاستار ءۇشىن مجش-نىڭ جوعارى مولشەرلەرى ولاردىڭ قانداي ماقساتتى زەينەتاقى الۋى كەرەكتىگىمەن بايلانىستى. ماقساتتى تولەمدەر ەڭ تومەنگى الەۋمەتتىك زەينەتاقى ستاندارتتارىنان تومەن بولماۋى كەرەك، بۇل حالىقارالىق ستاندارتتارعا سايكەس كەلەدى. حالىقارالىق ەڭبەك ۇيىمىنىڭ (حەۇ) ۇسىنىسىنا سايكەس، تابىستىڭ ەڭ تومەنگى الماستىرۋ كوەففيسيەنتى (كزد) – زەينەتكە شىعار الدىنداعى ەڭبەك تابىسى مەن زەينەتاقىنىڭ اراقاتىناسى – 40%-دان كەم بولماۋى ءتيىس.

ينفلياسيا مەن جالاقىنىڭ ءوسۋى

ەنپف مالىمەتىنشە، مجش بىرنەشە جىل بويى ينفلياسيا مەن باسقا دا ەكونوميكالىق كورسەتكىشتەردىڭ وسۋىنە ىلەسە الماي كەلگەن. بۇل ولاردىڭ وزەكتىلىگى مەن بولاشاق زەينەتاقى تولەمدەرىمەن بايلانىسىن السىرەتكەن. قوردىڭ دەرەگىنشە، 2021 جىلدىڭ جەلتوقسانىنداعى ايتارلىقتاي وسىمنەن كەيىن (سول كەزدە مجش ورتاشا ەسەپپەن 70% -عا وسكەن)، كەيىنگى ءوسىم قارقىندى بولماعان.

2023 جىلى ءوسىم شامامەن 5،5% بولدى، ال 2024-2025 جىلدارى ەڭ تومەنگى جالاقى مەن باسقا دا ماكروەكونوميكالىق كورسەتكىشتەر ارتقانىنا قاراماستان، شەكتى ماندەر قايتا قارالمادى. 2026 جىلدىڭ باسىندا مجش ورتاشا ەسەپپەن 10% -عا جۋىق ءوستى. وسى كەزەڭدە ەل ەكونوميكاسى جوعارى ينفلياسيانى باستان وتكەردى. ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسىنىڭ دەرەگىنشە، 2021 جىلى ينفلياسيا 8،4%، 2022 جىلى - 20،3%، 2023 جىلى - 9،8%، 2024 جىلى - 8،6%، ال 2025 جىلى - 12،3% بولدى.

سونىمەن قاتار، حالىقتىڭ تابىسى دا ءوستى: ورتاشا جالاقى 2021 جىلى 250،3 مىڭ تەڭگەدەن 2023 جىلى 364 مىڭ، 2024 جىلى 405 مىڭ جانە 2025 جىلى 473 مىڭ تەڭگەدەن استى.

ەنپف مجش-نى ۇزاق ۋاقىت بويى قايتا قاراماۋ ينفلياسيا مەن حالىق تابىسىنىڭ وسۋىنەن ارتتا قالۋىنا اكەلدى دەپ اتاپ وتەدى. ناتيجەسىندە، ولار بولاشاق تولەمدەر ءۇشىن قاجەتتى زەينەتاقى جيناقتارىنىڭ دەڭگەيىن تولىق كورسەتە الماي قالدى.

جۇيەنىڭ نەگىزگى مىندەتى

قورداعىلار زەينەتاقى جيناقتارىن تۇرعىن ءۇي جانە ەمدەۋگە پايدالانۋدىڭ كوپتەگەن ازاماتتارعا الەۋمەتتىك ماسەلەلەردى شەشۋگە كومەكتەسكەنىن اتاپ وتەدى. الايدا، مۇنداي شارالار بولاشاق زەينەتاقى مولشەرىن ازايتپاۋى كەرەك.

«مينيمالدى جەتكىلىكتىلىك شەگىنىڭ ادەكۆاتتىلىعى – جيناقتاۋشى زەينەتاقى جۇيەسىنىڭ تۇراقتى ءوسۋىنىڭ ماڭىزدى شارتى. ونىڭ ماقساتى – سالىمشىعا بولاشاقتا زەينەتاقى تولەمدەرىن قامتاماسىز ەتەتىن ەڭ تومەنگى قاجەتتى جيناق كولەمىن ساقتاۋ».

ەنپف-دا بەلسەندى جيناقتاردى پايدالانۋ كەزەڭىنەن كەيىن جۇيە ءوزىنىڭ نەگىزگى مىندەتىنە – لايىقتى زەينەتاقى دەڭگەيىن قامتاماسىز ەتۋگە ورالۋى كەرەك دەپ سانايدى. بۇل رەتتە زەينەتاقى جيناقتارى جارنالار مەن ينۆەستيسيالىق تابىس ەسەبىنەن ءوسۋى ءتيىس، بۇل جۇيەنىڭ ۇزاق مەرزىمدى تۇراقتىلىعى ءۇشىن ماڭىزدى.