static.tengrinews.kz
فەرريتين: تەمىردىڭ قورى، ونىڭ ازايۋى جانە ەمدەۋ جولدارى
سوڭعى جىلدارى الەۋمەتتىك جەلىلەردە فەرريتين تۋرالى اڭگىمەلەر ءجيى ايتىلا باستادى. اعزاداعى تەمىر قورىنىڭ كورسەتكىشى بولىپ تابىلاتىن بۇل تالداۋ قازىرگى تاڭدا ەڭ تانىمالداردىڭ بىرىنە اينالدى. الايدا، ونى كىمدەر، قالاي تاپسىرۋى كەرەك جانە ناتيجەلەردى قالاي ءتۇسىنۋ كەرەك؟ وسى سۇراقتارعا مەديسينا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى، جوعارى ساناتتى گەماتولوگ انتون كلودزينسكيي جاۋاپ بەردى.
بۇل تۋرالى Infohub.kz اقپارات اگەنتتىگى حابارلايدى.
فەرريتين دەگەنىمىز نە؟
فەرريتين – بۇل اعزادا تەمىردى ساقتايتىن اقۋىز. تەمىر – اعزاداعى گەموگلوبين ءتۇزىلۋى مەن وتتەگى تاسىمالداۋعا قاجەتتى ماڭىزدى ميكروەلەمەنت. قاراپايىم تىلمەن ايتقاندا، فەرريتين – اعزا تەمىردى ساقتايتىن قويما ىسپەتتەس. ول باۋىردا، كوكباۋىردا، سۇيەك كەمىگىندە جانە بۇلشىقەتتەردە ورنالاسادى. ال قاندا اينالىپ جۇرگەنى – سارىسۋداعى تەمىر.
گەموگلوبين بولسا، بۇل «ىسكە قوسىلعان اقشا» سياقتى، ياعني وتتەگىن تاسىمالداۋعا ارنالعان ەريتروسيتتەرگە ەنگەن تەمىر.
تەمىر قورى ازايا باستاعاندا فەرريتين ءبىرىنشى بولىپ تومەندەيدى
اعزاداعى تەمىر قورى مەن فەرريتين ەڭ ءبىرىنشى بولىپ ازايادى. ەگەر فەرريتيننىڭ دەڭگەيى تومەن بولسا، بۇل تەمىردىڭ 100% جەتىسپەيتىنىن كورسەتەدى. ءبىراق، ەگەر ول قالىپتى بولسا دا، بۇل ءالى دە تەمىر تاپشىلىعى جوق دەگەندى بىلدىرمەيدى. سەبەبى، فەرريتين تەك تەمىر قويماسى عانا ەمەس، سونىمەن قاتار اعزاداعى قابىنۋ پروسەستەرىنىڭ كورسەتكىشى دە بولىپ تابىلادى. سوندىقتان كەيدە ول قاتە تۇسىنىك تۋدىرۋى مۇمكىن.
تەمىر تاپشىلىعى بولعان جاعدايدا الدىمەن سارىسۋداعى تەمىر مەن ونى تاسىمالدايتىن ترانسفەررين ازايادى. تەك سوڭعى كەزەڭدە عانا گەموگلوبين دەڭگەيى تومەندەپ، تەمىر تاپشىلىعىنا بايلانىستى انەميا داميدى.
انەمياعا كۇدىكتەنگەندە قانداي تالداۋلار تاپسىرۋ كەرەك؟
انەمياعا كۇدىكتەنگەندە كەلەسى تالداۋلاردى تاپسىرۋ قاجەت:
بۇل زەرتتەۋلەردىڭ مينيمالدى جيىنتىعى تەمىر تاپشىلىعىنا بايلانىستى انەميانى راستاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. قاجەت بولعان جاعدايدا ترانسفەررين مەن س-رەاكتيۆتى بەلوكقا قوسىمشا تالداۋلار جاسالۋى مۇمكىن.
فەرريتيننىڭ قالىپتى مولشەرى
لابوراتوريالىق بلانكىلەردە ءجيى كەزدەسەتىن فەرريتين مولشەرى – 15–150 مكگ/ل. الايدا، انەميا بولماسا دا، تەمىردىڭ لاتەنتتى تاپشىلىعىن، ال انەميا بولسا، مانيفەستى تاپشىلىعىن كورسەتەتىن كريتەريي – فەرريتيننىڭ 30 مكگ/ل-دەن تومەن بولۋى. ەگەر بۇل كورسەتكىش 30-دان تومەن بولسا، تەمىر تاپشىلىعى بار دەپ ەسەپتەلەدى. ال ەمدەۋدىڭ ماقساتى – فەرريتين دەڭگەيىن 50 مكگ/ل-دەن جوعارى كوتەرۋ.
بۇل ورتاشا كورسەتكىش بولىپ تابىلادى. قابىنۋدىڭ بولۋىنا، ناۋقاستىڭ جاسىنا جانە باسقا فاكتورلارعا بايلانىستى ول وزگەرۋى مۇمكىن. دەگەنمەن، بۇل كورسەتكىش ەرلەر مەن ايەلدەر ءۇشىن جالپىعا بىردەي قابىلدانعان جانە حالىقارالىق ۇسىنىستارعا سايكەس كەلەدى.
تومەن فەرريتيننىڭ سەبەپتەرى مەن بەلگىلەرى
تەمىر تاپشىلىعىنىڭ سەبەپتەرى ءارتۇرلى بولۋى مۇمكىن:
تومەن فەرريتيننىڭ بەلگىلەرى:
بۇل بەلگىلەر باسقا دا اۋرۋلار كەزىندە بايقالۋى مۇمكىن، سوندىقتان دارىگەرگە قارالۋ ماڭىزدى.
تەمىر تاپشىلىعىن قانداي دارىگەر ەمدەيدى؟
كوبىنەسە تەمىر تاپشىلىعىن ەمدەۋدى تەراپيەۆت جۇرگىزەدى. الايدا، سوزىلمالى اۋرۋلار كەزىندە (بۇيرەك، جۇرەك، ىشەك اۋرۋلارى) گەماتولوگتىڭ كەڭەسى قاجەت بولۋى مۇمكىن.
تالداۋعا قالاي دايىندالۋ كەرەك؟
دارىگەر انتون كلودزينسكيي تالداۋ تاپسىرۋ كەزىندە كەلەسى ەرەجەلەردى ساقتاۋدى ۇسىنادى:
تەمىر پرەپاراتتارى: تابلەتكادان كاپەلنيساعا دەيىن
ىشكە قابىلداناتىن تەمىر پرەپاراتتارى مەن ۆەنا ىشىنە قۇيىلاتىن كاپەلنيسالاردىڭ نەگىزگى ايىرماشىلىعى – كاپەلنيسا ارقىلى تەمىردىڭ جالپى تاپشىلىعى ەسەپتەلىنىپ، قاجەتتى مولشەردە ەنگىزىلەدى. تابلەتكالارمەن ەمدەۋ اياقتالعاننان كەيىن دە فەرريتين دەڭگەيىن 50 مكگ/ل-گە دەيىن كوتەرۋ ءۇشىن قوسىمشا ۋاقىت قاجەت.
ۆەنا ىشىنە قۇيۋعا ارنالعان كورسەتكىشتەر:
«جىلدام ەمدەۋ» ءادىسى اۋىر انەميا جاعدايلارىندا عانا ءتيىمدى بولۋى مۇمكىن. ايتپەسە، تابلەتكالارمەن ەمدەۋ الدەقايدا ءقاۋىپسىز بولىپ سانالادى.
ەمدەۋ باستالعاننان كەيىن فەرريتين قاشان كوتەرىلەدى؟
ەمدەۋ باستالعاننان كەيىن العاشقى 3-7 كۇن ىشىندە رەتيكۋلوسيتتەر (جاڭا ەريتروسيتتەر) سانى ارتادى. بۇل ەمنىڭ تيىمدىلىگىنىڭ العاشقى بەلگىسى. ەكىنشى-تورتىنشى اپتادا گەموگلوبين دەڭگەيى كوتەرىلە باستايدى. ول ادەتتە 1،5-2 ايعا سوزىلادى. فەرريتين دەڭگەيىن كوتەرۋ ءۇشىن 1-3 اي، كەيدە جارتى جىلعا دەيىن ۋاقىت كەتۋى مۇمكىن.
ماڭىزدى: تەمىر پرەپاراتتارىن باقىلاۋسىز جانە ۇزاق ۋاقىت قابىلداۋعا بولمايدى. بۇل اعزادا تەمىردىڭ شامادان تىس جينالۋىنا اكەلۋى مۇمكىن.
نەلىكتەن تەمىر پرەپاراتتارىن قابىلداعاندا فەرريتين كوتەرىلمەيدى؟
مۇنىڭ بىرنەشە سەبەبى بار:
دەنى ساۋ ادام قانشالىقتى ءجيى تەكسەرىلۋى كەرەك؟
انتون كلودزينسكيي جىلىنا كەم دەگەندە ءبىر رەت جالپى قان تالداۋىن تاپسىرۋدى ۇسىنادى. ەگەر ەشقانداي بەلگىلەر بولماسا، فەرريتين دەڭگەيىن تەكسەرۋ مىندەتتى ەمەس.
-
اناليتيكي وجيدايۋت كوررەكسيي سەن نا نەدۆيجيموست يز-زا سنيجەنيا دوستۋپنوستي يپوتەكي ي روستا راسحودوۆ ناسەلەنيا.
-
Understand ferritin، the body's iron storage protein، its importance، and what low levels might indicate، according to hematologist Anton Klodzinsky.
