InfoHub Logo

عالىمدار 3I/ATLAS كومەتاسىنىڭ سۋ قۇرامىندا بۇرىن-سوڭدى كەزدەسپەگەن مولشەردە «اۋىر سۋ» بار ەكەنىن انىقتادى. بۇل جاڭالىق كومەتانىڭ كۇن جۇيەسىندەگى باسقا نىسانداردان وزگەشە جاعدايدا قالىپتاسقانىن اڭعارتادى.

بۇل تۋرالى Infohub.kz اقپارات اگەنتتىگى حابارلايدى.

كومەتانىڭ قۇپياسى

3I/ATLAS كومەتاسى ءبىر جىل بۇرىن عانا تابىلىپ، كۇن جۇيەسىنەن تىسقارىدان كەلگەن ءۇشىنشى نىسان رەتىندە تىركەلگەن بولاتىن. ميچيگان ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ زەرتتەۋشىلەرى كومەتانىڭ گازدار قاباتىنداعى سۋدى تالداپ، سۋتەگىنىڭ اۋىر يزوتوپى – دەيتەرييدىڭ ادەتتەن تىس جوعارى كونسەنتراسياسىن تاپتى.

قالىپتى سۋ ەكى سۋتەگى جانە ءبىر وتتەگى اتومىنان تۇرسا، «اۋىر سۋدا» سۋتەگىنىڭ ورنىنا دەيتەريي بولادى. دەيتەريي قۇرامىندا پروتونمەن قاتار نەيترون دا بار.

عالىمدار نە دەيدى؟

زەرتتەۋشىلەر 3I/ATLAS كومەتاسىنداعى دەيتەريي مەن قالىپتى سۋتەگىنىڭ اراقاتىناسى كۇن جۇيەسىندەگى كومەتالارعا قاراعاندا شامامەن 30 ەسە، ال جەر وكەانىنداعى سۋعا قاراعاندا 40 ەسە جوعارى ەكەنىن انىقتادى.

«سۋداعى دەيتەريي مەن قالىپتى سۋتەگىنىڭ اراقاتىناسى ءبىز بۇرىن-سوڭدى باسقا پلانەتالىق جۇيەلەردە نەمەسە كومەتالاردا كورمەگەن دەڭگەيدە جوعارى بولىپ شىقتى»، - دەيدى زەرتتەۋ جۇمىسىنىڭ جەتەكشى اۆتورى لۋيس سالاسار مانسانو.

جاڭالىقتىڭ ماڭىزى

عالىمداردىڭ پىكىرىنشە، دەيتەرييدىڭ جوعارى مولشەرى كومەتانىڭ وتە سۋىق جانە از ساۋلەلى ايماقتا قالىپتاسقانىن بىلدىرەدى. بۇل جاڭالىق گالاكتيكاداعى پلانەتالىق جۇيەلەردىڭ قالىپتاسۋ جاعدايلارىنىڭ بىركەلكى ەمەس ەكەنىن دالەلدەيدى.

«بۇل ءبىزدىڭ كۇن جۇيەسىنىڭ قالىپتاسۋىنا اكەلگەن جاعدايلاردىڭ گالاكتيكانىڭ بارلىق جەرىندە بىردەي ەمەس ەكەنىنىڭ ايعاعى»، - دەيدى زەرتتەۋگە قاتىسقان تەرەسا پانەكە-كاررەنو.

بۇل زەرتتەۋگە اريزوناداعى MDM وبسەرۆاتورياسى مەن چيليدەگى ALMA راديوتەلەسكوپ كەشەنىنىڭ دەرەكتەرى پايدالانىلدى. ALMA قۇرالدارى العاش رەت عارىس وبەكتىسىندەگى اۋىر سۋدىڭ مولشەرىن تىكەلەي ولشەۋگە مۇمكىندىك بەردى.

بولاشاقتا جاڭا تەلەسكوپتاردىڭ كومەگىمەن مۇنداي جاڭالىقتاردىڭ كوبەيەتىنى جانە گالاكتيكانىڭ ءارتۇرلى بولىكتەرىندەگى پلانەتالىق جۇيەلەردىڭ قالىپتاسۋ جاعدايلارىن سالىستىرۋعا بولاتىنى بولجانۋدا.