InfoHub Logo

1 شىلدەدەن باستاپ قازاقستانداعى كوممەرسيالىق بانكتەردىڭ يپوتەكالىق نەسيە مولشەرلەمەسى 25%-دان 20%-عا دەيىن تومەندەيدى. بۇل تۋرالى قارجى نارىعىن رەتتەۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگى مەن قازاقستان ۇلتتىق بانكى بىرلەسىپ قابىلداعان قاۋلىدا ايتىلعان.

بۇل وزگەرىستەر نەسيە الۋدى جەڭىلدەتۋى ءتيىس بولعانىمەن، ماماندار نارىقتاعى جاعدايعا ءارتۇرلى باعا بەرۋدە. كەيبىرى بۇل جاڭالىقتىڭ باستاپقى نارىققا اسەر ەتپەيتىنىن ايتسا، ەندى ءبىرى ەكىنشى دەڭگەيلى تۇرعىن ءۇي نارىعىنداعى ساۋدا كولەمىنىڭ ازايۋىنا اكەلۋى مۇمكىن دەپ بولجايدى.

بۇل تۋرالى Infohub.kz اقپارات اگەنتتىگى حابارلايدى.

يپوتەكا مولشەرلەمەسىنىڭ تومەندەۋ تاريحى

بۇعان دەيىن دە ۇلتتىق بانك پەن قارجى نارىعىن رەتتەۋ اگەنتتىگى يپوتەكا مولشەرلەمەسىن 25%-دان 20%-عا دەيىن تومەندەتۋ تۋرالى شەشىم قابىلداعان بولاتىن. الايدا، 2025 جىلدىڭ قاراشا ايىندا ۇلتتىق بانك بازالىق مولشەرلەمەنى 16،5%-دان 18%-عا دەيىن كوتەرگەن سوڭ، بانكتەر يپوتەكا بەرۋدى توقتاتا تۇردى. قارجى ساراپشىسى راسۋل رىسمامبەتوۆتىڭ ايتۋىنشا، بۇل كەزدە بانكتەر ۇلتتىق بانككە 18%-دان جوعارى پايىزبەن اقشا الىپ، ونى حالىققا 20%-عا دەيىن عانا بەرە العان. بۇل بانكتەردىڭ پايداسىن كۇرت ازايتتى.

سول سەبەپتى، 2025 جىلدىڭ قازان ايىندا ەكى رەتتەۋشى ورگان ماكسيمالدى مولشەرلەمەنى 2026 جىلدىڭ 1 شىلدەسىنە دەيىن كەيىنگە قالدىرۋعا ءماجبۇر بولدى. اگەنتتىك بۇل شارانىڭ نەسيە قولجەتىمدىلىگى مەن بانكتەردىڭ تۇراقتىلىعى اراسىنداعى تەپە-تەڭدىكتى ساقتاۋعا باعىتتالعانىن تۇسىندىرگەن ەدى.

تۇرعىن ءۇي نارىعىنا اسەرى قانداي بولادى؟

يپوتەكا نارىعىنىڭ رەاكسياسى

پرەميۋم جىلجىمايتىن مۇلىك ساتۋ جونىندەگى ساراپشى ۆيتاليي شالايەۆتىڭ پىكىرىنشە، مولشەرلەمەنىڭ تومەندەۋى جاڭا تۇرعىن ۇيلەرگە بەرىلەتىن يپوتەكاعا ايتارلىقتاي اسەر ەتپەيدى. سەبەبى بانكتەر جاڭا ۇيلەردى ءقازىردىڭ وزىندە 20،5-21% مولشەرلەمەمەن بەرىپ ءجۇر. جاڭا ءتيىمدى مولشەرلەمە كۇشىنە ەنگەننەن كەيىن 0،5-1،5% ايىرماشىلىق اسا ماڭىزدى بولمايدى.

ال جوعارى ساناتتى ريەلتور الەكساندر بيكەتوۆتىڭ ايتۋىنشا، بۇل وزگەرىستەر ەكىنشى دەڭگەيلى تۇرعىن ءۇي نارىعىنا اسەر ەتەدى. بۇرىن بۇل سەگمەنتتەگى مولشەرلەمە 25%-عا دەيىن جەتكەن. ەندى بانكتەر مارجاسىن ازايتىپ، مولشەرلەمەنى تومەندەتۋگە ءماجبۇر بولادى. بۇل الماتى مەن استاناداعى جالپى ساۋدا كولەمىنىڭ 30%-ىن قۇرايتىن يپوتەكالىق مامىلەلەردىڭ ازايۋىنا، ياعني 20-30% ساتىپ الۋشىلاردىڭ جوعالۋىنا اكەلۋى مۇمكىن.

ەسكى تۇرعىن ۇيلەرگە ارنالعان يپوتەكا كىمدەرگە ارنالعان؟

ەسكى تۇرعىن ۇيلەردى تاڭدايتىنداردىڭ كوبى – ءوز باسپاناسىن جاقسارتۋعا نەمەسە كەڭەيتۋگە نيەتتى جاندار. «وتباسى بانكى» ارقىلى دا مۇمكىندىك بار، ءبىراق ول ءۇشىن دەپوزيتكە اقشا سالىپ، جيناۋ قاجەت. كوممەرسيالىق بانكتەردەگى يپوتەكا كوبىنەسە ءوز پاتەرىن ساتىپ، ۇلكەنىرەك ۇيگە كوشكىسى كەلەتىندەرگە نەمەسە بىردەن ەكى پاتەر ساتىپ، اقشانى ءبولىپ العىسى كەلەتىندەرگە باعىتتالعان.

نەگە جاڭا ۇيلەرگە سۇرانىس ارتپايدى؟

بىرىنشىدەن، جاڭا تۇرعىن ءۇي كەشەندەرىندەگى شارشى مەتر باعاسىنىڭ قىمباتتاعانى بايقالادى. ينفلياسيا، دوللار باعامىنىڭ ءوسۋى قۇرىلىس ماتەريالدارى مەن جۇمىس كۇشىنىڭ قىمباتتاۋىنا اكەلدى. ناتيجەسىندە، جاڭا ۇيلەردىڭ باعاسى ەسكى ۇيلەردەن شامامەن 20%-عا ءوستى. ال حالىقتىڭ تابىسى تەك 3-5%-عا عانا ارتتى. بۇل حالىقتىڭ ساتىپ الۋ قابىلەتىنىڭ تومەندەگەنىن كورسەتەدى.

ەكىنشىدەن، بانكتەر ءقازىر الەۋەتتى قارىز الۋشىلاردى مۇقيات تەكسەرەدى. بۇرىن ءبىر كۇندە راسىمدەلەتىن نەسيەلەر ءقازىر الدەقايدا قاتاڭ تەكسەرۋدەن وتەدى. بانكتەر كليەنتتىڭ تولەم قابىلەتىن جان-جاقتى زەرتتەپ، نەسيە بەرۋدەن باس تارتۋ پايىزى ارتقان.

1 شىلدەدەن باستاپ نەسيە الۋ قيىنداي تۇسەدى

ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا، 1 شىلدەدەن باستاپ نەسيە بەرۋ ەرەجەلەرى قاتاڭداي تۇسەدى. تولەم قابىلەتىن انىقتايتىن بىرنەشە كورسەتكىش ەنگىزىلەدى:

بۇعان قوسا، بانكتەر زەينەتاقى اۋدارىمدارىمەن راستالعان رەسمي تابىسقا باسىمدىق بەرەدى.

نارىقتا نە بولۋى مۇمكىن؟

باعانىڭ قۇلدىراۋى كۇتىلە مە؟

ەگەر بانكتەر ەكىنشى دەڭگەيلى تۇرعىن ۇيلەرگە يپوتەكا بەرۋدى ازايتسا، ساتىپ الۋشىلار ساتىپ الۋدى كەيىنگە قالدىرۋى مۇمكىن. بۇل جاعدايدا سۇرانىستىڭ كەيىنگە شەگەرىلۋى بايقالادى. دەگەنمەن، باعانىڭ كۇرت قۇلدىراۋى بولمايدى، تەك ينفلياسياعا سايكەس بىر-ەكى پايىز ءوسىم بولادى دەپ كۇتىلۋدە.

قازاقستاندىقتار جالداۋدى تاڭداي ما؟

ريەلتور الەكساندر بيكەتوۆتىڭ بولجامى بويىنشا، قازاقستاندىقتار تۇرعىن ءۇيدى جالداۋعا كوبىرەك بەت بۇرۋى مۇمكىن. ونىڭ ەسەپتەۋىنشە، قازىرگى تاڭدا پاتەر جالداۋ يپوتەكامەن ءۇي ساتىپ الۋدان الدەقايدا ءتيىمدى. سوڭعى كەزدەرى جالداۋ باعاسى تومەندەپ، اي سايىنعى يپوتەكالىق تولەمدەردەن الدەقايدا ارزانعا تۇسۋدە.

بانكتەر مەن قۇرىلىس سالۋشىلار نە ىستەيدى؟

ەكونوميست راسۋل رىسمامبەتوۆ نارىقتىڭ نەعۇرلىم تابىستى جانە سەنىمدى قارىز الۋشىلارعا باعىتتالاتىنىن اتاپ ءوتتى. ال قالعاندارى سكورينگتەن وتە المايدى. كەيبىر بانكتەر جالاقى جوبالارىنا قاتىساتىن كومپانيالار ارقىلى الەۋەتتى كليەنتتەردى انىقتاپ، ولارعا يپوتەكا ۇسىنۋى مۇمكىن.

الەكساندر بيكەتوۆتىڭ ايتۋىنشا، ناۋرىز ايىنان باستاپ كوممەرسيالىق بانكتەر «وتباسى بانك» سياقتى تۇرعىن ءۇي جيناقتارى جۇيەسى بويىنشا جۇمىس ىستەي الادى. ءبىراق ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەردەگى دەپوزيتتەرگە مەملەكەتتىك سىياقى قوسىلمايدى. دەگەنمەن، تۇرعىن ءۇي جيناقتارى جۇيەسى بويىنشا جۇمىس ىستەيتىن بانكتەردەن تومەن پايىزبەن يپوتەكا الۋعا بولادى.

قۇرىلىس سالۋشىلارعا كەلەتىن بولساق، ولار ءوز وبەكتىلەرىن ساتۋ ءۇشىن جاڭا ساتۋ نۇسقالارىن ويلاستىرۋعا ءماجبۇر بولادى. مۇمكىن، كومپانيالار ءوز قارجىلاندىرۋ قۇرالدارىن ەنگىزىپ، ءتىپتى وزدەرىنىڭ قارجى ۇيىمدارىن اشۋى دا ىقتيمال.

جاعدايدى نە وزگەرتە الادى؟

ساراپشىلار يپوتەكالىق نەسيە بەرۋدىڭ كۇرت توقتاپ قالماۋى كەرەكتىگىن ايتادى، ايتپەسە قۇرىلىس سالاسىندا داعدارىس باستالۋى مۇمكىن. ۆيتاليي شالايەۆ يپوتەكالىق زايمدار بويىنشا مولشەرلەمەنىڭ تومەندەۋى بۇرىنعىداي كەيىنگە شەگەرىلۋى مۇمكىن دەپ ەسەپتەيدى.

ال ريەلتور بيكەتوۆتىڭ بولجامى بويىنشا، الداعى التى ايدا بازالىق مولشەرلەمەنىڭ بىرتىندەپ تومەندەۋى كۇتىلۋدە. بۇل يپوتەكاعا وڭ اسەر ەتەدى. ەگەر بازالىق مولشەرلەمە تومەندەسە، 20% مولشەرلەمە لوگيكاعا ساي بولىپ، جۇمىس ىستەيتىن بولادى.

ۇلتتىق بانك ءتوراعاسى تيمۋر سۋلەيمەنوۆتىڭ ايتۋىنشا، ينفلياسيانىڭ تومەندەۋى، بيۋدجەت ساياساتىنىڭ قاتاڭدىعى جانە سۇرانىستىڭ ازايۋى جاعدايىندا بازالىق مولشەرلەمەنى تومەندەتۋ مۇمكىندىگى پايدا بولۋى مۇمكىن.

ازىرگە بۇل جەڭىلدىك جوق بولعاندىقتان، نارىق جاڭا جاعدايلارعا بەيىمدەلۋگە ءماجبۇر. مولشەرلەمەنىڭ تومەندەۋى نارىقتى جانداندىرۋعا سەبەپ بولمايدى. بانكتەر كليەنتتەردى مۇقيات ىرىكتەپ، زايمداردى ساقتىقپەن بەرەدى، ال قارىز الۋشىلار جاقسى ۋاقىتتى كۇتىپ، ءۇي ساتىپ الۋدى كەيىنگە قالدىرادى.