InfoHub Logo

ەندى ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەر (بدب) تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناقتارى بويىنشا سالىمدار اشىپ، تۇرعىن ءۇي نەسيەلەرىن بەرە الادى. الايدا، مەملەكەتتىك سىياقى تەك «وتباسى بانكىنە» عانا تيەسىلى بولادى. بۇل جاڭالىق يپوتەكا نارىعىندا قانداي وزگەرىستەرگە اكەلەدى جانە نەسيە مولشەرلەمەلەرى تومەندەي مە؟ وسى سۇراقتارعا «Expert Credit» كونسالتينگ كومپانياسىنىڭ ديرەكتورى، يپوتەكالىق بروكەر كانات بەرشينبايەۆ جاۋاپ بەردى.

بۇل تۋرالى Infohub.kz اقپارات اگەنتتىگى حابارلايدى.

جەكە بانكتەردىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگى

بۇرىن تەك «وتباسى بانكى» عانا تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناقتارى (تقج) جۇيەسىن ۇسىنسا، ەندى باسقا بانكتەر دە بۇل نارىققا ارالاسا الادى. دەگەنمەن، مەملەكەتتىك 20% سىياقىسىز بۇل بانكتەردىڭ قانداي ارتىقشىلىقتارى بولادى دەگەن سۇراق تۋىندايدى. كانات بەرشينبايەۆتىڭ ايتۋىنشا، بۇل جاڭالىق بانكتەرگە ارزان قاراجات تارتۋعا مۇمكىندىك بەرگەنىمەن، ونىڭ ماقساتسىز پايدالانىلۋ ءقاۋپىن ارتتىرادى. جەكە بانكتەر كوبىنەسە ارالىق نەسيەلەرگە باسا نازار اۋدارۋى مۇمكىن. بۇل – كليەنت ءۇي قۇنىنىڭ 50%-ىن بىردەن تولەپ، التى ايدان سوڭ قالعان سوماعا نەسيە الاتىن جۇيە. بۇل «وتباسى بانكىنىڭ» ەڭ تانىمال جانە تابىستى ءونىمى.

«جانا يپوتەكا» سياقتى بۇرىنعى جوبالارعا قاراعاندا، بانكتەر بۇل باعىتتا جىلدام ءارى ءتيىمدى شەشىمدەر ۇسىنۋى ىقتيمال. الايدا، 3،4 ميلليون سالىمشىسى بار «وتباسى بانكىمەن» كلاسسيكالىق تقج جۇيەسى بويىنشا باسەكەلەسۋ قيىنعا سوعادى. بەرشينبايەۆ بۇل وزگەرىستەردى فرانسياداعى مودەلگە ۇقساتادى، وندا مەملەكەتتىك سىياقى جوق جانە جۇيە داعدارىسقا ۇشىراعان.

نەسيە مولشەرلەمەلەرى مەن باعالارعا اسەرى

ماماننىڭ پىكىرىنشە، بۇل وزگەرىستەر يپوتەكا مولشەرلەمەلەرى مەن نەسيە ليميتتەرىنە ايتارلىقتاي اسەر ەتپەيدى. كەرىسىنشە، نەسيەلەر قىمباتىراق، ءبىراق جىلدامىراق بولۋى مۇمكىن. مەملەكەتتىك سىياقىنىڭ ماڭىزى اسىرەسە شاعىن سالىمدار مەن جيناقتاۋ كەزەڭىندە زور. ال ءىرى سومالارعا بەرىلەتىن ارالىق نەسيەلەردە سىياقىنىڭ ءرولى از. «وتباسى بانكى» باسقارما ءتورايىمى ءلاززات يبراگيموۆانىڭ ايتۋىنشا، مەملەكەتتىك سىياقىنى تەك جيناقتاۋ كەزەڭىندە عانا بەرۋ مۇمكىندىگى قاراستىرىلۋدا.

بدب-دان ارالىق نەسيە الۋ جىلدام بولعانىمەن، سىياقىسىز جانە قىمباتىراق بولادى. بۇل، اسىرەسە، ۇسىنىس تارتىمدى بولسا، باعانىڭ وسۋىنە ىقپال ەتۋى مۇمكىن.

«وتباسى بانكىنىڭ» IPO-سى جانە نارىقتىڭ بولاشاعى

«وتباسى بانكىنىڭ» IPO-عا شىعۋى تۋرالى اڭگىمە 2016 جىلدان بەرى ايتىلىپ كەلەدى. ساراپشى بۇل جاعداي بانكتىڭ امبەباپ بانككە اينالۋىنا اكەلۋى مۇمكىن دەپ ەسەپتەيدى. بۇل وزگەرىستەردى بدب-نىڭ تقج نارىعىنا كىرۋىمەن بايلانىستىرادى. الايدا، بەرشينبايەۆ «وتباسى بانكىنىڭ» بۇرىنعىداي جابىق جۇيەدە قالۋىن قالايدى، سەبەبى بۇل جۇيە ۆاليۋتالىق شوكتار مەن ينفلياسيادان قورعايدى.

يپوتەكالىق باعدارلامالار مەن باعالار

«7-20-25» باعدارلاماسى بويىنشا ليميتتەردىڭ 30 ملن تەڭگەگە دەيىن كوتەرىلۋىنە قاراماستان، قاراجات بىرنەشە كۇندە تاۋسىلىپ قالادى. بۇل باعدارلامانىڭ تيىمدىلىگىن ازايتىپ، ونى «لوتەرەياعا» اينالدىرادى. باستى ماسەلەلەر – ليميتتەردىڭ رەتسىز بەرىلۋى، باعانىڭ جوعارىلاۋى جانە نەسيە الۋ مەرزىمىنىڭ ۇزاقتىعى. «ناۋرىز» باعدارلاماسى تۇراقتى قاراجاتپەن قامتاماسىز ەتىلگەنىمەن، اي سايىنعى تولەمدەردىڭ جوعارى بولۋى جانە پاتەرلەردىڭ كوبىنەسە قارا قۇرىلىس كۇيىندە بەرىلۋى كەمشىلىكتەرى بولىپ تابىلادى.

بازالىق مولشەرلەمەنىڭ 18%-دان تومەندەۋى ينفلياسيا مەن ۆاليۋتا باعامىنىڭ وزگەرۋىنە بايلانىستى كۇماندى. ەگەر مولشەرلەمەلەر تومەندەسە، باعالاردىڭ ءوسۋى ىقتيمال. ويتكەنى، جىلجىمايتىن مۇلىك ساتىپ الۋ باسقا سالالاردا دا باعانىڭ وسۋىنە ىقپال ەتەدى.

جىلجىمايتىن مۇلىك نارىعىنداعى «قاراپايىم ەمەس» اقشالار

سوڭعى ەكى جىلدا يپوتەكا نارىعىندا ايتارلىقتاي وزگەرىستەر بولدى: مولشەرلەمەلەر، باستاپقى جارنا تالاپتارى (ءقازىر مىندەتتى 20%)، قارىز الۋشىلارعا قويىلاتىن تالاپتار قاتايدى. ءبىراق، يپوتەكانىڭ ۇلەسى ارتىپ كەلەدى. نارىقتى كوبىنەسە يپوتەكالىق قارىز الۋشىلار قوزعالتادى. سونىمەن قاتار، 2026 جىلعى جاڭا سالىق كودەكسىنە دەيىن كوپتەگەن ادامدار تابىستارىن زاڭداستىرۋ ءۇشىن جىلجىمايتىن مۇلىكتى قولما-قول اقشاعا ساتىپ العان. قازىرگى ۋاقىتتا قۇرىلىس سالۋشىلاردان قولما-قول اقشاعا ساتىپ الۋعا تىيىم سالىنعان.

ماماننىڭ ايتۋىنشا، جىلجىمايتىن مۇلىك نارىعىندا «تازا ەمەس» اقشالاردىڭ اينالىمى جەتكىلىكتى. اسىرەسە، باستاپقى نارىقتا بۇل قاراجاتتاردى وتكىزۋ وڭاي بولعان.