depositphotos.com
يپوتەكالىق بروكەرلەر: كومەكشىلەر مە، الدە الدامشىلار ما؟
قازاقستاندا باسپانا الۋ ءۇشىن يپوتەكا راسىمدەۋ وڭايعا سوقپاي تۇر. بانكتەر تالاپتارىن قاتايتىپ، نەسيە مولشەرلەمەلەرى كوتەرىلىپ، كوپتەگەن ازاماتتارعا نەسيەدەن باس تارتۋ تۋرالى جاۋاپ كەلىپ جاتىر. وسىنداي جاعدايدا، قيىن جاعدايلاردا نەسيە الۋعا كومەكتەسۋگە ۋادە بەرەتىن يپوتەكالىق بروكەرلەردىڭ قىزمەتىنە سۇرانىس ارتتى. ولاردىڭ كىم ەكەنىن، كاسىبي ماماندار ما، الدە كۇماندى «كومەكشىلەر» مە، سونى Tengri Home ءتىلشىسى انىقتاپ كوردى.
بۇل تۋرالى Infohub.kz اقپارات اگەنتتىگى حابارلايدى.
«بانك بىزگە باس تارتتى»
استانالىق قوجاحمەتوۆتەر وتباسى يپوتەكا راسىمدەۋ كەزىندە كۇتپەگەن قيىندىققا تاپ بولدى. جۇبايلاردىڭ ايتۋىنشا، تۇرعىن ءۇي كرەديتىنىڭ مولشەرلەمەسى 14،5 پايىزدان 20،5 پايىزعا دەيىن وسكەن، ال نەسيە الۋى ءتيىس بولعان جۇبايىنا بانك اقىرى باس تارتقان.
شەشىم ىزدەگەن وتباسى يپوتەكالىق بروكەرلەرگە جۇگىنگەن. ولاردى تانىستارى ۇسىنعان ەكەن.
«تانىستارىمىزدىڭ ايتۋىنشا، يپوتەكالىق بروكەرلەر ءتىپتى قيىن جاعدايلاردا دا يپوتەكا راسىمدەۋدىڭ بارلىق مۇمكىندىگىن قاراستىرادى ەكەن. ءبىز دە كورىپ كورەيىك دەپ شەشتىك»، — دەيدى جۇبايلار.
ايەلىنىڭ ايتۋىنشا، كومپانيا كەڭسەسىندە ولارعا دەرەۋ كەلىسىمشارت ۇسىنىلعان. قىزمەت قۇنى شامامەن 900 مىڭ تەڭگە بولعان، ونىڭ 300 مىڭ تەڭگەسىن بىردەن تولەۋ قاجەتتىگى ايتىلعان.
«ءبىز ەش كۇماندانبادىق، بۇل الاياقتىق بولۋى مۇمكىن دەپ ويلامادىق، سەبەبى كومپانيانىڭ جارناماسى الەۋمەتتىك جەلىلەردە ءجيى كورسەتىلەتىن. بىزگە بىرنەشە نۇسقا ۇسىنىلدى. ءبىرىنشىسى جانە ەڭ باستىسى – ءبىزدىڭ كرەديتتەرىمىزدى رەفينانسيرلەۋ جانە مەنى قوسارىم رەتىندە كورسەتۋ. بانكتە بىزگە مۇنداي نۇسقالاردى ۇسىنباعان»، — دەپ ءبولىستى ايەل.
ناتيجەسىندە، وتباسىعا جوعارى مولشەرلەمەمەن بولسا دا، يپوتەكا ماقۇلداندى.
يپوتەكالىق بروكەرلەر نە دەيدى؟
ءبىر بروكەرلىك كومپانيانىڭ باسشىسى Tengri Home تىلشىسىنە كليەنتتەر ناتيجە ءۇشىن اقشا تولەيتىنىن ايتتى.
«كليەنتتەر راسىمدەۋ ءۇشىن ەمەس، ناتيجە مەن باسقارىلاتىن پروسەسس ءۇشىن اقشا تولەيدى. ءبىز ماقۇلداۋ الۋدىڭ بارلىق ستراتەگياسىن ءوز موينىمىزعا الامىز»، — دەپ ءتۇسىندىردى كومپانيا فيليالىنىڭ ديرەكتورى بانۋ.
ونىڭ ايتۋىنشا، يپوتەكالىق بروكەرلەردىڭ جۇمىسى بىرنەشە كەزەڭنەن تۇرادى: ماماندار الدىمەن كليەنتتىڭ تابىسىن، نەسيە تاريحىن جانە قازىرگى بورىش جۇكتەمەسىن تالدايدى، سودان كەيىن ءالسىز تۇستارىن انىقتاپ، قولايلى بانكتەردى تاڭدايدى.
«ءار بانكتە باعالاۋ تاسىلدەرى ءارتۇرلى. ءبىز ءوتىنىم بەرۋ ستراتەگياسىن قۇرىپ، بانكپەن بارلىق كەزەڭدە كليەنتتى سۇيەمەلدەيمىز»، — دەيدى ول.
سوبەسەدنيكتىڭ ايتۋىنشا، يپوتەكالىق بروكەرلەر زاڭسىز سحەمالاردى قولدانبايدى.
«مۇنداي سۇرانىستار مەزگىل-مەزگىل تۋىندايدى، اسىرەسە بۇرىن بانكتەردەن باس تارتۋ العان كليەنتتەردەن. ءبىراق ءبىز ءارقاشان قۇجاتتارمەن مانيپۋلياسيا جاساۋدىڭ كليەنتتىڭ وزىنە ءقاۋىپتى ەكەنىن تۇسىندىرەمىز. ءبىز تەك زاڭ مەن بانك تالاپتارى اياسىندا جۇمىس ىستەيمىز»، — دەدى بانۋ.
ول سونداي-اق، بارلىق كليەنتتەرگە بروكەر قىزمەتىنىڭ قاجەت ەمەس ەكەنىن مويىندادى.
«ەگەر ادامنىڭ تۇراقتى، راستالعان تابىسى، جاقسى نەسيە تاريحى جانە مينيمالدى جۇكتەمەسى بولسا، ول بانككە تىكەلەي حابارلاسقاندا يپوتەكا الۋى ابدەن مۇمكىن. ءبىراق كەيبىر كليەنتتەر ۋاقىتتى ۇنەمدەۋ جانە پروسەستى سۇيەمەلدەۋ ءۇشىن بىزبەن جۇمىس ىستەۋدى ءجون كورەدى»، — دەپ قوستى ول.
«مەن ولاردى «كومەكشىلەر» دەپ اتايمىن» — زاڭگەر پىكىرى
زاڭگەر دانيار بايعاباتوۆ يپوتەكالىق بروكەرلەرگە قاتىستى سكەپتيكالىق كوزقاراستا جانە قازاقستاندىقتاردى ساق بولۋعا شاقىرادى.
«مەنىڭ ۇسىنىسىم — يپوتەكالىق بروكەرلەرگە جۇگىنبەۋ. سەبەبى ولار كوپ نارسەگە ۋادە بەرەدى. مىسالى، كليەنتتىڭ نەسيە تاريحى ناشار بولسا دا، يپوتەكا الاتىنىن ايتادى»، — دەدى ول.
زاڭگەردىڭ ايتۋىنشا، نەسيە بەرۋ تۋرالى شەشىمدى بانكتەردىڭ اۆتوماتتاندىرىلعان جۇيەسى مەن نەسيە كوميسسياسى قابىلدايدى.
«ەگەر قانداي دا ءبىر بايلانىستار نەمەسە تانىستىقتار بولسا، بۇل قانداي جاعدايدا دا زاڭسىز. مەن ءىس جۇزىندە يپوتەكالىق بروكەرلەردىڭ زاڭدى جولمەن نەسيە الۋعا شىنىمەن كومەكتەسكەنىن كورگەن ەمەسپىن»، — دەپ جالعاستىردى ول.
زاڭگەر اقشانى جوعالتۋدى باستى تاۋەكەل دەپ سانايدى.
«تاۋەكەلدەرى – ءسىز ولاردىڭ قىزمەتىنە تولەگەن اقشاڭىزدى جوعالتاسىز. مەن ولاردى «كومەكشىلەر» دەپ اتايمىن. ءيا، ولار كەيبىر جۇمىستاردى اتقارادى، ءبىراق ونى دۇرىس ىستەمەيدى»، — دەدى سۇحباتتاسۋشى.
بايعاباتوۆ قازاقستاندىقتارعا ءوز نەسيە تاريحىن جاقسارتۋعا جانە بانكتەرگە تىكەلەي حابارلاسۋعا كەڭەس بەردى.
«بۇگىندە بارلىق اقپاراتتى ەركىن الۋعا بولادى. ءبىرىنشى نەسيە بيۋروسىنان نەسيە تاريحىن جاڭارتۋعا ءوتىنىش بەرۋگە بولادى. كوپتەگەن ماسەلەلەردى ادام ءوزى، دەلدالسىز شەشە الادى»، — دەدى ول.
نەلىكتەن يپوتەكالىق بروكەرلەردىڭ قىزمەتى تانىمال بولىپ جاتىر؟
مولشەرلەمەلەردىڭ ءوسۋى جانە نەسيە شارتتارىنىڭ قاتايتىلۋى اياسىندا مۇنداي دەلدالدارعا دەگەن سۇرانىس شىنىمەن دە ارتىپ وتىر. كوپتەگەن قارىز الۋشىلار ءۇشىن بانكتەردەن باس تارتۋ العاننان كەيىن بروكەرلەر سوڭعى ءۇمىت بولىپ سانالادى.
الايدا، ساراپشىلار كەلىسىمشارتتاردى مۇقيات زەردەلەۋگە، تولەم شارتتارىن تەكسەرۋگە جانە مىنانى ەستە ۇستاۋعا كەڭەس بەرەدى: ەشبىر دەلدال يپوتەكانىڭ ماقۇلدانۋىنا كەپىلدىك بەرە المايدى.
قورىتىندى شەشىمدى كەز كەلگەن جاعدايدا بانك قابىلدايدى.
-
ناپرياجەننوست نا بليجنەم ۆوستوكە راستەت: يران ي سشا زاياۆيلي وب اتاكاح درۋگ نا درۋگا، چتو ۆىزۆالو وبەسپوكوەننوست ميروۆوگو سووبششەستۆا.
-
As mortgage requirements tighten in Kazakhstan، demand for brokers rises. Are they reliable assistants or potential pitfalls for aspiring homeowners؟
