Photo: AXP Photography (https://www.pexels.com/@axp-photography-500641970) / Pexels
كارىم ءماسىموۆتىڭ ەكس-كۇيەۋ بالاسى ازامات قاپەنوۆ: «ماعان «قازاقستاندا اقشا ۇرلاپ، قىرعىزستاندا جاسىرىنىپ ءجۇر» دەگەن پىكىر كەلدى. بۇل – شىندىققا جاناسپايدى»
قازاقستاندا حالىقارالىق ىزدەۋدە جۇرگەن، بۇرىنعى ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنىڭ ءتوراعاسى كارىم ءماسىموۆتىڭ ەكس-كۇيەۋ بالاسى ازامات قاپەنوۆ ۇزاق ۋاقىت بويى ۇنسىزدىكتەن كەيىن العاش رەت اشىق مالىمدەمە جاسادى. ءقازىر قىرعىزستاندا جۇرگەنى ايتىلاتىن قاپەنوۆ الەۋمەتتىك جەلى ارقىلى وزىنە تاعىلعان ايىپتاردى جوققا شىعاردى.
بۇل تۋرالى Infohub.kz اقپارات اگەنتتىگى حابارلايدى.
قاپەنوۆ نە ايتتى؟
Instagram-دا جاريالانعان ۆيدەودا ازامات قاپەنوۆ قازاقستاننان اقشا ۇرلاپ كەتكەنى تۋرالى ايتىلعان پىكىرلەردى جوققا شىعاردى. ونىڭ ايتۋىنشا، اتا-اناسىنا تيەسىلى «ەۆروترانسگرۋپپ» كومپانياسى دوستىق ستانسياسىندا ورتالىق ازياداعى ەڭ ءىرى لوگيستيكالىق پورتتى سالىپ جاتىر.
«قۇرمەتتى قازاقستاندىقتار، سىزدەرگە ۇندەۋ جاساعىم كەلەدى. ماعان «قازاقستاندا اقشا ۇرلاپ، قىرعىزستاندا جاسىرىنىپ ءجۇر» دەگەن پىكىر كەلدى. بۇل – شىندىققا جاناسپايدى»، – دەدى قاپەنوۆ.
قاپەنوۆتىڭ سوزىنشە، جوباعا ارنالعان 51 گەكتار جەر جەكە تۇلعالاردان Krisha.kz ارقىلى ساتىپ الىنعان. ال قۇرىلىس بانكتىك نەسيە ەسەبىنەن جۇرگىزىلگەن. ول جوبانىڭ 2022 جىلدىڭ ماۋسىمىندا باستالعانىن، بۇل كەزدە كارىم ءماسىموۆ قاماۋدا بولعانىن ايتتى. العاشقى كەزەڭ 2023 جىلدىڭ اقپانىندا اياقتالىپ، نىسان اي سايىن 1 ميلليون دوللار تابىس اكەلە باستاعان.
بۇل مالىمدەمە ارقىلى قاپەنوۆ ءوز بيزنەسىنىڭ ءماسىموۆتىڭ ىقپالىمەن ەمەس، دەربەس دامىعانىن كورسەتۋگە تىرىسقانداي اسەر قالدىرادى.
دوستىقتاعى پورت نەگە ماڭىزدى؟
دوستىق ستانسياسى – قازاقستاننىڭ قىتايمەن شەكاراداعى نەگىزگى لوگيستيكالىق قاقپالارىنىڭ ءبىرى. ترانسكاسپيي حالىقارالىق كولىك باعىتىنا قىزىعۋشىلىق ارتقان سايىن بۇل ايماقتاعى تەرمينالدار مەن جۇك ينفراقۇرىلىمىنىڭ ستراتەگيالىق ماڭىزى كۇشەيدى. ساراپشىلاردىڭ پىكىرىنشە، مۇنداي نىساندار بولاشاقتا ميللياردتاعان تابىس اكەلۋى مۇمكىن.
«رەيدەرلىك» تۋرالى
ۆيدەوداعى ەڭ نازار اۋدارتقان تۇستىڭ ءبىرى – قاپەنوۆتىڭ رەيدەرلىك تۋرالى ايتقانى بولدى. ول Bereke Bank توڭىرەگىندەگى جاعدايدى ءسوز ەتىپ، ارىزدارىنىڭ «قوقىسقا تاستالعانىن» مالىمدەدى. ازىرگە قاپەنوۆ ناقتى كىمدەردى مەڭزەپ وتىرعانىن اشىپ ايتقان جوق. الايدا بۇل مالىمدەمە الداعى ۋاقىتتا جاڭا كومپروماتتار نە داۋلى اقپاراتتار جاريالانۋى مۇمكىن دەگەن بولجامدى كۇشەيتتى. Bereke Bank كەيىن قاتارلىق Lesha Bank-كە ساتىلعان ەدى. سوندىقتان قاپەنوۆتىڭ مالىمدەمەسى تەك ىشكى بيزنەس داۋى ەمەس، حالىقارالىق قارجى قۇرىلىمدارىنا قاتىستى سۇراقتاردى دا قوزعاۋى ىقتيمال.
«رەيدەرلىك تۋرالى، رەيدەرلىككە قاتىستى ارىزداردىڭ قالاي ەسكەرۋسىز قالعانى جايلى ايتىپ بەرەمىن. الدا كوپ قىزىق بار»، – دەدى قاپەنوۆ.
قازاقستان قاپەنوۆتى نە ءۇشىن ىزدەۋدە؟
قازاقستاننىڭ قارجىلىق مونيتورينگ اگەنتتىگى ازامات قاپەنوۆكە حالىقارالىق ىزدەۋ جاريالاعان. سوت ونى سىرتتاي قاماۋعا سانكسيا بەرگەن. تەرگەۋ نۇسقاسى بويىنشا، «قازتەمىرترانس» كومپانياسىنىڭ بۇرىنعى ۆيسە-پرەزيدەنتى قىزمەتتىك وكىلەتىن پايدالانىپ، وزىنە جاقىن كومپانيالارعا زاڭسىز ارتىقشىلىق جاساعان. مەملەكەتكە كەلتىرىلگەن شىعىن كولەمى 5،2 ميلليارد تەڭگەدەن اسادى. سوت دوستىق ستانسياسىنداعى قاپەنوۆكە قاتىستى تەرمينالدى مەملەكەت مەنشىگىنە قايتارۋ تۋرالى شەشىم شىعارعان.
ءباا قاپەنوۆتى بوساتىپ جىبەرگەن
2025 جىلى قاپەنوۆ بىرىككەن اراب امىرلىكتەرىندە ۇستالعان بولاتىن. ءبىراق ءبىر ايدان كەيىن بوساپ شىقتى. ءباا تاراپى قازاقستاننىڭ ەكستراديسيا تۋرالى تالابىن قاناعاتتاندىرماعان. رەسمي اقپارات بويىنشا، قازاقستاندىق تاراپ تاعىلعان ايىپتاردى دالەلدەيتىن جەتكىلىكتى قۇجات ۇسىنا الماعان.
ۆيدەودان كەيىن نە وزگەرەدى؟
ازىرگە ازامات قاپەنوۆتىڭ مالىمدەمەسى قۇقىقتىق پروسەستەرگە تىكەلەي اسەر ەتە قويماۋى مۇمكىن. ءبىراق اقپاراتتىق تۇرعىدا بۇل – ماڭىزدى قادام. بىرىنشىدەن، ول ءوزىن «قاشىپ جۇرگەن ادام» ەمەس، بيزنەسىن قورعاپ جۇرگەن كاسىپكەر رەتىندە كورسەتۋگە تىرىستى. ەكىنشىدەن، رەيدەرلىك تۋرالى مالىمدەمە ارقىلى ساياسي-ەكونوميكالىق استارى بار كۇردەلى تارتىستىڭ بار ەكەنىن اڭعارتتى. ۇشىنشىدەن، دوستىقتاعى ستراتەگيالىق ينفراقۇرىلىم نىساندارى توڭىرەگىندەگى كۇرەس الداعى ۋاقىتتا تاعى دا قوعام نازارىندا بولۋى مۇمكىن ەكەنىن كورسەتتى.