depositphotos.com
كاسپيي تەڭىزىنىڭ بولاشاعى: 2050 جىلعا دەيىنگى ەكى سەناريي بەلگىلى بولدى
كاسپيي تەڭىزىنىڭ دەڭگەيى ۇنەمى تومەندەپ بارادى. بۇل جاعداي ەل تۇرعىندارىن الاڭداتىپ، ەكولوگيالىق سالدار تۋرالى ويلانۋعا ءماجبۇر ەتتى. اقتاۋ قالاسىنىڭ تۇرعىنى اقپان ايىندا تەڭىز جاعالاۋىنىڭ قانشالىقتى شەگىنگەنىن سۋرەتتەرمەن كورسەتتى. بۇل ماسەلەمەن بلوگەر نۇركەن ءتاجىباي دا اينالىسىپ، تەڭىزدىڭ 2024 جىل مەن 2026 جىل ارالىعىنداعى وزگەرىسىن سالىستىردى.
بۇل تۋرالى Infohub.kz اقپارات اگەنتتىگى حابارلايدى.
تەڭىز دەڭگەيىنىڭ تومەندەۋى
قازاقستاننىڭ ەكولوگيا مينيسترلىگى كاسپيي تەڭىزىنىڭ دەڭگەيىنىڭ تومەندەپ جاتقانىن راستادى. مينيسترلىكتىڭ مالىمەتىنشە، 2006-2025 جىلدار ارالىعىندا جاعالاۋ سىزىعى كەي جەرلەردە 30-35 شاقىرىمعا دەيىن شەگىنگەن. 2025 جىلعى دەرەكتەر بويىنشا، تەڭىزدىڭ سولتۇستىك-شىعىس بولىگىندە ورتاشا دەڭگەي -29،23 مەتردى قۇرادى. شىعىس بولىگىندە بۇل كورسەتكىش -29،47 مەترگە جەتتى. قازاقستاندىق بولىگىندەگى ورتاشا دەڭگەي -29،35 مەتر بولدى.
ءقاۋىپتى ايماقتار مەن سەبەپتەرى
ماماندار تەڭىز دەڭگەيىنىڭ تومەندەۋىنەن ەڭ كوپ زارداپ شەگەتىن ءۇش ايماقتى اتادى: تەڭىزدىڭ سولتۇستىك-شىعىس بولىگى، ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ جاعالاۋى جانە جايىق (ورال) وزەنىنىڭ اتىراۋى. مۇنىڭ نەگىزگى سەبەپتەرى رەتىندە كليماتتىڭ وزگەرۋى، بۋدىڭ ۇلعايۋى، وزەندەرگە كەلەتىن سۋدىڭ ازايۋى جانە ادامنىڭ شارۋاشىلىق ارەكەتتەرى كورسەتىلدى.
2050 جىلعا دەيىنگى بولجام
«قازگيدرومەت» ۇسىنعان بولجام بويىنشا، كاسپيي تەڭىزىنىڭ بولاشاعى ەكى سەنارييمەن قاراستىرىلادى. وپتيميستىك سەنارييدە تەڭىز دەڭگەيى 2030 جىلعا قاراي -29،8 مەترگە، ال 2050 جىلعا قاراي -32،4 مەترگە دەيىن تومەندەۋى مۇمكىن. پەسسيميستىك سەناريي بويىنشا، 2030 جىلعا قاراي دەڭگەي -30 مەترگە، ال 2050 جىلعا قاراي -34 مەترگە جەتۋى ىقتيمال. بۇل جاعالاۋدان سۋدىڭ ودان ءارى شەگىنىپ، جاعالاۋداعى اۋماقتاردىڭ قۇرعاق جەرگە اينالۋىنا اكەلەدى.
الداعى شارالار
بۇل ماسەلە تەك قازاقستاننىڭ عانا ەمەس، جالپى كاسپيي ماڭى ەلدەرىنىڭ ورتاق ماسەلەسىنە اينالعان. قازاقستان بۇل باعىتتا سۋ رەسۋرستارىن ساقتاۋ بويىنشا حالىقارالىق باعدارلاما ازىرلەۋدى باستادى. سونداي-اق، 2025 جىلى قۇرىلعان كاسپيي تەڭىزىنىڭ قازاقستاندىق عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتى تەڭىزدىڭ جاعالاۋ ايماعىندا زەرتتەۋلەر جۇرگىزىپ جاتىر. ينستيتۋت 2026 جىلى تەڭىزدىڭ سۋ ايدىنىندا دا مونيتورينگتى كەڭەيتۋدى جوسپارلاپ وتىر.
-
چيسلو پوگيبشيح ۆ رەزۋلتاتە ۆزرىۆا ۆ كافە "سەنترالنىي پلوۆ" ۆ ششۋچينسكە ۆوزروسلو دو 11 چەلوۆەك. مەديكي بوريۋتسيا زا جيزني وستاۆشيحسيا پوستراداۆشيح.
-
Kazakhstan's Ecology Ministry outlines alarming projections for the Caspian Sea's declining water levels، presenting two potential scenarios for its future by 2050.
