InfoHub Logo

بۇل تۋرالى Infohub.kz اقپارات اگەنتتىگى حابارلايدى.

جۇڭگو سىرتقى ىستەر ءمينيسترى ۆان ي جاقىندا وتكىزگەن ۇلكەن باسپا ءسوز ءماسليحاتىندا الەمدىك ارەناداعى وزەكتى ماسەلەلەرگە قاتىستى قىتايدىڭ ۇستانىمىن ايقىندادى. ول حالىقارالىق قۇقىق پەن ساۋدانى قورعاۋ، تاياۋ شىعىستاعى جاعداي، قىتاي-اقش جانە قىتاي-رەسەي قارىم-قاتىناستارى، سونداي-اق گلوبالدىق وڭتۇستىكتىڭ ءرولى تۋرالى سۇراقتارعا جاۋاپ بەردى.

قىتاي-رەسەي ستراتەگيالىق سەرىكتەستىگى

ۆان ي جۇڭگو مەن رەسەي اراسىنداعى قارىم-قاتىناستىڭ كەز كەلگەن جاھاندىق قيىندىقتارعا قاراماستان مىزعىماس ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ ايتۋىنشا، بۇل سەرىكتەستىك ءوزارا تەڭدىك، قۇرمەت جانە تيىمدىلىككە نەگىزدەلگەن، بۇل جاڭا تيپتەگى مەملەكەتارالىق قاتىناستاردىڭ باعىتىن ايقىندايدى. ەكى ەل ءبىر-بىرىنىڭ مۇددەلەرىن قۇرمەتتەپ، ەشكىمگە ءوز ەركىن تاڭبايتىنىن، سونداي-اق ءۇشىنشى تاراپتارعا قارسى باعىتتالماعان ساياسات ۇستاناتىنىن مالىمدەدى.

تاياۋ شىعىستاعى جاعداي جانە يران ماسەلەسى

اقش پەن ءيزرايلدىڭ يرانعا جاساعان سوققىلارىنان تۋىنداعان تاياۋ شىعىستاعى شيەلەنىس تۋرالى سۇراققا ۆان ي قىتايدىڭ بەيتاراپ جانە وبەكتيۆتى ۇستانىمىن ءبىلدىردى. ول بىردەن-بىر شەشىم – وتتى توقتاتۋ ەكەنىن ايتىپ، سوعىس ەشكىمگە پايدا اكەلمەيتىنىن، تەك جاڭا وشپەندىلىك تۋدىراتىنىن ەسكەرتتى. جۇڭگو مەملەكەتتەردىڭ ەگەمەندىگىن قۇرمەتتەۋگە، كۇش قولدانۋدان باس تارتۋعا، ىشكى ىستەرگە ارالاسپاۋعا، ساياسي رەتتەۋگە جانە ءىرى دەرجاۆالاردىڭ كونسترۋكتيۆتى ءرول اتقارۋىنا شاقىردى.

قىتاي-اقش قارىم-قاتىناستارى

اقش پەن جۇڭگو اراسىنداعى قارىم-قاتىناستىڭ كۇردەلى كەزەڭدى باستان كەشىرىپ جاتقانىن مويىنداي وتىرىپ، ۆان ي ەكى ەل اراسىنداعى بايلانىستىڭ ءۇزىلۋى الەمگە كەرى اسەر ەتەتىنىن ايتتى. ول ءوزارا قۇرمەت، بەيبىت قاتار ءومىر ءسۇرۋ جانە ءتيىمدى ىنتىماقتاستىق نەگىزىندە قارىم-قاتىناستى دامىتۋعا شاقىردى. ەكى ەل باسشىلارىنىڭ جەكە بايلانىستارىنىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتىپ، الداعى كەزدەسۋلەرگە جاقسى دايىندىق قاجەتتىگىن جەتكىزدى.

ازياداعى ايماقتىق جاعداي

ازياداعى تۇراقتىلىق پەن دامۋعا توقتالعان مينيستر، كورشى ەلدەرمەن دوستىق قارىم-قاتىناس ورناتۋ قىتايدىڭ سىرتقى ساياساتىنىڭ باسىمدىعى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ول قىتايدىڭ ايماقتىق قاۋىپسىزدىكتىڭ تىرەگى جانە دامۋدىڭ قوزعاۋشى كۇشى ەكەنىن، ايماقتىق الاۋىزدىق پەن بلوكتىق قاقتىعىستاردى تۋدىرۋدان اۋلاق ەكەنىن باسا ايتتى.

شەتەلدەگى ازاماتتار مەن كومپانيالاردى قورعاۋ

شەتەلدەگى جۇڭگو ازاماتتارى مەن كومپانيالارىنىڭ قۇقىقتارى مەن مۇددەلەرىن قورعاۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ وتكەن ۆان ي، ديپلوماتيالىق قىزمەتتىڭ بۇل باعىتتاعى جۇمىستارىن باياندادى. وتكەن جىلى جۇزدەگەن توتەنشە جاعدايلاردىڭ شەشىلگەنىن، مىڭداعان كونسۋلدىق قورعاۋ ىستەرىنىڭ قاراستىرىلعانىن جانە شەتەلدەگى ازاماتتاردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن اتقارىلعان شارالاردى ءتىزىپ ءوتتى.

گلوبالدىق وڭتۇستىكتىڭ ءرولى

گلوبالدىق وڭتۇستىكتىڭ الەمدىك باسقارۋ جۇيەسىن رەفورمالاۋداعى رولىنە توقتالعان مينيستر، بۇل ەلدەردىڭ الەمدىك ەكونوميكاداعى ۇلەسىنىڭ ارتىپ كەلە جاتقانىن جانە كوپپوليارلى الەمنىڭ دامۋىنا نەگىزگى كۇش ەكەنىن ايتتى. ول گلوبالدىق وڭتۇستىكتىڭ بىرلىگى مەن ىنتىماقتاستىعىن نىعايتىپ، بەيبىتشىلىك، دامۋ جانە ءوزارا تيىمدىلىك تۋىن كوتەرۋگە شاقىردى.

ەۋروپامەن قارىم-قاتىناس

ەۋروپا ەلدەرىمەن قارىم-قاتىناستىڭ جىلىنا باستاعانىن ايتقان ۆان ي، ەكىجاقتى ساۋدانىڭ ارتقانىن جانە ساياسي بايلانىستاردىڭ بەلسەندىلەنگەنىن اتاپ ءوتتى. ول ەۋروپانى كوپپوليارلى الەمنىڭ ماڭىزدى بولىگى جانە جۇڭگو ءۇشىن نەگىزگى سەرىكتەس رەتىندە قاراستىراتىنىن جەتكىزدى. ەۋروپانىڭ قىتايدى باسەكەلەس ەمەس، سەرىكتەس رەتىندە كورەتىن ويلى ازاماتتارىنىڭ كوبەيىپ كەلە جاتقانىن اتاپ ءوتتى.

پالەستينا-يزرايل قاقتىعىسى

سەكتور گازاداعى جاعدايدىڭ حالىقارالىق مورالدىق شەكارالاردى بۇزىپ وتىرعانىن ايتقان مينيستر، پالەستينا ماسەلەسىن شەشۋدىڭ جالعىز جولى – «ەكى مەملەكەتتىك شەشىم» ەكەنىن باسا ايتتى. بۇۇ-نىڭ بۇل پروسەستە جەتەكشى ءرول اتقارۋى كەرەكتىگىن جانە پالەستينا حالقىنىڭ دا باسقا حالىقتار سياقتى بەيبىت ءومىر سۇرۋگە قۇقىعى بار ەكەنىن اتاپ ءوتتى.

«چيمەريكا» كونسەپسياسى جانە اقش-پەن قارىم-قاتىناس

قىتايدىڭ «چيمەريكا» كونسەپسياسىن قابىلدامايتىنىن، ءبىراق الەمدىك داعدارىستاردى ەڭسەرۋ ءۇشىن تەڭ قۇقىقتى جانە رەتتەلگەن كوپپوليارلى الەم قۇرۋدى ۇسىناتىنىن ايتتى. ول قىتايدىڭ ەشقاشان گەگەمونياعا ۇمتىلمايتىنىن جانە باسقا ەلدەردىڭ ىشكى ىستەرىنە ارالاسپايتىنىن مالىمدەدى.

لاتىن امەريكاسىمەن ىنتىماقتاستىق

لاتىن امەريكاسىمەن ىنتىماقتاستىقتىڭ ءوزارا قولداۋعا نەگىزدەلگەنىن جانە بۇل قارىم-قاتىناستاردىڭ ەشقانداي ءۇشىنشى تاراپقا قارسى باعىتتالماعانىن ايتتى. قىتايدىڭ بۇل ايماقتاعى ەلدەردىڭ دامۋ جولىن تاڭداۋ قۇقىعىن قۇرمەتتەيتىنىن جانە ولاردىڭ ىشكى ىستەرىنە ارالاسپايتىنىن اتاپ ءوتتى.

قىتاي-افريكا قارىم-قاتىناستارى

افريكامەن 70 جىلدىق دوستىق قارىم-قاتىناستىڭ بەرىكتىگىن اتاپ وتكەن ۆان ي، بۇل بايلانىستاردىڭ جاڭا كەزەڭدە جاڭا بيىكتەرگە كوتەرىلەتىنىن ايتتى. ول قىتايدىڭ افريكا ەلدەرىنە يمپورتتىق باج سالىعىن 100% جەڭىلدەتەتىنىن جانە گۋمانيتارلىق الماسۋلار جىلى اياسىندا كوپتەگەن ءىس-شارالار وتكىزىلەتىنىن حابارلادى.

جاھاندىق ەكونوميكا جانە پروتەكسيونيزم

پروتەكسيونيزم مەن تاريفتىك كەدەرگىلەردى الەمدىك ەكونوميكاعا زيان كەلتىرەتىن ارەكەتتەر دەپ اتاعان مينيستر، قىتايدىڭ اشىق جانە ينكليۋزيۆتى ەكونوميكالىق جاھاندانۋدى قولدايتىنىن ايتتى. ول قىتايدىڭ الەمدىك ەكونوميكانىڭ وسۋىنە ۇلەس قوساتىن نەگىزگى قوزعاۋشى كۇش بولىپ قالا بەرەتىنىن جانە الەمدىك ساۋدا جۇيەسىن نىعايتۋعا اتسالىساتىنىن مالىمدەدى.

قىتاي-جاپونيا قارىم-قاتىناستارى

قىتاي-جاپونيا قارىم-قاتىناستارىنىڭ دامۋ باعىتىن توكيونىڭ تاڭداۋىنا بايلانىستى ەكەنىن ايتقان ۆان ي، جاپونيانىڭ تايۆان ماسەلەسىندەگى ۇستانىمىن سىنعا الدى. ول جاپونيانىڭ تاريحي قاتەلىكتەردەن ساباق الۋى كەرەكتىگىن جانە قىتايدىڭ ەگەمەندىگىنە ەشكىمنىڭ قول سۇعا المايتىنىن اتاپ ءوتتى.

وڭتۇستىك جۇڭگو تەڭىزىندەگى جاعداي

وڭتۇستىك جۇڭگو تەڭىزىنىڭ الەمدەگى ەڭ تىعىز، ءقاۋىپسىز جانە ەركىن تەڭىز ايماعى ەكەنىن ايتقان مينيستر، ايماقتاعى بەيبىتشىلىك پەن ىنتىماقتاستىق جاڭا ءنارراتيۆىنىڭ قالىپتاسىپ كەلە جاتقانىن اتاپ ءوتتى. ول وڭتۇستىك جۇڭگو تەڭىزىندەگى مىنەز-قۇلىق كودەكسى بويىنشا كەلىسسوزدەردىڭ ماڭىزدى كەزەڭگە جەتكەنىن جانە جىل سوڭىنا دەيىن كەلىسىمگە كەلۋگە ۇمىتتەنەتىنىن ءبىلدىردى.

ءقىتاي-ۇندىستان قارىم-قاتىناستارى

جۇڭگو مەن ءۇندىستان اراسىنداعى قارىم-قاتىناستىڭ جاقسارۋ جولىنا تۇسكەنىن ايتقان ۆان ي، ەكى ەلدىڭ سەرىكتەس ەكەنىن، باسەكەلەس ەمەس ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ول ەكى ەلدىڭ ءوزارا سەنىم مەن ىنتىماقتاستىقتى نىعايتىپ، ايماقتىق بەيبىتشىلىك پەن تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتۋگە ۇلەس قوسۋى كەرەكتىگىن ايتتى.

تايۆان ماسەلەسى

تايۆاننىڭ قىتايدىڭ اجىراماس بولىگى ەكەنىن جانە بۇل ماسەلەنىڭ قىتايدىڭ ىشكى ءىسى ەكەنىن تاعى دا راستاعان مينيستر، ەشكىمنىڭ تايۆاندى قىتايدان ءبولىپ الا المايتىنىن مالىمدەدى. ول «تايۆاننىڭ تاۋەلسىزدىگىنە» قارسىلىق جانە قىتايدىڭ بىرىگۋىن قولداۋدىڭ زاماناۋي ءۇردىس ەكەنىن جانە وعان ەشكىم توسقاۋىل قويا المايتىنىن اتاپ ءوتتى. «كىم ونىمەن بىرگە، سول وركەندەيدى، ال كىم وعان قارسى، سول جويىلادى» دەگەن سوزدەرمەن ءسوزىن قورىتىندىلادى.