InfoHub Logo

جۇرگىزۋشى كۋالىگىن الۋ قيىندادى: نە بولدى؟

قازاقستاندىقتار جۇرگىزۋشى كۋالىگىن الۋ كەزىندە قيىندىقتارعا تاپ بولدى. ەمتيحانعا كەزەك كۇتۋ ايلارعا سوزىلىپ، قۇجات الۋ مەرزىمى جارتى جىلعا دەيىن جەتۋى مۇمكىن. Tengri Auto ساراپشىلار مەن مەملەكەتتىك ورگانداردان بۇل جاعدايدىڭ سەبەبىن انىقتادى.

بۇل تۋرالى Infohub.kz اقپارات اگەنتتىگى حابارلايدى.

نە بولدى؟

الەۋمەتتىك جەلىلەردە قازاقستاندىقتار جۇرگىزۋشى كۋالىگىن الۋ ەمتيحاندارىن تاپسىرۋ كەزىندەگى ۇزىن كەزەكتەرگە شاعىمدانۋدا.

«نەگە قۇقىق الۋعا كەزەك وسىنشاما كوپ؟ الماتىنىڭ بارلىق تۇرعىندارى قۇقىق تاپسىرىپ جاتىر ما؟! كەزەك ءبىر ايعا الدىن الا. مەن سەرتيفيكاتتى جارتىلاي كۇتتىم، ەندى تەوريانى كۇتۋىم كەرەك، سودان كەيىن جۇرگىزۋدى كۇتۋىم كەرەك»، - دەپ جازدى جەلى قولدانۋشىلارىنىڭ ءبىرى.

Tengrinews.kz رەداكسياسىنا الماتى تۇرعىندارى ەمتيحان تاپسىرۋ مۇمكىندىگىن كۇتۋ ۇزاقتىعىنا قاتىستى شاعىمدارمەن جۇگىندى.

«مەنىڭ تاجىريبەمدە الماتىدا ەمتيحان تەك ءبىر جارىم ايدان كەيىن تاعايىندالادى. ەگەر ءسىز كۇندى نەمەسە تاپسىرۋ قالاسىن وزگەرتۋىڭىز كەرەك بولسا، ءسىز قايتادان ءوتىنىش بەرۋىڭىز كەرەك. ناتيجەسىندە، بۇل پروسەدۋرا ايلارعا سوزىلۋى مۇمكىن»، - دەپ اتاپ ءوتتى وقىرمانداردىڭ ءبىرى.

كەيبىر قازاقستاندىقتاردىڭ پىكىرىنشە، مۇنداي كەشىكتىرۋ سىبايلاس جەمقورلىق تاۋەكەلدەرىن تۋدىرادى - ادامدار رەسمي كەزەك كۇتكەننەن گورى «تانىس ارقىلى» كەلىسۋ وڭايىراق.

كەزەكتەردىڭ پايدا بولۋ سەبەپتەرى: اۆتوساراپشىنىڭ پىكىرى

تاۋەلسىز اۆتوموبيل وداعىنىڭ ءتوراعاسى ەدۋارد ەدوكوۆ جۇرگىزۋشى كۋالىكتەرىن الۋ پروسەسىن اۆتوماتتاندىرۋ يدەياسى دۇرىس بولدى، ءبىراق ونى ىسكە اسىرۋ ساتسىزدىككە ۇشىرادى دەپ سانايدى. ونىڭ ايتۋىنشا، الماتىدا اۆتوماتتاندىرىلعان اۆتودرومدار تەك قالا مەن وبلىسقا قىزمەت كورسەتەتىن ەكى مامانداندىرىلعان حقكو-دا عانا بار، سوندىقتان كەزەكتەر پايدا بولادى.

««بوتەلكە موينى» بولىپ شىعادى: ادامداردىڭ ۇلكەن ماسساسى جينالىپ، جۇيەگە سىيىسۋعا تىرىسادى. پروسەستەر مەملەكەت پەن باقىلاۋشىلار ءۇشىن اشىق بولدى، ءبىراق قاراپايىم ادامدار ءۇشىن - جاعىمسىز جانە ناشار جۇمىس ىستەيدى»، - دەپ ءتۇسىندىردى ەدوكوۆ.

ونىڭ ايتۋىنشا، جۇيەگە ءبىرىڭعاي ستاندارتتار مەن ىڭعايلى ينتەرفەيس قاجەت:

«بارلىعى ءبىر كابينەتتە بولۋى كەرەك: اۆتومەكتەپتەرمەن ينتەگراسيا، ۇياشىقتار، ۋاقىت، قۇجاتتار. ماكسيمۋم ونلاين جانە مينيمۋم اياقپەن»، - دەدى ول.

سونداي-اق، ساراپشى قىزمەتتەردى كورسەتۋدىڭ ناقتى مەرزىمدەرىنىڭ جوقتىعىنا نازار اۋداردى.

«كەز كەلگەن قىزمەتتىڭ ستاندارتى بولۋى كەرەك. ەگەر ونى ورناتىپ، جاۋاپكەرشىلىككە بايلاساڭىز، ەشكىم قولدارىن جايىپ جىبەرمەيدى»، - دەپ سانايدى ول.

ەدوكوۆ پروسەستىڭ ۇزارۋى سىبايلاس جەمقورلىق تاۋەكەلدەرىن تۋدىراتىنى تۋرالى پىكىردى راستادى.

«ەگەر ادال جولمەن كۇتۋ 3-4 ايدى قۇراسا، ال قۇقىق تابىس تابۋ ءۇشىن قاجەت بولسا، ادامداردىڭ ءبىر بولىگىندە باسقا لوگيكا قوسىلادى - بىرەۋگە پروسەستى جەدەلدەتۋ ءۇشىن اقى تولەۋ. ءبىزدىڭ ادام پسيحولوگيالىق تۇرعىدان كۇتۋ ۋاقىتىن قىسقارتۋ ءۇشىن بىرەۋدى ىزدەۋگە ۇيرەنگەن. ەمتيحان تاپسىرۋعا ارنالعان ۇياشىقتاردىڭ تاپشىلىعى بار. ەگەر تاپشىلىق بولسا، وندا ءارقاشان كۇتپەي، كەزەكتە العا جىلجۋ ءۇشىن اقى تولەگىسى كەلەتىندەر بولادى»، - دەدى ساراپشى.

ەدۋارد ەدوكوۆ سونىمەن قاتار جۇيە ادامداردىڭ ومىرلىك جاعدايلارىن ەسكەرمەيتىنىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ ايتۋىنشا، ەمتيحان اۋىستىرىلعان جاعدايدا ادام اۆتوماتتى تۇردە كەزەك سوڭىنا قويىلادى.

«قالايشا؟ ءسىز وسى توزاق شەڭبەرلەرىنەن ءوتتىڭىز، سودان كەيىن كەنەتتەن جەرلەۋ، نە بولدى. جوق، ءبارى: «ساۋ بولىڭىز، تاعى ءۇش اي كۇتىڭىز». بۇل ماسەلەنى دە شەشۋ كەرەك»، - دەپ قورىتىندىلادى اۆتوساراپشى.

جەڭىلدەتىلگەن وقىتۋ: نۇسقاۋشىنىڭ پىكىرى

اۆتوينسترۋكتور ۆياچەسلاۆ ليتۆينوۆ ارنايى حقكو-داعى كەزەكتەر تىكەلەي جۇرگىزۋشىلەردى دايارلاۋدىڭ جەڭىلدەتىلگەن جانە ارزان جۇيەسىمەن بايلانىستى دەپ سانايدى. ونىڭ ايتۋىنشا، بۇگىندە ۇمىتكەر بار بولعانى ءبىر ايدىڭ ىشىندە وقۋدان ءوتىپ، 60-70 مىڭ تەڭگەگە ەمتيحان تاپسىرۋعا قۇقىق بەرەتىن سەرتيفيكات الا الادى.

«وكىنىشكە وراي، بۇگىندە ءتيىستى دايىندىق دەڭگەيى جوق، سوندىقتان كوپتەگەن ۇمىتكەرلەر ەمتيحانداردى بىرنەشە رەت قايتا تاپسىرۋعا ءماجبۇر. بۇل تىكەلەي كەزەكتەردىڭ قالىپتاسۋىنا اسەر ەتەدى، سوندىقتان جەرگىلىكتى جەرلەردە - اۆتومەكتەپتەردە دايىندىقتى كۇشەيتۋ قاجەت»، - دەدى ول بىزگە.

ساراپشى سونىمەن قاتار اۆتوكرەديتتەۋدىڭ قولجەتىمدىلىگى جانە ەمتيحانداردى تاپسىرۋعا بولاتىن مامانداندىرىلعان حقكو سانىنىڭ شەكتەۋلى بولۋى جاعدايدى ۋشىقتىراتىنىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ ايتۋىنشا، كولىكتىڭ تەز ساتىپ الىنۋى وقۋ كۋرستارىنان ءوتۋدىڭ جەڭىلدەتىلگەنىمەن بىرگە جۇرگىزۋشى كۋالىگىن الۋعا نيەت بىلدىرۋشىلەردىڭ اعىنىن كۇرت ارتتىردى، ال ينفراقۇرىلىمنىڭ مۇمكىندىكتەرى شەكتەۋلى بولىپ قالا بەرەدى.

«مەن توعىز جىلدان بەرى جۇرگىزۋشىلەردى وقىتىپ كەلەمىن جانە بۇل اعىن اسىرەسە سوڭعى بىر-ەكى جىلدا بايقالادى. وتكەن جىلدىڭ باسىندا ەمتيحاندى كۇتۋ شامامەن ءبىر ايدى قۇرادى، 2024 جىلى پراكتيكالىق ەمتيحاندى بار بولعانى بىرنەشە اپتا كۇتىپ تاپسىرۋعا بولاتىن، ال ءقازىر كۇتۋ مەرزىمى ەكى ايعا دەيىن ۇزاردى»، - دەپ ءتۇسىندىردى اۆتوينسترۋكتور.

مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ ايتۋى بويىنشا، ىشكى ىستەر مينيسترلىگى ەمتيحان تاپسىرۋ تارتىبىنە ەشقانداي وزگەرىس ەنگىزىلمەگەنىن مالىمدەدى.

«اتالعان تارتىپكە، ونىڭ ىشىندە مەرزىمدەرگە، ەمتيحاندارعا جازىلۋ شارتتارىنا، ولاردى اۋىستىرۋ تارتىبىنە، سونداي-اق جۇرگىزۋشىلەرگە ۇمىتكەرلەرگە قويىلاتىن تالاپتارعا ەشقانداي وزگەرىستەر ەنگىزىلگەن جوق»، - دەلىنگەن ۆەدومستۆونىڭ جاۋابىندا.

ءىىم ەمتيحانداردى قابىلداۋ ءراسىمىنىڭ ۇيىمداستىرۋشىلىق-تەحنيكالىق سۇيەمەلدەۋىن «ازاماتتارعا ارنالعان ۇكىمەت» مەملەكەتتىك كورپوراسياسى جۇزەگە اسىراتىنىن ەسكە سالدى.

«ازاماتتارعا ارنالعان ۇكىمەتتىڭ» تۇسىندىرمەسى

«ازاماتتارعا ارنالعان ۇكىمەت» مەملەكەتتىك كورپوراسياسىندا بىزگە ەرەجەلەرگە سوڭعى وزگەرىستەر 2025 جىلدىڭ 5 ساۋىرىندە ەنگىزىلگەنىن حابارلادى.

انىقتاما: 2025 جىلدىڭ 5 ساۋىرىنەن باستاپ قازاقستاندا موپەدتەر مەحانيكالىق كولىك قۇرالدارى رەتىندە تانىلدى. ولاردى باسقارۋ ءۇشىن ەندى A1، A نەمەسە B ساناتتارىنداعى جۇرگىزۋشى كۋالىگى قاجەت.

2025 جىلدىڭ 1 تامىزىنان باستاپ جۇرگىزۋشى كۋالىگىن العاشقى رەت الۋعا ءوتىنىشتى «حقكو» ءموبيلدى قوسىمشاسى ارقىلى بەرۋگە بولادى. ءوتىنىش بيومەتريالىق سايكەستەندىرۋمەن رەسىمدەلەدى، بارلىق قاجەتتى دەرەكتەر (اۆتومەكتەپتە وقۋدان ءوتۋ جانە مەديسينالىق انىقتاما تۋرالى دەرەكتەردى قوسا العاندا) قۇجاتتاردى ۇسىنباي-اق مەملەكەتتىك جۇيەلەردەن اۆتوماتتى تۇردە تارتىلادى. وسىدان كەيىن ۇمىتكەر ەمتيحانداردى تاپسىرۋ كۇنىن، ۋاقىتىن جانە ورنىن دەربەس بروندايدى.

سونداي-اق، ۇيىم ستاتيستيكا كەلتىردى: 13 قاڭتارداعى جاعداي بويىنشا 38 101 ادام تەوريالىق ەمتيحاندى، 14 670 ادام پراكتيكالىق ەمتيحاندى كۇتتى.

ەمتيحانداردى تاپسىرۋدى كۇتىپ وتىرعان ۇمىتكەرلەردىڭ ەڭ كوپ سانى الماتى مەن شىمكەنتتە تىركەلدى. ماسەلەن، قاڭتار ايىنىڭ ورتاسىنداعى جاعداي بويىنشا الماتىدا 14 810 ادام، شىمكەنتتە - 7 113 ادام تەوريالىق ەمتيحاندى كۇتتى. الماتىدا 6 148 ادام، استانادا - 2 741 ادام پراكتيكالىق ەمتيحاندى كۇتتى.

سونداي-اق، مەملەكەتتىك كورپوراسيا برونداۋ پارامەترلەرىن (ەمتيحان كۇنى، ۋاقىتى جانە ورنى) وزگەرتۋگە نەمەسە جويۋعا مۇمكىندىك قاراستىرىلماعانىن ءتۇسىندىردى. سىبايلاس جەمقورلىق تاۋەكەلدەرى سەبەپ بولدى.

«برونداۋدى جويۋ جانە پارامەترلەردى وزگەرتۋ مۇمكىندىگىنىڭ بولماۋى بروندالعان ۇياشىقتاردى قايتا ساتۋعا بايلانىستى ادال ەمەس ارەكەتتەردىڭ جولىن كەسۋ ماقساتىندا ەنگىزىلدى. بۇعان دەيىن بۇل قولجەتىمدى ورىنداردى ءبولۋدىڭ بۇرمالانۋىنا جانە مەملەكەتتىك قىزمەتكە تەڭ قول جەتكىزۋ قاعيداتتارىنىڭ بۇزىلۋىنا اكەلدى»، - دەلىنگەن جاۋاپتا.

بۇدان باسقا، شارا ەمتيحان ورىندارىنىڭ شەكتەۋلى سانىمەن جانە قىزمەتكە سۇرانىستىڭ جوعارى بولۋىمەن بايلانىستى.

«برونداۋدى جويۋ «مەملەكەتتىك كورپوراسيانىڭ» رەسۋرستارىن ءتيىمسىز پايدالانۋعا جانە ءوز كەزەگىن كۇتىپ وتىرعان باسقا جۇرگىزۋشىلەرگە ۇمىتكەرلەرگە قاتىستى ادىلەتتىلىك قاعيداتىن بۇزۋعا اكەلۋى مۇمكىن»، - دەپ قوستى ۆەدومستۆودا.

پراكتيكالىق ەمتيحانعا كەزەك برونداۋعا ارنالعان قولجەتىمدى ورىنداردىڭ سانى تىكەلەي اۆتودرومداردا پايدالانىلاتىن كولىكتەردىڭ سانىنا بايلانىستى ەكەندىگى اتاپ وتىلەدى. باسقاشا ايتقاندا، پراكتيكالىق ەمتيحاندارعا ارنالعان كولىكتەر جەتكىلىكسىز.

«ازاماتتارعا ارنالعان ۇكىمەتتە» ەگەر ۇمىتكەر ەمتيحانعا كەلمەسە، وعان «كەلمەدى» مارتەبەسى بەرىلەتىنىن راستادى. كەلەسى كۇنى ول «حقكو» قوسىمشاسى ارقىلى بوس ۇياشىقتار بولعان جاعدايدا كەزەككە قايتا برونداي الادى. تەحنيكالىق اقاۋ نەمەسە قولايسىز اۋا رايى جاعدايىندا كەزەك جاقىن اراداعى كۇنگە اۋىستىرىلادى، بۇل تۋرالى ۇمىتكەرگە SMS حابارلاما جىبەرىلەدى.

امبيسيالىق جوسپارلار

2025 جىلدان باستاپ ەمتيحان سىنىپتارىندا تىيىم سالىنعان بايلانىس قۇرالدارىن انىقتاۋعا ارنالعان داچيكتەر ورناتىلدى. ءبىر جىل ىشىندە ءۇش مىڭنان استام بۇزۋشىلىق ارەكەتى تىركەلدى.

«ازاماتتارعا ارنالعان ۇكىمەت» مەملەكەتتىك كورپوراسياسى جۇرگىزۋشى كۋالىكتەرىن بەرۋگە بايلانىستى انىقتالعان سىبايلاس جەمقورلىق بۇزۋشىلىقتارى تۋرالى سۇراققا جاۋاپ بەرە وتىرىپ، 2023-2025 جىلدارعا ارنالعان مامانداندىرىلعان حقكو قىزمەتىندەگى بۇزۋشىلىقتاردىڭ كەلەسى ستاتيستيكاسىن كەلتىردى:

كوپ جاعدايدا تەوريالىق جانە پراكتيكالىق ەمتيحانداردى تاپسىرۋ كەزىندەگى بۇزۋشىلىقتار تىيىم سالىنعان تەحنيكالىق قۇرالداردى - ميكروكامەرالار، قۇلاققاپتار، ۇيالى تەلەفوندار، Bluetooth گارنيتۋرالارى جانە اقپاراتتى جاسىرىن بەرۋدىڭ باسقا قۇرىلعىلارىن، سونداي-اق ەمتيحاننىڭ ەكى بولىگىن تاپسىرۋ كەزىندە شپارگالكالار مەن ءتۇرلى كەڭەستەردى قولدانۋعا كەلدى.

ازاماتتارعا ارنالعان ۇكىمەت پراكتيكالىق جۇرگىزۋ ەمتيحاندارىنا ارنالعان كومپيۋتەرلىك كورۋ جۇيەلەرىن ەنگىزۋدى قاراستىرىپ جاتقانىن حابارلادى.

«مۇنداي تەحنولوگيالار اۆتوماتتى رەجيمدە بۇزۋشىلىقتاردى تىركەۋگە، كولىك قۇرالىنىڭ ورنالاسۋىن ءدال باقىلاۋعا، جول بەلگىلەرىن تانۋعا جانە ايىپ باللدارىن ەسەپتەۋگە مۇمكىندىك بەرەدى، بۇل پراكتيكالىق ەمتيحاندى وتكىزۋدىڭ جوعارى دالدىگى مەن اشىقتىعىن قامتاماسىز ەتەدى»، - دەپ ءتۇسىندىردى كورپوراسيادا.

سونداي-اق، كولىكتەردى بيومەتريالىق سايكەستەندىرۋ قۇرالدارىمەن جانە پروكتورينگ جۇيەسىمەن (تەستىلەۋشىلەردى اۆتوماتتى تۇردە باقىلاۋ) جابدىقتاۋ جوسپارلانۋدا، بۇل بوگدە ادامداردىڭ بولۋىن جانە تىيىم سالىنعان زاتتاردى پايدالانۋدى انىقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

نەگىزگى قورىتىندى

ساراپشىلاردىڭ پىكىرىنشە، وقىتۋدىڭ جەڭىلدەتىلگەن جۇيەسى جانە اۆتودرومداردىڭ شەكتەۋلى سانى ارنايى حقكو-نى شامادان تىس جۇكتەۋگە اكەلدى - ەمتيحاندارعا كەزەك، مىسالى، الماتىدا ايلارعا سوزىلادى، ال ناقتى مەرزىمدەر مەن ىڭعايلى جازۋ جۇيەسىنىڭ بولماۋى سىبايلاس جەمقورلىققا جاعداي جاسايدى.

ەدۋارد ەدوكوۆ اتاپ وتكەندەي، تەحنيكالىق اقاۋلارمەن كەشىكتىرۋدى ءتۇسىندىرۋ مۇمكىندىگىنسىز ەمتيحانداردى تاپسىرۋ مەن قايتا تاپسىرۋدىڭ ناقتى مەرزىمدەرىن بەلگىلەۋ قاجەت. دالەلدى سەبەپپەن اۋىستىرۋ ادامدى كەزەك سوڭىنا جىبەرمەۋى كەرەك - مۇنداي جاعدايلار اۆتوماتتى تۇردە ورىندى ساقتاي وتىرىپ تىركەلۋى كەرەك. بۇكىل پروسەسس اشىق بولۋى كەرەك: جۇيەدەگى بارلىق ارەكەتتەر تىركەلۋى جانە تەكسەرىلۋى كەرەك.

سونداي-اق، اۆتوينسترۋكتوردىڭ پىكىرىنشە، تاپشىلىقتى جويۋ ءۇشىن اۆتودرومدار مەن ەمتيحان ۇياشىقتارىنىڭ سانىن كوبەيتۋ قاجەت. سونىمەن قاتار، جەكە كابينەتتە ادام ءوزىنىڭ مارتەبەسىن جانە مەرزىمىن كورۋى كەرەك. نەگىزسىز كەشىكتىرۋلەر ءۇشىن جەكە جاۋاپكەرشىلىك بەلگىلەنۋى كەرەك.

سونداي-اق وقىڭىز: «جالعان اۆتومەكتەپتەر نارىقتان كەتەدى»: ءىىم نە وزگەرتۋدى جوسپارلاپ وتىر