© Tengrinews.kz_
كۋرەرلەر ەكونوميكاعا ءقاۋىپ توندىرۋدە: ەڭبەك نارىعى جاستاردىڭ ۇمىتىنەن الشاقتاپ بارادى
قازاقستاندىق جاستاردىڭ ەڭبەك نارىعىنداعى تاڭداۋى الاڭداۋشىلىق تۋدىرۋدا. ەكونوميست رۋسلان سۇلتانوۆتىڭ ايتۋىنشا، جاستار جىلدام تابىسقا جەتۋدى ارتىق كورىپ، ۇزاق مەرزىمدى كاسىبي دامۋدان باس تارتۋدا. بۇل جاعداي ەل ەكونوميكاسىنىڭ بولاشاعىنا ءقاۋىپ ءتوندىرۋى مۇمكىن.
بۇل تۋرالى Infohub.kz اقپارات اگەنتتىگى حابارلايدى.
ينجەنەرلەر ەمەس، كۋرەرلەر ۇرپاعى
قازىرگى تاڭدا جاستاردىڭ العاشقى ەڭبەك تاجىريبەسى زاۋىتتان، ينجەنەرلىك سەحتان نەمەسە ونەركاسىپتەن ەمەس، كوبىنەسە جەتكىزۋ قىزمەتىنەن، ماركەتپلەيستەردەن، ونلاين ساۋدادان، فريلانستان، ۋاقىتشا جۇمىستاردان باستالادى. بۇل جاستارعا جىلدام اقشا تابۋعا مۇمكىندىك بەرگەنىمەن، ولاردىڭ بىلىكتىلىگىن، ونىمدىلىگىن، زەينەتاقى جيناقتارىن جانە تۇراقتى مانساپ جولىن قالىپتاستىرۋدا قيىندىقتار تۋىنداتادى.
ەكونوميكادا جۇمىسپەن قامتىلۋ مەن اينالىمنىڭ ءوسۋى بايقالعانىمەن، ۇزاق مەرزىمدى ونىمدىلىك پەن تۇراقتى ءال-اۋقاتتىڭ نەگىزى السىرەي تۇسۋدە. بۇل جاعداي ەلدىڭ كۇردەلى قوسىمشا قۇن، ينجەنەرلىك قۇزىرەتتىلىك جانە بولاشاق ورتا تاپتىڭ نەگىزىن قۇرۋ قابىلەتىن تومەندەتەدى.
جاستار نەگە جىلدام تابىستى تاڭدايدى؟
جاستاردىڭ بۇل تاڭداۋىنا سەبەپ – ولاردىڭ الدىندا تۇرعان مۇمكىندىكتەر. ساۋدا سالاسى جاستار اراسىندا ەڭ كوپ تاراعان جۇمىس سەكتورى بولىپ قالا بەرەدى. ونەركاسىپتەگى جالاقى جوعارى بولعانىمەن، جاستار ساۋدا مەن پلاتفورمالىق ەكونوميكانى تومەن كىرۋ كەدەرگىسى، يكەمدى جۇمىس كەستەسى، جىلدام تابىس تابۋ مۇمكىندىگى جانە ەركىندىك سەزىمى ءۇشىن ارتىق كورەدى.
بۇل جاستاردىڭ ەڭبەككە دەگەن كوزقاراسىن وزگەرتىپ، ولاردىڭ مانساپتىق وسۋگە، بىلىمگە جانە كاسىبي دامۋعا دەگەن ۇمتىلىسىن ازايتۋى مۇمكىن. Deloitte زەرتتەۋى بويىنشا، Z ۇرپاعىنىڭ تەك التى پايىزى عانا باسشىلىق لاۋازىمداردى ماقسات ەتەدى. ولار ءۇشىن تابىس، ءومىر ساپاسى جانە پسيحولوگيالىق جايلىلىق اراسىنداعى تەپە-تەڭدىك ماڭىزدىراق.
كۋرەرلەر ۇرپاعى – ەكونوميكا ءۇشىن ءقاۋىپ
ەل ەكونوميكاسىنىڭ تۇراقتى دامۋى ءۇشىن تەك ساۋدا مەن قىزمەت كورسەتۋ سالالارىنا عانا سۇيەنۋ جەتكىلىكسىز. ينجەنەرلەر، تەحنولوگتار، جوعارى بىلىكتى ماماندار، ونەركاسىپتىك ونىمدىلىك جانە كۇردەلى قوسىمشا قۇن قاجەت. الايدا، قازاقستان جاستاردىڭ ەكونوميكاعا فورمالدى تۇردە قاتىسىپ، ءبىراق ءونىمدى سەكتوردى قۇرۋعا از ارالاساتىن جاعدايعا تاپ بولۋدا.
بولاشاق دەموگرافيالىق ءوسىم جاعدايىندا بۇل جاعداي ودان دا كۇردەلىلەنە ءتۇسۋى مۇمكىن. ەگەر ەكونوميكا ساپاسىز جۇمىس ورىندارىن، سەنىمسىز تابىس كوزدەرىن جانە قىسقا مەرزىمدى قىزمەت كورسەتۋ ۇلگىلەرىن قۇرۋدى جالعاستىرسا، دەموگرافيالىق ارتىقشىلىق دەموگرافيالىق قىسىمعا اينالۋى ىقتيمال.
NEET (ءبىلىم، جۇمىسپەن قامتىلۋ نەمەسە كاسىبي دايارلىقتا جوق جاستار) ساناتىنا جاتاتىن جاستاردىڭ سانىنىڭ ارتۋى الاڭداۋشىلىق تۋدىرادى. بۇل جاستاردىڭ جۇيەدەن شىعىپ قالۋى بولاشاق تابىس، قارجىلىق تۇراقتىلىق، ونىمدىلىك جانە الەۋمەتتىك تۇراقتىلىق ءۇشىن ءقاۋىپتى.
«زاۋىتقا بار» دەگەن ۇران جەتكىلىكسىز: نە ىستەۋ كەرەك؟
قازاقستانعا ماڭىزدى تاڭداۋ جاساۋ قاجەت. ەل ەكونوميكاسىنىڭ بولاشاعى ءۇشىن جاستاردى تەك جىلدام تابىسقا ەمەس، ونەركاسىپكە، ينجەنەرلىك ماماندىقتارعا، تەحنولوگيالارعا، جاساندى ينتەللەكتكە جانە جوعارى ءونىمدى سالالارعا تارتۋ كەرەك. بۇل ءۇشىن مەملەكەت پەن بيزنەس بىرلەسىپ، ءبىلىم بەرۋدى جاڭعىرتۋ، جوعارى وقۋ ورىندارىن نارىقپەن بايلانىستىرۋ، تەحنيكالىق ماماندىقتاردى دامىتۋ، ونەركاسىپتى ىنتالاندىرۋ جانە جاستار ءۇشىن تارتىمدى ەڭبەك جاعدايلارىن جاساۋ قاجەت.
جاستار دا وزدەرىنىڭ جىلدام تابىستىڭ ۇزاق مەرزىمدى تۇراقتىلىققا اكەلمەيتىنىن ءتۇسىنۋى ءتيىس. بولاشاق ەكونوميكاسى ءۇشىن كۇردەلى قۇزىرەتتىلىكتەر مەن ونىمدىلىك ماڭىزدىراق.
-
يسسلەدوۆانيە پوكازالو، چتو س 2005 پو 2019 گود سرەدنەە كوليچەستۆو سلوۆ، پرويزنوسيمىح چەلوۆەكوم ەجەدنيەۆنو، زناچيتەلنو سوكراتيلوس.
-
Young Kazakhs are increasingly choosing gig work over skilled professions، raising concerns about long-term economic stability and productivity.
