Photo: Bia Limova (https://www.pexels.com/@bia-limova-1908542654) / Pexels
ءموبيلدى اۋدارىمدار تەكسەرىلۋدە: نەگە «كارتاعا سال» دەگەن ءسوز بۇرىنعىداي جۇمىس ىستەمەيدى؟
بۇرىن «كارتاعا سال» دەگەن ءسوز تىركەسى قاراپايىم اقشا اۋدارىمدارىن بىلدىرسە، ەندى بۇل ءسوز تىركەسىنىڭ ماعىناسى وزگەردى. سەبەبى، سوڭعى جىلدارى تەلەفوننىڭ قارجىلىق قىزمەتتەردەگى ءرولى ايتارلىقتاي وزگەردى. ول تەك اقشا اۋدارۋ قۇرالى عانا ەمەس، سونىمەن قاتار ءاميان، تەرمينال، كاسسا، بانك جانە ءتىپتى بيزنەسكە ارنالعان ۆيتريناعا اينالدى.
بۇل تۋرالى Infohub.kz اقپارات اگەنتتىگى حابارلايدى.
قازاقستاندىقتاردىڭ تەلەفوندى باستى ءاميانعا اينالدىرۋى
ۇلتتىق بانك دەرەكتەرىنە سۇيەنسەك، سوڭعى بەس جىلدا حالىق اراسىنداعى قولما-قول اقشاسىز وپەراسيالار سانى 2،2 ەسەگە ارتقان. 2021 جىلى 6،3 ميلليارد بولسا، 2025 جىلى 14 ميلليارد وپەراسياعا جەتكەن. وپەراسيالار كولەمى 73،1 تريلليون تەڭگەدەن 188،4 تريلليون تەڭگەگە دەيىن وسكەن.
بۇل دەگەنىمىز، قاراپايىم اقشا اۋدارىمدارىنان الدەقايدا اۋقىمدى قارجى اعىنى تۋرالى ءسوز بولىپ وتىر. ادامداردىڭ كۇندەلىكتى ومىرىندەگى ساتىپ الۋلار، قىزمەتتەر، اۋدارىمدار، كوممۋنالدىق تولەمدەر، سالىقتار، بايلانىس، جەتكىزۋ قىزمەتتەرى جانە بيزنەس تولەمدەرى وسى سيفرلىق تولەمدەر ارقىلى جۇزەگە اسىرىلادى.
QR جانە ءموبيلدى بانكينگ قولما-قول اقشانى ىعىستىرۋدا
وپەراسيالار كولەمى عانا ەمەس، تولەم جاساۋ تاسىلدەرى دە وزگەردى.
ۇلتتىق بانكتىڭ مالىمەتىنشە، بەس جىل ىشىندە POS-تەرمينالدار ارقىلى جاسالعان وپەراسيالار سانى 34%-عا، ال ولاردىڭ كولەمى 54%-عا وسكەن. ينتەرنەت جانە ءموبيلدى بانكينگ بۇدان دا قارقىندى دامىپ، وپەراسيالار سانى 2،7 ەسەگە، كولەمى 2،8 ەسەگە ارتقان.
ينتەرنەت جانە ءموبيلدى بانكينگ وپەراسيالارىنىڭ ۇلەسى جالپى اقشاسىز وپەراسيالاردىڭ 67%-دان 80%-عا دەيىن وسسە، POS-تەرمينالدار ارقىلى جاسالعان وپەراسيالار ۇلەسى 33%-دان 20%-عا دەيىن تومەندەگەن.
QR-تولەمدەردى پايدالانۋ دا ەرەكشە ارتتى. 2025 جىلى QR-كود ارقىلى جاسالعان وپەراسيالار جالپى اقشاسىز وپەراسيالاردىڭ 27%-ىن قۇرادى. 2024 جىلمەن سالىستىرعاندا QR-وپەراسيالار سانى 19%-عا، كولەمى 24%-عا وسكەن.
قاراپايىم تىلمەن ايتقاندا، قازاقستاندىقتار قولما-قول اقشامەن نەمەسە تەرمينال ارقىلى تولەۋدىڭ ورنىنا، بانك قوسىمشالارى ارقىلى ءجيى تولەم جاسايدى. بۇل – جاڭا شىندىق: اقشا تەلەفونعا «كوشتى». ال اقشا تەلەفونعا كوشكەندە، مەملەكەتكە، بانكتەرگە جانە بيزنەسكە قاراپايىم جەكە اۋدارىم مەن تاۋار نەمەسە قىزمەت اقىسىن اجىراتۋعا تۋرا كەلەدى.
سالىقشىلار اۋدارىمدار تۋرالى مالىمەتتى قالاي الادى؟
بۇل تاقىرىپ بارلىق ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەر قازاقستاندىقتاردىڭ ءموبيلدى اۋدارىمدارى تۋرالى مالىمەتتەردى سالىق ورگاندارىنا بەرگەننەن كەيىن وزەكتى بولا ءتۇستى. بۇل تۋرالى بۇعان دەيىن ءماجىلىس كۋلۋارىندا قارجى ۆيسە-مينيسترى ەرجان ءبىرجانوۆ مالىمدەگەن بولاتىن. ونىڭ ايتۋىنشا، مەملەكەتتىك كىرىستەر كوميتەتى الىنعان اقپاراتتاردى وڭدەپ، سالىستىرۋدا.
ۆيسە-مينيستردىڭ ايتۋىنشا، حابارلامالاردىڭ سانى مەن ساناتتارى تۋرالى ءالى ايتۋ ەرتە: سالىقشىلارعا دەرەكتەردى ءبولۋ قاجەت بولدى – بۇل جەكە كاسىپكەرلەرگە، ءوزىن-وزى جۇمىسپەن قامتىعاندارعا، رەزيدەنت ەمەستەرگە نەمەسە باسقا تۇلعالارعا قاتىستى ما، سونداي-اق ءارتۇرلى بانكتەردەن الىنعان مالىمەتتەردى سالىستىرۋ قاجەت، سەبەبى بۇل ءبىر ازاماتتار بولۋى مۇمكىن.
وسىلايشا، ءموبيلدى اۋدارىمداردى باقىلاۋ باستالدى: بانكتەر بەلگىلەنگەن كريتەرييلەر بويىنشا دەرەكتەردى بەرەدى، ال سالىق ورگاندارى قاراپايىم جەكە اۋدارىمدار ما، الدە كاسىپكەرلىك تابىس بەلگىلەرى بولۋى مۇمكىن بە، سونى تالدايدى.
قانداي اۋدارىمدار سۇراق تۋدىرمايدى؟
سونىمەن قاتار، بارلىق ءموبيلدى اۋدارىمداردى جاپپاي تەكسەرۋ تۋرالى ءسوز جوق.
كريتەرييلەر كەلەسىدەي: ەگەر جەكە تۇلعا قاتارىنان ءۇش ايدىڭ ءارقايسىسىندا 100 نەمەسە ودان دا كوپ ءارتۇرلى تۇلعالاردان كاسىپكەرلىك قىزمەتكە ارنالماعان شوتقا اقشا السا جانە تۇسكەن اقشانىڭ جالپى سوماسى 12 مينيمالدى جالاقىدان (2026 جىلى 1 020 000 تەڭگە) اسسا، ونداي مالىمەتتەردى بانكتەر مەملەكەتتىك كىرىستەر ورگاندارىنا بەرەدى.
ماڭىزدى: بارلىق كريتەرييلەر ءبىر مەزگىلدە سايكەس كەلۋى كەرەك. اناسىنا اۋدارىم، دوسىنا قارىزدى قايتارۋ، ارىپتەسىنە سىيلىق جيناۋ، تۋىسقا كومەك نەمەسە ءبىر رەتتىك ءىرى اۋدارىم – بۇل ونداعان جانە جۇزدەگەن كليەنتتەردەن تۇراقتى اقشا اعىنىمەن بىردەي ەمەس.
تاعى ءبىر ماڭىزدى ماسەلە: مالىمەتتەردى بەرۋ ايىپپۇل سالۋدى بىلدىرمەيدى. بانكتەردەن مالىمەت العاننان كەيىن، سالىق ورگاندارى الدىمەن سالىق تولەۋشىگە تابىس الۋ بەلگىلەرى تۋرالى حابارلايدى. مۇنداي حابارلاما تەك حاباردار ەتۋ سيپاتىندا بولادى. ەگەر كەيىن كامەرالدىق تەكسەرۋ قورىتىندىسى بويىنشا سايكەسسىزدىكتەر انىقتالسا، وندا ادامعا حابارلاما جىبەرىلەدى، وعان 30 جۇمىس كۇنى ىشىندە جاۋاپ بەرۋى كەرەك.
نە ءۇشىن سالىق ەسەپتەلۋى مۇمكىن؟
قارجى مينيسترلىگى تۇسىندىرگەندەي، ءموبيلدى اۋدارىمداردىڭ ءوزى سالىق سالۋ وبەكتىسى بولىپ تابىلمايدى. جەكە تۇلعانىڭ تابىسى سالىققا تارتىلادى. ەگەر اۋدارىم – بۇل كومەك، سىيلىق، قارىزدى قايتارۋ نەمەسە جەكە تۇرمىستىق وپەراسيا بولسا، وندا بۇل ءبىر جاعداي. ال ەگەر اقشا تاۋار نەمەسە قىزمەت اقىسى رەتىندە تۇسسە، ونداي اۋدارىم تابىس رەتىندە قارالىپ، سالىق سالىنۋى مۇمكىن.
ءدال وسى جەردە جەكە اۋدارىم مەن بيزنەس اراسىنداعى شەكارا وتەدى.
دوسىڭا 5000 تەڭگەگە تۇسكى اس ءۇشىن اۋدارۋ – ءبىر باسقا. ال كۇن سايىن كليەنتتەردەن مانيكيۋر، توقاش، كيىم، جەتكىزۋ، جوندەۋ نەمەسە كەڭەس بەرۋ ءۇشىن ونداعان اۋدارىمداردى قابىلداۋ – مۇلدەم باسقا.
بۇرىن شاعىن بيزنەس ءۇشىن كارتاعا اۋدارىم كاسسانىڭ ىڭعايلى بالاماسى بولعان: تەرمينال قاجەت ەمەس، كوميسسيا كورىنبەيدى، اقشا بىردەن كەلەدى. ءبىراق جاڭا باقىلاۋ كريتەرييلەرى ىسكە قوسىلعاننان كەيىن مۇنداي سحەما ەندى كورىنبەيتىن بولىپ تۇر.
اۋدارىمدارمەن تولەم قابىلدايتىندار نەمەن تاۋەكەل ەتەدى؟
ەگەر تاۋار نەمەسە قىزمەت اقىسى جەكە شوتقا قاراپايىم اۋدارىم رەتىندە وتسە، ساتىپ الۋشى چەك الا المايدى، مەملەكەت تابىستى كورمەيدى، ال بيزنەس ءوزى سۇر ايماقتا قالادى.
مەملەكەت تۇرعىسىنان العاندا، ادامداردىڭ بىر-بىرىنە اقشا اۋدارۋىندا ەشقانداي ماسەلە جوق. ماسەلە – جەكە شوتتاردىڭ تىركەۋسىز، فيسكاليزاسياسىز جانە سالىق ەسەبىنسىز كاسىپكەرلىك قىزمەت ءۇشىن پايدالانىلۋىندا.
قارجى مينيسترلىگى تۇسىندىرگەندەي، ەگەر ءموبيلدى اۋدارىمدار جۇيەلى سيپاتتا بولسا جانە تاۋارلارعا، جۇمىستارعا نەمەسە قىزمەتتەرگە اقى تولەۋمەن بايلانىستى بولسا، وندا مۇنداي تۇسىمدەر كاسىپكەرلىك قىزمەتتەن الىنعان تابىس رەتىندە قارالۋى مۇمكىن. تىركەۋسىز كاسىپكەرلىك قىزمەتپەن اينالىسقانى ءۇشىن اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىك قاراستىرىلعان: 15 مرپ (2026 جىلى 64 875 تەڭگە) ايىپپۇل، ال ءبىر جىل ىشىندە قايتالانعان بۇزۋشىلىق ءۇشىن – 30 مرپ (2026 جىلى 129 750 تەڭگە) ايىپپۇل.
بۇل كارتاعا اۋدارىمداردىڭ لوگيكاسىن وزگەرتەدى. تۇرمىستىق جاعدايلار ءۇشىن اۋدارىم نورما بولىپ قالا بەرەدى. بيزنەس ءۇشىن جەكە كارتا كاسسانىڭ ورنىن ازعانتاي اۋىستىرا الادى.
QR-تولەمدەردىڭ جاسىرىن باعاسى
رەسمي تولەمدەرگە كوشۋدىڭ ەكىنشى جاعى دا بار – بۇل قۇنى.
ساتىپ الۋشى ءۇشىن QR-تولەم نەمەسە كارتامەن تولەۋ كوبىنەسە تەگىن بولىپ كورىنەدى. ادام كودتى سكانەرلەيدى، تولەمدى راستايدى جانە بولەك كوميسسيانى كورمەيدى. ءبىراق بۇل وپەراسيا ەشتەڭەگە تۇرمايدى دەگەندى بىلدىرمەيدى.
ۇلتتىق بانك QR-تولەمدەر مەن كارتوچكالار ارقىلى جاسالاتىن تولەمدەر جەكە تۇلعا-ساتىپ الۋشىلار ءۇشىن تەگىن ەكەنىن حابارلادى. ال بيزنەس-ساتۋشىلاردان ەكۆايرينگ بانكى كوميسسيا الادى. سونداي-اق، تولەم جۇيەسى وپەراتورى بانكتەردەن وپەراسيالاردى وڭدەگەنى ءۇشىن كوميسسيا الادى.
انىقتاما: بانك-ەكۆايەر – بۇل بيزنەستى اقشاسىز تولەمدەردى قابىلداۋعا قوساتىن جانە ساتىپ الۋشىلاردان كارتالار، QR-كودتار نەمەسە ونلاين-سەرۆيستەر ارقىلى تولەمدەردى وڭدەيتىن بانك. بۇل قىزمەت ءۇشىن ساتۋشىدان ادەتتە كوميسسيا الىنادى.
ەكۆايرينگ قىزمەتتەرىنە ارنالعان تاريفتەر باسەكەلەس نەگىزدە قالىپتاسادى جانە نارىقتىق جاعدايلارعا بايلانىستى. بانكتەر تاريفتەرگە ءارتۇرلى تاسىلدەردى قولدانادى: مەنشىكتى كارتالاردى جانە باسقا بانكتەر شىعارعان كارتالاردى قابىلداۋ ءۇشىن شارتتار ءارتۇرلى بولۋى مۇمكىن.
ياعني، ساتىپ الۋشى ءۇشىن QR «تەگىن» بولۋى مۇمكىن، ءبىراق بيزنەس ءۇشىن بۇل شىعىنداردىڭ ءبىر بولىگى.
بانك كوميسسيالارىن كىم تولەيدى؟
ۇلتتىق بانك كاسىپكەرلەردىڭ تاۋارلار مەن قىزمەتتەردىڭ سوڭعى باعاسىن قالىپتاستىرۋ كەزىندە بانك كوميسسيالارىن ەسكەرۋى مۇمكىن ەكەنىن جوققا شىعارمايدى.
ءىرى جەلى ءۇشىن كوميسسيا اينالىمدا «ءسىڭىپ» كەتۋى مۇمكىن. الايدا، شاعىن كوفەينيا، سالون، دۇكەن، شەبەر نەمەسە شاعىن جەتكىزۋ قىزمەتى ءۇشىن ءتىپتى شاعىن كوميسسيا دا بايقالۋى مۇمكىن.
سوندىقتان جاعداي بىلاي كورىنەدى: مەملەكەت تولەمدەردى سۇر ايماقتان شىعارعىسى كەلەدى، ساتىپ الۋشى جىلدام جانە كوميسسياسىز تولەگىسى كەلەدى، بيزنەس تولەمدەردى وڭدەۋگە اينالىمنىڭ ءبىر بولىگىن جوعالتقىسى كەلمەيدى، ال بانكتەر اقشا تۇراتىن ينفراقۇرىلىمدى قولدايدى.
بانكتەر اۋدارىمداردان باسقا نەدەن تابىس تابادى؟
بانك ءاربىر اۋدارىمنان تابىس تابادى، ءبىراق ءبارى ونشا قاراپايىم ەمەس. ۇلتتىق بانك كوميسسيالاردىڭ مولشەرى مەن قۇرىلىمى ناقتى بانكتىڭ تاريف ساياساتىنا جانە ءونىم شارتتارىنا بايلانىستى ەكەنىن ءتۇسىندىردى. كەيبىر بانكتەر جەكە تۇلعالار اراسىنداعى اۋدارىمداردى ءبىر بانك ىشىندە دە، بىرنەشە بانك اراسىندا دا تەگىن ۇسىنادى. باسقالارى بانك ارالىق اۋدارىمدار ءۇشىن نەمەسە ليميتتەردەن اسقان كەزدە كوميسسيا الا الادى.
ءبىراق بەلگىلى ءبىر اۋدارىم تەگىن بولسا دا، ينفراقۇرىلىمنىڭ ءوزى تەگىن ەمەس.
بانكتەر اقپاراتتىق جۇيەلەرگە، بايلانىس ارنالارىنا، بيزنەس ءۇشىن تولەم ينفراقۇرىلىمىن قولداۋعا، سونىڭ ىشىندە POS-تەرمينالداردى ورناتۋعا ينۆەستيسيالايدى. كوپتەگەن بانك قوسىمشالارى ارقىلى جاسالاتىن تولەمدەر دە تەگىن – مىسالى، مەملەكەتتىك قىزمەتتەردى، سالىقتاردى، كوممۋنالدىق تولەمدەردى جانە ۇيالى بايلانىستى تولەۋ. ءبىراق بۇل سەرۆيسستەر بانك جۇيەلەرىن جاڭارتۋدى جانە پلاتفورمالارمەن، مەملەكەتتىك دەرەكتەر بازالارىمەن ينتەگراسيانى تالاپ ەتەدى.
بانك ءۇشىن تولەمدەر – بۇل تەك كوميسسيا ەمەس، بۇل ەكوجۇيە: ادام قوسىمشاعا ءجيى كىرەدى، اقشاسىن سوندا ساقتايدى، قىزمەتتەردى تولەيدى، بونۋستار الادى، كارتانى پايدالانادى، نەسيە الادى، دەپوزيت اشادى نەمەسە ءبولىپ تولەۋگە راسىمدەيدى.
اۋدارىمنىڭ ءوزى تەگىن بولۋى مۇمكىن. ءبىراق ونىڭ اينالاسىنداعى كليەنت بەلسەندىلىگى – بانك مودەلىنىڭ ءبىر بولىگى.
ءاربىر كارتامەن تولەۋدىڭ ارتىندا نە جاتىر؟
تولەم جۇيەسىندە قاراپايىم پايدالانۋشى كورە بەرمەيتىن ءبىر قابات بار – بانك ارالىق كوميسسيالار.
ۇلتتىق بانك 2022 جىلى Visa، Mastercard جانە UnionPay حالىقارالىق تولەم جۇيەلەرى وپەراتورلارىمەن ىشكى نارىقتاعى بانك ارالىق كوميسسيالار مولشەرلەمەلەرىن وڭتايلاندىرۋ تۋرالى كەلىسىمگە قول قويىلعانىن حابارلادى.
ستاۆكالار كەزەڭ-كەزەڭىمەن تومەندەتىلدى: بۇقارالىق سەگمەنت بويىنشا – 1،8–2 پايىزدان 1 پايىزعا دەيىن، پرەميۋم بويىنشا – 2،4 پايىزدان 1،2 پايىزعا دەيىن، سۋپەرپرەميۋم بويىنشا – 2،45 پايىزدان 1،4 پايىزعا دەيىن.
كوميسسيا – بۇل جاي عانا «بانك اقشاسى ەمەس». بۇل تولەم ارحيتەكتۋراسىنىڭ ءبىر بولىگى، وندا ەميتەنت-بانك، ەكۆايەر-بانك، تولەم جۇيەسى، بيزنەس جانە كليەنت بار.
انىقتاما: بانك-ەميتەنت – بۇل ساتىپ الۋشىنىڭ كارتاسىن شىعارعان جانە ونىڭ شوتىن قىزمەت كورسەتەتىن بانك. كليەنت كارتامەن نەمەسە قوسىمشا ارقىلى تاۋارعا تولەگەن كەزدە، ءدال وسى بانك-ەميتەنت وپەراسيانى راستاپ، كليەنت شوتىنان اقشانى شەگەرەدى.
وسىلايشا، رەسمي اقشاسىز تولەم ىڭعايلى جانە اشىق، ءبىراق ونىڭ دا وزىندىك قۇنى بار.
رەسمي تولەمدەر قانداي ارتىقشىلىقتار بەرەدى؟
سونىمەن قاتار، رەسمي تولەمدەر تەك شىعىندار عانا ەمەس.
ۇلتتىق بانك اقشاسىز تولەمدەردىڭ دامۋى بيزنەس ءۇشىن قولما-قول اقشانى جيناۋ، ساقتاۋ جانە ينكاسساسيالاۋمەن بايلانىستى شىعىندار مەن تاۋەكەلدەردى ازايتاتىنىن، وپەراسيالاردىڭ اشىقتىعى مەن قاۋىپسىزدىگىن ارتتىراتىنىن، سونداي-اق كليەنتتەردىڭ كەڭ اۋديتورياسىن تارتۋ جانە تولەمنىڭ ىڭعايلىلىعى ەسەبىنەن ورتاشا چەك مولشەرىن ارتتىرۋعا ىقپال ەتەتىنىن اتاپ وتەدى.
ياعني، QR، كارتالار جانە ەكۆايرينگ بيزنەسكە تەك كوميسسيا عانا ەمەس، سونىمەن قاتار ارتىقشىلىقتار دا بەرەدى: از قولما-قول اقشا، از تاۋەكەل، تولەم قابىلداۋدىڭ كوپتەگەن نۇسقالارى، وپەراسيالاردىڭ تۇسىنىكتى تاريحى.
الايدا، شاعىن بيزنەس بولىگى ءۇشىن ماسەلە وزەكتى بولىپ قالۋدا: ەگەر كوميسسيا سەزىمتال بولسا، كليەنتتەن جاي عانا «كارتاعا سال» دەپ سۇراۋعا يتەرمەلەيدى. ءدال وسى سەبەپتى مەملەكەت ءموبيلدى اۋدارىمداردى باقىلاۋدى باستادى.
بۇگىندە اۋدارىم مەن تولەم اراسىنداعى شەكارا قايدا وتەدى؟
ءموبيلدى اۋدارىمدارعا تىيىم سالىنعان جوق. الايدا، ولار امبەباپ سۇر ايماق بولۋدان قالدى، وندا جەكە كارتا كاسسانىڭ ورنىن وڭاي اۋىستىرا الاتىن ەدى.
قاراپايىم ادامدار ءۇشىن تۇرمىستىق اۋدارىمدار كۇندەلىكتى ءومىردىڭ ءبىر بولىگى بولىپ قالا بەرەدى. ءبىراق ەگەر جەكە شوتقا ۇنەمى كوپتەگەن ءارتۇرلى ادامداردان اقشا ءتۇسىپ وتىرسا، مەملەكەت مۇنى كاسىپكەرلىك قىزمەت بەلگىلەرى رەتىندە كورە الادى.
قاتاردا QR، كارتالار جانە ەكۆايرينگ ءرولى ارتادى. ساتىپ الۋشى ءۇشىن بۇل ىڭعايلى جانە ءجيى تەگىن. بيزنەس ءۇشىن – اشىق، ءبىراق ءاردايىم تەگىن ەمەس. بانكتەر ءۇشىن – ۇلكەن تولەم ينفراقۇرىلىمى مەن سيفرلىق ەكوجۇيەنىڭ ءبىر بولىگى.
جاڭا تولەم شىندىعى پايدالانۋشى ءۇشىن ايتارلىقتاي جەڭىلدەدى – تەلەفونمەن تولەمدى سەكۋندتاردا جاساۋعا بولادى. ءبىراق سونىمەن بىرگە بۇرىن مۇلدەم تالقىلانباعان ماسەلەلەر ايقىن بولدى: جەكە اۋدارىم مەن تاۋار نەمەسە قىزمەت اقىسى اراسىنداعى شەكارا قايدا وتەدى، اقشاسىز ەسەپتەسۋلەردىڭ شىنىمەن قانشا تۇراتىنى جانە بۇل شىعىنداردى كىم تولەيدى – بانكتەر، بيزنەس نەمەسە ساتىپ الۋشى ساتىپ الۋ باعاسى ارقىلى.
-
ەكونوميستى بيۋت تريەۆوگۋ: سترەملەنيە كازاحستانسكوي مولودەجي ك بىستروي پريبىلي ۆ سفەرە كۋرەرسكيح ۋسلۋگ ۋگروجاەت دولگوسروچنومۋ رازۆيتيۋ ەكونوميكي سترانى.
-
قازاقستاندىق جاستار نەگە تەز تابىسقا ۇمتىلىپ، كاسىبي دامۋدان باس تارتادى؟ ەكونوميست رۋسلان سۇلتانوۆ بۇل جاعدايدىڭ ەكونوميكاعا اكەلەتىن سالدارى تۋرالى ايتىپ بەردى.
