Photo: Ketut Subiyanto (https://www.pexels.com/@ketut-subiyanto) / Pexels
قازاقستان مەن Chevron تەڭىزدەگى كەلىسىمدى 2033-تەن كەيىن ۇزارتۋ تۋرالى كەلىسسوز باستادى
Chevron مەن قازاقستان ۇكىمەتى تەڭىز كەن ورنىنداعى ۇزاقمەرزىمدى، تۇراقتاندىرىلعان كەلىسىمشارتتى 2033 جىلدان كەيىن دە جالعاستىرۋ ماسەلەسى بويىنشا كەلىسسوز باستادى. تەڭىز – ەلدىڭ باستى ەكسپورتتىق مۇناي كوزى، سوندىقتان شەشىمنىڭ اسەرى ەكونوميكا، بيۋدجەت كىرىسى جانە ءوندىرىس تۇراقتىلىعىنا تىكەلەي تيەدى.
بۇل تۋرالى Infohub.kz اقپارات اگەنتتىگى حابارلايدى.
كەلىسسوز نە تۋرالى
The New York Times باسىلىمىنىڭ 2026 جىلعى 3 قاڭتارداعى جازباسىنا سايكەس، استانا مەن Chevron كەلىسىمشارتتى ۇزارتۋ شارتتارىن تالقىلاۋعا كىرىسكەن. قولدانىستاعى كەلىسىم 2033 جىلى اياقتالادى.
NYT باعالاۋىنشا، 2025 جىلى تەڭىز جوباسى Chevron كومپانياسىنا شامامەن 4 ملرد دوللار تابىس اكەلۋى مۇمكىن. 2024 جىلى وسى كەن ورنى كومپانيانىڭ جالپى ءوندىرىسىنىڭ شامامەن 13%-ىن بەرگەن.
نەگە بۇل ماڭىزدى
تەڭىز – قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ تىرەك جوبالارىنىڭ ءبىرى. ساراپشىلار دەرەگى بويىنشا، ونىڭ ۇلەسى ەلدىڭ جىو-سىنە ايتارلىقتاي اسەر ەتەدى، ال «تەڭىزشيەۆرويل» مەملەكەت قازىناسىنا قوماقتى سالىق تۇسىرەتىن ءىرى تولەۋشىلەردىڭ قاتارىندا.
كەن ورنىندا شامامەن 25 ملرد باررەل مۇناي قورى بار دەپ باعالانادى. كەڭەيتۋ باعدارلاماسى باستاپقى جوسپاردان شامامەن 11 ملرد دوللارعا قىمباتتاعانىنا قاراماستان، وندىرىستىك الەۋەتتى ارتتىردى.
تاۋەكەلدەر مەن سىرتقى فاكتورلار
سوڭعى جىلدارى سىرتقى فاكتورلاردىڭ اسەرى جيىلەي ءتۇستى. 2025 جىلدىڭ قاراشا ايىنىڭ سوڭىندا كاسپيي قۇبىر كونسورسيۋمى (كقك) تەرمينالىنداعى جاعدايعا بايلانىستى قازاقستاندىق مۇناي ەكسپورتى ۋاقىتشا توقتاعان ەدى – بۇل تەڭىز مۇنايىنىڭ دا لوگيستيكاسىنا اسەر ەتتى.
سونىمەن بىرگە، وپەك+ شەڭبەرىندەگى ءوندىرۋ كۆوتالارى تۋرالى پىكىر الماسۋلار دا جالعاسىپ كەلەدى. بۇل ماسەلەلەر تەڭىز بويىنشا كەز كەلگەن ۇزارتۋ كەلىسىمىنىڭ پراكتيكالىق ورىندالۋىنا ىقپال ەتۋى مۇمكىن.
ساراپشىلار پىكىرى
Prism Strategic Intelligence كومپانياسىنىڭ ساراپشىسى كەيت مەللينسون تەڭىز بەن «تەڭىزشيەۆرويل» اراسىنداعى سەرىكتەستىكتى قازاقستان ءۇشىن سيمۆولدىق ءارى ستراتەگيالىق ءمانى بار قاتىناس دەپ باعالايدى.
S&P Global Commodity Insights وكىلى مەتيۋ سەيدجەرستىڭ ايتۋىنشا، كەلىسىم شارتتارى ەل ەكونوميكاسىنداعى ماڭىزدى سەگمەنتتىڭ ونىمدىلىگىنە تىكەلەي اسەر ەتەدى. NYT دەرەككوزدەرى Chevron كەتكەن جاعدايدا جوعارى بىلىكتى مەنەدجەرلەر مەن تەحنيكالىق مامانداردى اۋىستىرۋ كۇردەلى بولاتىنىن ەسكەرتەدى.
كونتەكست
تەڭىز جوباسى كوپجىلدىق ينۆەستيسيالار مەن تەحنولوگيالىق جاڭارتۋلاردىڭ ارقاسىندا الەمدەگى ەڭ ءىرى مۇناي ءوندىرۋ حابتارىنىڭ وندىعىنا ەندى. الداعى كەلىسسوزدەر وسى قارقىننىڭ ساقتالۋى مەن جوبانىڭ ۇزاق مەرزىمدى تۇراقتىلىعىن ايقىندايدى.
-
ۆۆەدەن نوۆىي مينيمالنىي سەننيك نا تاباچنىە يزدەليا ي پوۆىشەنى اكسيزى — ەتو سكاجەتسيا نا ستويموستي پاچەك ي دولجنو سوكراتيت پوترەبلەنيە ي «تەن» نا رىنكە.
-
Extending the Tengiz contract would lock in a major source of Kazakhstan’s oil exports، stabilize budget revenues and production، and reduce uncertainty around logistics and OPEC+ quotas.
