Photo: نۋرلان (https://www.pexels.com/@165511592) / Pexels
- 30 ناۋ. 2026 23:30
- 25
قازاقستان پارلامەنتىنەن 15 دەپۋتات كەتتى: سەبەبى نەدە؟
پارلامەنت دەپۋتاتتارىنىڭ قاتارى سيرەپ بارادى. بۇعان دەيىن مىنبەردە بەلسەندىلىك تانىتقان كەيبىر دەپۋتاتتار ءقازىر جاڭا جۇمىس ىزدەپ، ساياسي ترانسفورماسيانىڭ العاشقى نىشاندارىن كورسەتىپ وتىر.
بۇل تۋرالى Infohub.kz اقپارات اگەنتتىگى حابارلايدى.
رەفورما دەپۋتاتتاردى وياتتى
پارلامەنتتىڭ ەشبىر شاقىرىلىمى ءوز وكىلەتتىگىن سوڭىنا دەيىن اتقارىپ شىقپاعان. VIII شاقىرىلىم دەپۋتاتتارى بۇل ءداستۇردى بۇزامىز دەپ بەكىنگەن ەدى. الايدا، ساياسي جاعداي وزگەرىپ، جاڭا تالاپتار تۋىندادى.
پرەزيدەنت 2025 جىلعى جولداۋىندا ءبىر پالاتالى جۇيەگە كوشۋدە اسىعىستىق بولمايتىنىن، قازىرگى قۇرام 2028 جىلعا دەيىن جۇمىس ىستەيتىنىن ايتقان بولاتىن. پارلامەنتتىڭ 8ء-شى شاقىرىلىمى 2023 جىلعى 29 ناۋرىزدا باستالعان ەدى. ستاندارتتى 5 جىلدىق مەرزىم بويىنشا كەلەسى سايلاۋ 2028 جىلى وتۋگە ءتيىس ەدى.
الايدا، ساياساتتىڭ ءوز لوگيكاسى بار. قوعام سۇرانىسى مەن جاڭعىرۋ قارقىنى ۇزاق كۇتۋدى كوتەرمەيدى. رەفورمالار جىلدام جۇزەگە اسۋى كەرەك، ايتپەسە ەلدىڭ قىزىعۋشىلىعى جوعالادى.
مەملەكەت باسشىسى ەل مۇددەسىن باستى نازاردا ۇستاپ، رەفورمالاردى جەدەلدەتتى. جاڭا كونستيتۋسيا بيلىك وكىلەتتىكتەرىنىڭ تەڭگەرىمىن وزگەرتىپ، ينستيتۋتتاردى قايتا جاڭارتۋدى تالاپ ەتەدى. بۇل جاڭا سايلاۋ وتكىزۋدى قاجەت ەتەدى، ايتپەسە ەسكى جۇيەمەن جاڭا ماندات اراسىندا قۇقىقتىق قايشىلىق تۋىندايدى.
2026 جىلعى 15 ناۋرىزداعى رەفەرەندۋمنان كەيىن ەل قوس پالاتالى جۇيەدەن ءبىر پالاتالى پارلامەنتكە كوشتى. ەندى ول "ق ر قۇرىلتايى" دەپ اتالادى. الايدا، قولدانىستاعى اتا زاڭدا سەنات پەن ءماجىلىس ءالى دە بار، ال ومىردە سەناتورلار مەن ماجىلىسمەندەر جۇمىسىن جالعاستىرۋدا. جاڭا سايلاۋ وسى قايشىلىقتى جويۋعا ءتيىس.
دەپۋتاتتار نەگە كەتتى؟
ءقازىردىڭ وزىندە ەكى پالاتانىڭ 15 مۇشەسى ءوز مانداتىن تاپسىردى. بۇل بىرتىندەپ جۇرەتىن پروسەسس، ءاربىر جاعدايدىڭ وزىندىك سەبەبى بار: بىرەۋى جوعارى قىزمەتكە تاعايىندالدى، بىرەۋى بيزنەسىنە ورالدى، ەندى بىرەۋىن پارتياسى كەتۋگە ماجبۇرلەدى.
ماجىلىستەن كەتكەندەر:
سەناتتان كەتكەندەر:
قۇرىلتاي سايلاۋى قاشان وتەدى؟
جاڭا جۇيە بويىنشا سايلاۋ بيىلعى قىركۇيەكتە جاڭا سەسسيا اشىلعانعا دەيىن ءوتۋى ءتيىس. ونى ازىرلەۋگە جاۋاپتى – قازىرگى پارلامەنت. دەپۋتاتتار ءوز وكىلەتتىگىن توقتاتاتىن زاڭعا وزدەرى داۋىس بەرەدى.
الداعى جۇمادا ءماجىلىس پەن سەناتتىڭ بىرلەسكەن وتىرىسى وتەدى. بۇل – بۇكىل بيلىك جۇيەسىن قامتيتىن اۋقىمدى ترانسفورماسيا.
ءبىر پالاتالى قۇرىلتايمەن قاتار، "قازاقستان حالىق كەڭەسى" اتتى جوعارى كونسۋلتاتيۆتىك ورگان دا قۇرىلادى. جاڭا اتا زاڭنىڭ 70-بابىنا سايكەس، ونىڭ قۇرىلۋ ءتارتىبى كونستيتۋسيالىق زاڭدا ايقىندالادى.
پرەزيدەنتتىڭ ايتۋىنشا، قۇقىقتىق بازا تولىق دايىندالىپ، ينستيتۋتتار رەفورمالانىپ، جاڭالارى قۇرىلۋى قاجەت. بۇل پروسەسس 2026 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن جالعاسۋى مۇمكىن.
2026 جىلدىڭ جازىندا پارلامەنتتىك سايلاۋ وتەدى. جاڭا اتا زاڭنىڭ 95-بابىنا سايكەس، پارلامەنت ءوز وكىلەتتىگىن 2026 جىلعى 1 شىلدەدەن باستاپ توقتاتادى. قۇرىلتاي سايلاۋىن پرەزيدەنت جاڭا كونستيتۋسيا كۇشىنە ەنگەننەن كەيىن 1 اي ىشىندە جاريالاپ، 2 اي ىشىندە وتكىزۋگە ءتيىس. دەمەك، سايلاۋ 2026 جىلعى 31 تامىزعا دەيىن ءوتۋى ىقتيمال.
ەندىگى جاڭالىق – بۇدان بىلاي دەپۋتاتتار تەك پارتيالىق تىزىمدەر بويىنشا سايلانادى. قۇرىلتايدىڭ بارلىق 145 دەپۋتاتىن تەك ءبىرىڭعاي سايلاۋ وكرۋگى بويىنشا پارتيالار انىقتايدى. الداعى سايلاۋ – پارتيالاردىڭ بايگەسى بولماق.