InfoHub Logo

قازاقستاننىڭ قويمالارىندا ونداعان جىلدار بويى جاتقان، ءبىراق قىرۋار اقشا تۇراتىن سايگاك ءمۇيىزى ەندى زاڭدى تۇردە ساتىلىمعا شىعارىلادى. بۇل شەشىم جابايى تابيعاتتى قورعاۋ مەن پايدالانۋداعى جاڭا كەزەڭدى بىلدىرەدى.

بۇل تۋرالى Infohub.kz اقپارات اگەنتتىگى حابارلايدى.

قازاقستان الەمدەگى سايگاك پوپۋلياسياسىنىڭ 98%-دان استامىن شوعىرلاندىراتىن ەل رەتىندە، وسى سيرەك كەزدەسەتىن جانۋاردىڭ قۇندى تۋىندىسى – ءمۇيىزىن زاڭدى اينالىمعا ەنگىزۋگە دايىندالۋدا. ەكولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار ءمينيسترى ەرلان نىسانبايەۆ 2026 جىلدان باستاپ سايگاك ءمۇيىزىن ساتۋ باستالاتىنىن مالىمدەدى. بۇل شارا جانۋارلاردى قورعاۋعا جانە براكونەرلىككە قارسى كۇرەسكە باعىتتالعان.

سايگاك: قىرىلۋدان رەكوردتىق سانعا دەيىنگى جول

سايگاك – ەۋرازيا دالاسىنىڭ ەجەلگى تۇرعىنى، مۇز ءداۋىرىن امان وتكەرگەن جانۋار. بۇگىندە قازاقستان ونىڭ باستى مەكەنىنە اينالعان. الايدا، قازىرگى مولشىلىق – بۇل ونداعان جىلدار بويى جۇرگىزىلگەن قورعاۋ جۇمىستارىنىڭ ناتيجەسى.

XX عاسىردىڭ ورتاسىندا مەملەكەتتىك قورعاۋ اياسىندا سايگاك پوپۋلياسياسى بەلسەندى تۇردە قالپىنا كەلتىرىلدى. 1974 جىلى قازاقستانداعى سايگاك سانى 1،2 ميلليونعا جەتىپ، بۇل – كەڭەستىك كەزەڭدەگى ەڭ جوعارى كورسەتكىش بولدى. جانۋارلار ونەركاسىپتىك اۋقىمدا اۋلاندى: ەتى قوي ەتىنەن ارزانعا ساتىلىپ، ءمۇيىزى ەكسپورتقا جىبەرىلدى.

كەڭەس وداعىنىڭ ىدىراۋى سايگاك ءۇشىن اپاتقا اينالدى. قورعاۋ جۇيەسى قۇلدىراپ، دالالار ينسپەكتورلاردان بوسادى. براكونەرلەر تەك ءمۇيىزدى عانا اڭدىدى. وسى كەزەڭدە «التىن دالا» تابيعاتتى قورعاۋ باستاماسى باستالدى. 1999 جىلى بيلىك اتۋعا موراتوريي جاريالادى.

قورعاۋ شارالارى ناتيجە بەردى: 2015 جىلدىڭ ساۋىرىنە قاراي جانۋارلار سانى 295 مىڭنان استى. الايدا، سول جىلدىڭ مامىر ايىندا بەتپاقدالا پوپۋلياسياسى پاستەرەللەز اۋرۋىنان قىرىلىپ، 80%-دان استام جانۋار ءولدى. بۇل جانۋارلاردىڭ بيولوگيالىق وسالدىعىن كورسەتتى.

2017-2023 جىلدار ارالىعىندا سايگاك سانى 12،6 ەسە ءوستى. 2023 جىلعى ەسەپ بويىنشا، جالپى سانى 1،9 ميلليونعا جەتتى. ال 2025 جىلعى كوكتەمگى ساناق 3،9 ميلليوندى كورسەتىپ، 1974 جىلعى تاريحي ماكسيمۋمدى ءۇش ەسەدەن اسىردى.

مۇنداي ءوسىم جاڭا مىندەتتەردى تۋدىردى. سايگاكتار مالمەن جايىلىم ءۇشىن باسەكەلەسىپ، ەگىستىكتەردى تاپتايدى. عالىمدار قازىرگى سانى قازاقستان دالاسىنىڭ ەسەپتەلگەن ازىق قورىنان ءۇش ەسە ارتىق ەكەنىن ەسكەرتەدى. سونداي-اق، قازاقستان قىتايعا 1،5 مىڭ سايگاك بەرۋ تۋرالى شەشىم قابىلدادى.

ءمۇيىز – «التىن كەن»

سايگاك ءمۇيىزى ءداستۇرلى جۇڭگو مەديسيناسىندا قىزۋدى تۇسىرەتىن، قۇرىسۋعا قارسى جانە تىنىشتاندىراتىن قۇرال رەتىندە جوعارى باعالانادى. ونىڭ قولدانىس اياسى كەڭ: قىزۋ، باۋىر اۋرۋلارى، باس اۋرۋلارى، قۇرىسۋلار، استما.

بۇل دەريۆاتتار «وحوتزووپروم» رمقك قويمالارىندا ساقتالىپ كەلدى. پوپۋلياسيانى باسقارۋ كەزىندە 232 157 ءمۇيىز تاڭبالاندى.

2025 جىلدىڭ جەلتوقسانىندا جاعداي تۇبەگەيلى وزگەردى. سامارقاندتا وتكەن سيتەس (تۇرلەرى جويىلىپ بارا جاتقان جابايى فاۋنا مەن فلورامەن حالىقارالىق ساۋدا كونۆەنسياسى) كونفەرەنسياسىندا قازاقستانعا تەك مەملەكەتتىك قورلارداعى مۇيىزدەردى ساتۋ قۇقىعى بەرىلدى. جالپى جەتكىزىلىم كولەمى ءۇش جىل ىشىندە 30 توننامەن شەكتەلدى.

ەكولوگيا مينيسترلىگىنىڭ حابارلاۋىنشا، قازىرگى ۋاقىتتا سايگاك ءمۇيىزىنىڭ ەكسپورتى ماسەلەسى تالقىلانۋدا. زاڭناماعا وزگەرىستەر ەنگىزىلىپ، شەتەلدىك نارىق زەرتتەلۋدە. ءمۇيىزدى ساتۋ تەتىگى سيتەس تالاپتارىنا سايكەس ازىرلەنۋدە.

الەۋەتتى ساتىپ الۋشىلار نەگىزىنەن جۇڭگو حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ كومپانيالارى. يمپورتتاۋشى ەل ءۇشىن مىندەتتى تالاپتاردىڭ ءبىرى – تاۋاردىڭ بارلىق تىزبەگى بويىنشا سيفرلىق قاداعالانۋىن قامتاماسىز ەتۋ. بۇل ماقساتتا «قازاقتەلەكوم» اق سايگاك دەريۆاتتارىن تاڭبالاۋ جۇيەسىنىڭ رەسمي وپەراتورى بولىپ بەلگىلەندى.

قارجىلىق اسپەكتىسى

مامىلەنىڭ قارجىلىق جاعى ازىرگە بەلگىسىز. مينيسترلىك ءمۇيىز ساتۋدان تۇسكەن قاراجاتتىڭ تەك سايگاكتاردى قورعاۋعا باعىتتالاتىنىن اتاپ ءوتتى. الايدا، ءمۇيىزدىڭ ساتۋ باعاسى مەن ونى تاڭبالاۋ قۇنى رەسمي تۇردە جاريالانباعان.

دەگەنمەن، سالالىق ۆەدومستۆو ەكسپورتتى زاڭداستىرۋدى رەتتەۋشى قۇرال رەتىندە كورەدى. ونىڭ باعالاۋى بويىنشا، قازاقستاندىق تاۋاردىڭ نارىققا شىعۋى باعا كونيۋنكتۋراسىن وزگەرتىپ، براكونەرلىك پەن كونتراباندانىڭ اۋقىمىنا اسەر ەتۋى مۇمكىن. بۇل لوگيكانىڭ قانشالىقتى ءتيىمدى بولاتىنىن الداعى ءۇش جىلداعى ساۋدا ستاتيستيكاسى كورسەتەدى.