InfoHub Logo

قازاقستاندا قىمىز ىشكەن جۇرگىزۋشىنىڭ كولىك جۇرگىزۋ قۇقىعىنان ايىرىلۋى مۇمكىن بە دەگەن سۇراق كوپشىلىكتى تولعاندىرادى. ەگەر ارنايى قۇرىلعى قىمىز ىشكەننەن كەيىن اعزادا الكوگول بارىن انىقتاسا، جۇرگىزۋشى كۋالىگىنەن ايىرىلۋى ىقتيمال.

بۇل تۋرالى Infohub.kz اقپارات اگەنتتىگى حابارلايدى.

پوليسيا مەديسينا مەكەمەلەرىمەن بىرلەسىپ جۇمىس ىستەيدى

قازىرگى تاڭدا قازاقستاندا ماس كۇيدە كولىك باسقارعاندارعا قاتىستى قاتاڭ جاۋاپكەرشىلىك قاراستىرىلعان. اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى كودەكستىڭ 608-بابىنا سايكەس، مۇنداي ارەكەتكە بارعان جۇرگىزۋشى 15 تاۋلىككە قامالىپ، 7 جىلعا دەيىنگى مەرزىمگە كولىك جۇرگىزۋ قۇقىعىنان ايىرىلادى. ەگەر جۇرگىزۋشى تەكسەرۋدەن باس تارتسا، بۇل مەرزىم 8 جىلعا دەيىن ۇزارتىلۋى مۇمكىن.

اقتوبە وبلىستىق پوليسيا دەپارتامەنتى باستىعىنىڭ ورىنباسارى اردان سايماعامبەتوۆتىڭ ايتۋىنشا، ماس كۇيدە كولىك باسقارعانداردىڭ كوبى امنيستيا سۇراپ، ءوتىنىش جازادى. ولار وتباسىن اسىراۋ ءۇشىن كولىك جۇرگىزۋگە ءماجبۇر ەكەنىن ايتادى. بيىلعى جىلدىڭ العاشقى ءتورت ايىندا شامامەن 400 ادام ماس كۇيدە كولىك باسقارعان. پوليسيا بۇل جاعدايعا قاتىستى قاتاڭ شارا قولدانۋدى جاقتايدى. بۇرىن كولىك جۇرگىزۋ قۇقىعىنان 3 جىلعا ايىراتىن بولسا، ءقازىر بۇل مەرزىم 7 جىلعا جەتتى. كەيبىر جۇرگىزۋشىلەر «قىمىز ءىشتىم» دەپ اقتالادى. الايدا، ولاردىڭ قىمىز ىشكەنى نەمەسە باسقا دا پسيحوتروپتىق زاتتاردى قولدانعانى مەديسينا ماماندارىنىڭ قورىتىندىسىمەن انىقتالادى. دارىگەرلەر بەرگەن قورىتىندى نەگىزىندە ءىس سوتقا جىبەرىلەدى.

دەمەك، ەگەر الكوتەستەر اعزادا الكوگول بارىن انىقتاسا، ەشكىم جازادان قۇتىلا المايدى. ماڭىزدىسى – قۇرىلعىنىڭ كورسەتكىشى.

«ءار ەكىنشىسى «قىمىز ءىشتىم» دەيدى»

اقتوبەدە تاۋلىك بويى جۇمىس ىستەيتىن ەكى ساراپتاما كابينەتى بار. كابينەت مەڭگەرۋشىسى ساكەن المانيازوۆتىڭ ايتۋىنشا، قازىرگى ۋاقىتتا جۇرگىزۋشىلەردىڭ ءار ەكىنشىسى «قىمىز ءىشتىم» دەپ اقتالادى ەكەن. الايدا، ماس كۇيدى انىقتاۋ دارەجەسىنە قاراي شەشىم قابىلدانادى.

«ەگەر ادام ماس بولسا، ءبىز ونىڭ دارەجەسىن انىقتاپ، قورىتىندى بەرەمىز. ودان ءارى شەشىمدى سوت قابىلدايدى. شىنايى قىمىزدى مولشەرمەن ىشسە، ادام ماس بولمايدى. ءبىراق، بوتەلكەدەگى قىمىزدى كوپ ىشسە، ماس بولۋى مۇمكىن. قىمىز دايىنداۋ تەحنولوگياسى دۇرىس ساقتالماسا، كەيبىرەۋلەر وعان سۋبليماتتى ءسۇت، بال، اشىتقى قوسادى»، - دەيدى ساكەن المانيازوۆ.

ونىڭ ايتۋىنشا، ادام اعزاسىندا تابيعي تۇردە 0،2 پروميللە الكوگول بولۋى مۇمكىن، ءبىراق بۇل كورسەتكىش تىنىس ارقىلى شىقپايدى. 1 ليتر ايران نەمەسە تازا قىمىز ىشكەنمەن بۇل دەڭگەي كوتەرىلمەيدى.

«ادامنىڭ ماس ەكەنىن تەك جۇرىسىنەن نەمەسە كوزىنىڭ قىزارۋىنان بىلۋگە بولمايدى. ماماندار كوز قاراشىعىنىڭ رەاكسياسىن دا تەكسەرەدى. ماس ادامنىڭ سەرگەكتىگى كەميدى، جارىققا رەاكسياسى باياۋلايدى. پوليسيا جەتكىزگەن جۇرگىزۋشىلەر كەيدە «قىمىز ءىشتىم» دەيدى. ءبىز ونى تىركەپ الامىز، ءبىراق قورىتىندى وزگەرمەيدى. ساراپتاما – ناقتى جانە دالەلدى. اعزاعا تۇسكەن الكوگول بۋعا اينالىپ، شىعاتىن اۋامەن بىرگە شىعادى. اپپارات سونى انىقتايدى. قورىتىندى شىعارۋعا 10-15 مينۋت كەتەدى. ال اپپارات 2-3 سەكۋندتا كورسەتكىش بەرەدى. ءبىز ەشقاشان ساۋ ادامعا «ماس» دەگەن قورىتىندى بەرمەيمىز. جىل باسىنان بەرى پوليسيا 1000-نان استام ادامدى جەتكىزدى، سونىڭ 400ء-ىنىڭ عانا ماس ەكەنى راستالدى. قالعاندارى ساۋ بولعان نەمەسە «فاكت» انىقتالعان. «فاكت» دەگەنىمىز – اعزادا الكوگول بار، ءبىراق ول ساناعا اسەر ەتپەيدى. مۇنداي جاعدايدا جازا قولدانىلمايدى»، - دەيدى مامان.

اقتوبە وبلىسىندا «قىمىز ءىشىپ ماس بولدىم» دەگەن سىلتاۋلار 2024 جىلدان بەرى جيىلەپ كەتكەن. ساكەن المانيازوۆتىڭ ايتۋىنشا، بوتەلكەدەگى قىمىزدى تۇتىنۋ جاعدايلارى دا تىركەلگەن. ساراپشىلار مۇنى تەكسەرۋ ءۇشىن تاجىريبە دە جۇرگىزگەن.

«ءبىز ءوزىمىز تاجىريبە جاسادىق. ءبىر ادام كادىمگى قىمىز ىشسە، ەكىنشىسى دۇكەندە ساتىلاتىن بوتەلكەدەگى قىمىزدى ءىشتى. ەكىنشى جاعدايدا الكوتەستەر بىردەن بىرنەشە پروميللە كورسەتتى، ال ىشكەن ادام «اسەرىن سەزدىم» دەدى. مۇنداي جاعدايدا مۇنداي سۋسىندى تۇتىنعان ادام ۇيدە وتىرعانى دۇرىس. ال كادىمگى قىمىز ىشكەن ادامدا ەشقانداي وزگەرىس انىقتالمادى»، - دەيدى ساكەن المانيازوۆ.

الكوتەستەردەن وتەتىن ادامدارعا ءتورت ءتۇرلى قورىتىندى شىعارىلادى: ساۋ، تۇتىنۋ فاكتىسى انىقتالدى، الكوگولدىك ماساڭدىق كۇيى، ەسىرتكىلىك ماساڭدىق كۇيى. سونداي-اق، ساراپتاما قورىتىندىسىندا «باس تارتتى» دەگەن بەلگىمەن قولتاڭبا مەن ءمور قويىلادى. باس تارتقان جاعدايدا قاتاڭ جازا قاراستىرىلعان.

قىمىزدا سپيرت قاشان پايدا بولادى؟

ەگەر قىمىز قۇرامىندا اشىتقى مەن بال بولسا جانە سۋسىن ۇزاق ساقتالسا، وندا سپيرت پايدا بولۋى مۇمكىن. بۇل تۋرالى اقتوبە وڭىرلىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ حيميا جانە تاعام تەحنولوگيالارى كافەدراسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى سامال دۇزەلبايەۆا پىكىر ءبىلدىردى.

«قىمىز بەن قىمىز ءونىمىنىڭ قۇرامىن قاراستىرعاندا، ەگەر ءبىرىنشى بولىپ بيە ءسۇتى كورسەتىلسە، وندا ونىڭ 50% قۇرامى سوعان كەلەدى. كەيبىر وندىرۋشىلەر سيىر ءسۇتىن دە قوسادى. بۇل ساقتاۋ مەرزىمىن ۇزارتۋ ءۇشىن قاجەت. ءسۇت قۇرامىندا لاكتوزا بار. لاكتوزا – كومىرسۋ، ول گليۋكوزاعا ىدىرايدى. سودان كەيىن گليۋكوزا اشىپ، ەتيل ءسپيرتى پايدا بولادى. كەيبىر وندىرۋشىلەر اشىتقى دا قوسادى. بۇل جاعدايدا اشۋ پروسەسى كۇشەيىپ، سپيرت مولشەرى ارتا تۇسەدى. مىنە، وسىنداي سۋسىندى تۇتىنعاندا ادام ماس بولۋى مۇمكىن. شىن مانىندە، قىمىزعا اشىتقى قوسىلماۋى كەرەك»، - دەيدى سامال دۇزەلبايەۆا.

ونىڭ ايتۋىنشا، بيە ءسۇتىنىڭ تابيعي اشۋ پروسەسى كەزىندە دە سپيرت پايدا بولادى. سۋسىن نەعۇرلىم ۇزاق ساقتالسا، سوعۇرلىم سپيرت كوبەيەدى. سونىمەن قاتار، بال سۋسىنعا ءتاتتى ءدام بەرىپ، قۇرامىنداعى فرۋكتوزا اشۋ پروسەسىن جەدەلدەتەدى.

«ەگەر اشىتقى قوسسا، سپيرت بىردەن پايدا بولادى. ال اشىتقى قوسىلماسا، پروسەسس باياۋ جۇرەدى، ءبىراق بۇل جاعدايدا دا قاتتى اشۋ كەزىندە سپيرت مولشەرى ارتادى»، - دەيدى ول.

قاي قىمىز ونىمىنە سۇرانىس جوعارى؟

كاسىپكەر مەدەت كوشەربايەۆتىڭ ايتۋىنشا، نارىقتاعى قىمىز وندىرۋشىلەر ەكى ساناتقا بولىنەدى: بىرەۋلەرى ماس قىلمايتىن ءونىم شىعارسا، ەكىنشىلەرى كەرىسىنشە، ماس ەتەتىن سۋسىن دايىندايدى.

«ءبىز بال اشىتقىسى، بيە جانە سيىر ءسۇتىنىڭ قوسپاسىنان قىمىز ءونىمىن جاسايمىز. بيە ءسۇتىنىڭ بەلگىلى ءبىر ۇلەسى بولعانىمەن، نەگىزىنەن تابيعي سيىر ءسۇتى قولدانىلادى. ءونىمدى كوپشىلىككە شىعارماس بۇرىن قازاقستان مۇسىلماندارى ءدىني باسقارماسىنان (قمدب) ارنايى سەرتيفيكات الدىق. ول ءۇشىن ءونىمدى ەكى رەت زەرتحانالىق تەكسەرۋدەن وتكىزدىك. بارلىعى ءساتتى ءوتىپ، تۇتىنۋشىعا تازا ءونىم ۇسىنۋ ءۇشىن «حالال» سەرتيفيكاتى بەرىلدى. الايدا، استانا، الماتى، اقتاۋ، اتىراۋ جانە باسقا قالالارداعىلار «ماس ەتەتىن قىمىز»، «اسەر ەتەتىن قىمىز» دەپ تاپسىرىس بەرەدى. ءبىز مۇنداي تاپسىرىستاردان باس تارتىپ، ىنتىماقتاستىقتى توقتاتامىز»، - دەيدى «حان قىمىز» ونىمدەرىن شىعاراتىن ج ش س باسشىسى مەدەت كوشەربايەۆ.

قىمىز ءونىمىن ءوندىرۋشىنىڭ پىكىرىنشە، بوتەلكەدەگى قىمىزدىڭ كوبى اعزاعا اسەر ەتەدى.

«قىمىزعا اشىتقى قوسىلعانىمەن، پايدا بولاتىن سپيرت قمدب رۇقسات ەتكەن دەڭگەيدەن اسپايدى. ال باشكير قىمىزى مەن «سقىرىپتانيت» قىمىزى ءتىپتى «باسقا ۇرادى». قىزىعى، ءدال وسى ەكى ونىمگە سۇرانىس ەرەكشە جوعارى. ولاردىڭ باعاسى ەكى ەسە قىمبات بولسا دا، ادامدار كوبىنەسە سونى تاڭدايدى»، - دەيدى مەدەت كوشەربايەۆ.

قمدب-دان تۇسىندىرمە

قمدب شاريعات جانە فەتۆا ءبولىمى 2024 جىلدىڭ مامىر ايىندا «جىلقى ەتى مەن ءسۇتى (قىمىز) تۋرالى» تۇسىندىرمە جاريالادى.

«بيە سۇتىنە قاتىستى شاريعاتتا ونىڭ حالال ەكەندىگى تۋرالى ءبىراۋىزدان (يدجما) ۇكىم شىعارىلعان. «حيدايا» كىتابىندا: «بيە ءسۇتى دەنساۋلىققا زيان كەلتىرمەيتىندىكتەن، ونى تۇتىنۋدا ەشقانداي كىنارات جوق»، - دەلىنگەن. دەمەك، شاريعات بويىنشا جىلقى ەتى دە، ونىڭ ءسۇتى (قىمىز) دە ادال تاعام بولىپ سانالادى»، - دەلىنگەن حابارلامادا.