InfoHub Logo

ەندىگى ۋاقىتتا قازاقستاندىق كومپانيالار ءوز قىزمەتكەرلەرىن جاپپاي قايتا رەسىمدەۋگە ءماجبۇر بولادى. سەبەبى، 2026 جىلدىڭ 8 ماۋسىمىنان باستاپ ەڭبەك كودەكسىنە ەنگىزىلگەن وزگەرىستەر ازاماتتىق-قۇقىقتىق شارتتاردى (اقش) قولدانۋ قاعيدالارىن وزگەرتەدى. بۇل جاڭالىقتاردى inbusiness.kz سايتى زەرتتەپ، نە وزگەرەتىنىن جانە بۇل وزگەرىستەر كىمدەردى ءبىرىنشى كەزەكتە قامتيتىنىن انىقتادى.

بۇل تۋرالى Infohub.kz اقپارات اگەنتتىگى حابارلايدى.

7 ساۋىردە پرەزيدەنت ەڭبەك كودەكسىنە ەنگىزىلەتىن وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلارعا قول قويدى. ەڭ ماڭىزدى جاڭالىق – 27-باپقا قاتىستى. ەندى ازاماتتىق-قۇقىقتىق شارتتى جەكە تۇلعامەن جاساسۋعا تىيىم سالىنادى، ەگەر شارتتا ەڭبەك شارتىنىڭ قانداي دا ءبىر بەلگىسى بولسا.

ازاماتتىق-قۇقىقتىق جانە ەڭبەك شارتتارىنىڭ ايىرماشىلىعى

اقش بويىنشا، ورىنداۋشى ناقتى ءبىر جۇمىستى ناتيجەگە جەتۋ ءۇشىن اتقارادى، كومپانيانىڭ ىشكى تارتىبىنە باعىنبايدى جانە قوسالقى مەردىگەرلەردى تارتۋعا قۇقىلى. تولەم تەك اقشالاي ەمەس، ال شارتتىڭ مەرزىمى شەكتەۋلى بولادى. مۇنداي قىزمەتكەرلەرگە جۇمىس ۋاقىتى، ەڭبەكتى قورعاۋ جانە الەۋمەتتىك كەپىلدىكتەر، سونىڭ ىشىندە اۋرۋحانالىق جانە دەكرەتتىك تولەمدەر سياقتى نورمالار قولدانىلمايدى.

كەرىسىنشە، ەڭبەك شارتى لاۋازىم بويىنشا فۋنكسيالاردى ورىنداۋدى، جۇمىس بەرۋشىنىڭ قىزمەتىنە جەكە قاتىسۋدى، ەرەجەلەرگە باعىنۋدى جانە جالاقى الۋدى كوزدەيدى. مىنە، وسى بەلگىلەر تەكسەرۋ كەزىندە نەگىزگى بولىپ سانالادى. باقىلاۋشى ورگاندار شارتتىڭ ناقتى اقش ەكەنىن نەمەسە جاسىرىن ەڭبەك قاتىناستارى ەكەنىن انىقتايدى.

بيزنەس ءۇشىن سالدارى

بۇل جاعداي كەيبىر قىزمەتكەرلەردى كومپانيا شتاتتارىنا قايتا ورالۋعا ءماجبۇر ەتەدى. سالىق مامانى الەكساندر كاپلاننىڭ ايتۋىنشا، ەگەر قىزمەتكەر كومپانيا شتاتىنان شىعارىلىپ، جەكە كاسىپكەر (جك) نەمەسە ءوزىن-وزى جۇمىسپەن قامتىعان رەتىندە جۇمىس ىستەسە، ءبىراق بەلگىلى ءبىر ماماندىق، بىلىكتىلىك، لاۋازىم نەمەسە كاسىپ بويىنشا جۇمىس ىستەسە، وندا بۇل قاتىناستار ەندى ازاماتتىق-قۇقىقتىق قاتىناس رەتىندە تانىلمايدى. مۇنداي ادامدار كومپانيا شتاتىنا قايتا ورالىپ، قىزمەتكەر رەتىندە جالاقى مەن بارلىق اۋدارىمداردى الۋى كەرەك. بۇل نورما ەندى قاتاڭ باقىلاناتىن بولادى. سوندىقتان قۇرىلىس، كولىك كومپانيالارى، ساۋدا سالالارى جانە ت.ب. سياقتى بۇل سحەمانى ءجيى قولداناتىن كومپانيالارعا نازار اۋدارۋ قاجەت.

بۇل بيزنەسكە الەۋمەتتىك تولەمدەردى، مەديسينالىق ساقتاندىرۋدى جانە دەمالىس اقىلارىن ۇنەمدەۋگە مۇمكىندىك بەرگەن سحەمانىڭ توقتاتىلۋىنا اكەلەدى. ساراپشىنىڭ باعالاۋى بويىنشا، جالاقى قورىنا تۇسەتىن سالماق شامامەن 40% جەتەدى، ال جەكە كاسىپكەرلەردە جەڭىلدەتىلگەن رەجيمدە بۇل كورسەتكىش شامامەن 24% قۇرايدى.

قۇقىق قولدانۋداعى سۇراقتار

دەگەنمەن، جاڭا نورمانى قولدانۋ ءالى دە سۇراقتار تۋدىرۋدا. زاڭگەر سابيرا ساليموۆا ناقتى تەتىكتەردىڭ جوقتىعىنا نازار اۋدارادى: شارتتاردى كىم قايتا ساناتتايدى – ەڭبەك ينسپەكسياسى ما، الدە سوت پا؟ ەگەر بۇل ينسپەكسيا بولسا، وندا ولاردىڭ تەكسەرۋ پاراعىنا وزگەرىستەر ەنگىزىپ، اقش شارتتارىن تەكسەرۋ پۋنكتىن قوسۋ قاجەت دەپ سانايدى. ال ەگەر سوت ارقىلى بولسا، وندا بۇل بولىك بويىنشا دا تولىقتىرۋلار قاجەت: سوتقا دەيىن كەلىسۋ كوميسسياسى ارقىلى سوتقا دەيىنگى رەتتەۋدى ءوتۋ قاجەت پە؟

زاڭگەردىڭ ايتۋىنشا، قازىرگى تاڭدا كەلىسۋ كوميسسيالارى تەك ەڭبەك داۋلارىن قارايدى جانە كوبىنەسە اقش شارتتارىمەن جۇمىس ىستەۋدەن باس تارتادى. ەگەر ولاردى ەڭبەك شارتتارىمەن تەڭەستىرە باستاسا، بۇل ورگانداردىڭ وكىلەتتىكتەرىن كەڭەيتۋ قاجەت بولادى.

نورما كۇشىنە ەنۋىنە ەكى ايدان از ۋاقىت قالدى. وسى ۋاقىت ىشىندە اقش-تى بەلسەندى قولداناتىن جۇمىس بەرۋشىلەرگە قولدانىستاعى شارتتاردى اۋديتتەن وتكىزۋ ۇسىنىلادى.