Photo: Ayazhan (https://www.pexels.com/@ayazhan-3173683) / Pexels
قازاقستاندىقتار سەنىمحاتتارداعى «جاسىرىن تۇزاق» كەسىرىنەن پاتەرلەرىنەن ايىرىلۋى مۇمكىن
قازاقستاندا سەنىمحاتتار كەيدە يەلەرىنىڭ بىلمەي جاتىپ، مۇلىك ساتۋ، قۇجاتتارعا قول قويۋ سياقتى مامىلەلەر جاساۋعا جول بەرەتىن قۇرالعا اينالىپ ءجۇر. بۇل تۋرالى Infohub.kz اقپارات اگەنتتىگى حابارلايدى.
كەيبىر ازاماتتار سەنىمحاتتى اسىعىس قول قويۋ نەمەسە ونىڭ بەرىلەتىن وكىلەتتىكتەرىنىڭ اۋقىمىن تولىق تۇسىنبەۋ سالدارىنان وزدەرىنىڭ قىمبات مۇلىكتەرىنەن، ءتىپتى اقشالارىنان ايىرىلىپ قالۋ قاۋپىنە ۇشىراۋدا.
سەنىمحاتتار نەگە ءقاۋىپتى بولىپ وتىر؟
سەنىمحات – بۇل ءبىر ادامنىڭ ەكىنشىسىنىڭ اتىنان ارەكەت ەتۋگە، مىسالى، مۇلىك ساتۋعا، قۇجاتتارعا قول قويۋعا، بانك نەمەسە مەملەكەتتىك ورگانداردا وكىلدىك ەتۋگە قۇقىق بەرەتىن قۇجات. الايدا، كوپ جاعدايدا ادامدار قۇجاتتى مۇقيات وقىمايدى نەمەسە بەرىلەتىن وكىلەتتىكتىڭ قانشالىقتى كەڭ ەكەنىن تولىق تۇسىنبەيدى.
«ءىس جۇزىندە كوپشىلىك وتە كەڭ وكىلەتتىكتەر بەرىلگەن سەنىمحاتتارعا قول قويادى. كەيىن وكىلىنىڭ كۇتكەننەن دە كوپ نارسە ىستەي العانىنا تاڭعالادى»، – دەيدى رەسپۋبليكالىق نوتاريات پالاتاسىنىڭ اتقارۋشى ديرەكتورى گۇلنارا رىسپەكوۆا.
سيفرلىق نوتاريات ارقىلى رەسىمدەۋ قالاي جۇرەدى؟
بۇگىندە قازاقستانداعى نوتارياتتىق قىزمەتتەردىڭ ءبىر بولىگىن eGov Mobile ارقىلى، اتاپ ايتقاندا eNotary سەرۆيسى ارقىلى ونلاين رەسىمدەۋگە بولادى. بۇل ءۇشىن:
ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا، بۇل جۇيە ازاماتتاردىڭ جەكە باسىن راستاۋ جانە الاياقتىق تاۋەكەلىن ازايتۋ ءۇشىن بيومەتريا مەن مەملەكەتتىك دەرەكتەر بازالارىن پايدالانادى.
سەنىمحات قاشان پروبلەماعا اينالادى؟
ءجيى كەزدەسەتىن جاعدايلاردىڭ ءبىرى – وتباسىلىق قارىم-قاتىناستارداعى سەنىمحاتتار. ولار كوبىنەسە «ىڭعايلىلىق ءۇشىن» رەسىمدەلىپ، كەيىن مۇلدەم باسقا ماقساتتا قولدانىلادى. مىسالى، جىلجىمايتىن مۇلىك تۋىسقاننىڭ اتىنا رەسىمدەلگەن سوڭ، كەيىن ول تۋىسقاننىڭ قوسىمشا كەلىسىمسىز-اق پاتەردى ساتۋعا قۇقىلى بولعانى انىقتالادى. مۇنداي جاعدايلار جالعان قۇجاتتاردان ەمەس، سەنىمحاتتىڭ وزىندەگى تىم كەڭ فورمۋليروۆكالاردان تۋىندايدى.
سەنىمحاتتى ونلاين قالاي رەسىمدەۋگە بولادى؟
قىزمەتتى تاڭداعاننان كەيىن پايدالانۋشى نوتاريۋسپەن بەينە بايلانىس ارقىلى ءوتىپ، دەرەكتەرىن راستاپ، قۇجاتقا قول قويادى. ءبىراق، بارلىق سەنىمحات تۇرلەرى ونلاين رەسىمدەلمەيتىنىن ەسكەرگەن ءجون – كەيبىر وپەراسيالار ءالى دە تەك جەكە تۇلعانىڭ قاتىسۋىمەن عانا جۇزەگە اسادى.
سەنىمحاتتى قالاي تەكسەرۋگە بولادى؟
ەڭ جىلدام ءادىسى – قۇجاتتاعى QR-كود. تەلەفون كامەراسىن باعىتتاساڭىز، جۇيە ENIS.kz سەرۆيسىنە سىلتەيدى. وندا سەنىمحاتتىڭ مارتەبەسى كورسەتىلەدى. ماڭىزدىسى – سىلتەمە رەسمي ENIS.kz سايتىنا اپارۋى كەرەك، جالعان رەسۋرسقا ەمەس.
تەكسەرۋدەن كەيىن كەلەسى مالىمەتتەردى كورۋگە بولادى:
كوبىنەسە وسى جەردە قاتەلىك جىبەرىلەدى – جۇيەدەگى مارتەبەنى تەكسەرمەيدى. مۇمكىن، سەنىمحات بۇرىننان جويىلعان بولار.
قاعاز تۇرىندەگى سەنىمحاتتار دا تەكسەرىلەدى
ەگەر قۇجات قاعاز كۇيىندە رەسىمدەلسە دە، ونى ەنيس جۇيەسىنەن تابۋعا بولادى. ەگەر دەرەكتەر سايكەس كەلمەسە نەمەسە مۇلدەم بولماسا – بۇل قوسىمشا تەكسەرۋدى تالاپ ەتەتىن بەلگى. كەيدە قۇجاتتى رەسىمدەگەن نوتاريۋستان اقپاراتتى ناقتىلاۋ جەتكىلىكتى.
سەنىمحات اقشانى الۋ ءۇشىن قاشان قولدانىلادى؟
ءقاۋىپ تەك جىلجىمايتىن مۇلىك سالاسىندا عانا ەمەس. ءبىر جاعدايدا الاياقتار جالعان سەنىمحاتتى پايدالانىپ، شوتتان اقشانى شەشىپ العان. «ەگەر نوتاريۋستا كۇمان تۋىنداسا، ول نوتارياتتىق ارەكەت جاساۋدان باس تارتۋعا قۇقىلى»، – دەيدى رىسپەكوۆا.
سەنىمحاتتا نەنى تەكسەرۋ ماڭىزدى؟
سەنىم ءبىلدىرۋشى مەن سەنىم بىلدىرىلگەن تۇلعانىڭ جەكە دەرەكتەرىنە، بەرىلەتىن وكىلەتتىكتەر تىزىمىنە، سونداي-اق سەنىمحاتتىڭ قولدانىس مەرزىمىنە نازار اۋدارىڭىز. قۇجاتتاعى فورمۋليروۆكالارعا ەرەكشە كوڭىل ءبولۋ قاجەت. مىسالى، ەگەر سەنىمحاتتا «جىلجىمالى جانە جىلجىمايتىن مۇلىككە بيلىك ەتۋ» قۇقىعى كورسەتىلسە، بەرىلەتىن وكىلەتتىكتىڭ اۋقىمىن جانە ىقتيمال قۇقىقتىق سالدارلارىن مۇقيات باعالاۋ ۇسىنىلادى.
سەنىمحاتتى جويۋعا بولا ما؟
ءيا، سەنىمحاتتى كەز كەلگەن ۋاقىتتا جويۋعا بولادى. بۇل – ءجيى ۇمىتىلاتىن ماڭىزدى ماسەلە: قۇجات «ماڭگىلىك» ەمەس جانە ونىڭ مارتەبەسىن باقىلاۋدى تالاپ ەتەدى. «ەگەر سەنىم جوعالسا نەمەسە سەنىمحاتتىڭ قاجەتتىلىگى قالماسا، ونى دەرەۋ نوتاريۋس ارقىلى جويعان ءجون»، – دەپ اتاپ وتەدى پالاتا.
قورىتىندى
سەنىمحاتتى تەكسەرۋ بىرنەشە مينۋتتى الادى، ءبىراق ءىس جۇزىندە بۇل ەلەۋلى قارجىلىق شىعىنداردان قۇتقارۋى مۇمكىن. بۇگىنگى كۇنگى باستى ەرەجە قاراپايىم: قۇجات رەسمي تۇردە كورىنگەنىمەن، وعان تەك سوعان سەنىپ قالماڭىز. سىرتقى كورىنىستەن گورى، جۇيە كورسەتەتىن اقپارات ماڭىزدىراق.