Photo: Ayazhan (https://www.pexels.com/@ayazhan-3173683) / Pexels
قازاقستاندىقتارعا پروبلەمالى نەسيەلەرىن «قايتا جۇكتەۋ» مۇمكىندىگى بەرىلەدى
ەندى قارىز الۋشىلار ءبىر پلاتفورما ارقىلى بارلىق نەسيەلەرىن رەتتەي الاتىن بولادى. بۇل جۇيە 2026 جىلدىڭ 12 شىلدەسىنەن باستاپ جاڭا ەرەجەلەرمەن جۇمىس ىستەيدى.
بۇل تۋرالى Infohub.kz اقپارات اگەنتتىگى حابارلايدى.
جاڭا جۇيە نەسىمەن ەرەكشەلەنەدى؟
قازاقستاندا بەرەشەكتى ۇجىمدىق رەتتەۋدىڭ جاڭا سيفرلىق جۇيەسى ىسكە قوسىلادى. بۇل جۇيە بىرنەشە بانك پەن ميكروقارجى ۇيىمىنان مەرزىمى وتكەن نەسيەلەرى بار قارىز الۋشىلاردىڭ ءومىرىن جەڭىلدەتۋگە ارنالعان. ەندى بورىشكەرلەر ءاربىر كرەديتورمەن جەكە سويلەسۋدىڭ ورنىنا، ءبىر پلاتفورما ارقىلى بارلىق قارىزدارىن رەتتەي الادى.
قارجى نارىعىن رەتتەۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگى (قنردا) پلاتفورمانىڭ جۇمىس ءتارتىبى تۋرالى جوبانى جاريالادى. بۇل قۇجات 2025 جىلدىڭ تامىز ايىنان باستاپ پيلوتتىق رەجيمدە جۇمىس ىستەپ كەلگەن جۇيەگە تولىققاندى ەرەجەلەردى ەنگىزەدى.
كىمدەر پايدالانا الادى؟
جۇيە 2026 جىلدىڭ 12 شىلدەسىنەن باستاپ جاڭا ەرەجەلەرمەن جۇمىس ىستەيدى، ال 2027 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ ءبىرىڭعاي قارجى ومبۋدسمەنىنىڭ باسقارۋىنا وتەدى. بۇل ومبۋدسمەن قازىرگى بانك جانە ميكروقارجى ومبۋدسمەندەرىنىڭ فۋنكسيالارىن بىرىكتىرەدى.
جۇيە كەپىلسىز تۇتىنۋشىلىق نەسيەلەرى مەن ميكروزايمدارى بار، ءبىر مەزگىلدە ەكى جانە ودان دا كوپ كرەديتور الدىندا مەرزىمى وتكەن بەرەشەگى بار قارىز الۋشىلارعا ارنالعان. ميكروقارجى ۇيىمدارى ءۇشىن 90 كۇننەن استام مەرزىمى وتكەن قارىز، بانكتەر ءۇشىن 180 كۇننەن استام مەرزىمى وتكەن قارىز ماڭىزدى بولىپ سانالادى.
جالپى بەرەشەكتىڭ مولشەرى 1600 اەك-تەن اسپاۋى كەرەك، بۇل شامامەن 6،3 ميلليون تەڭگە. كەپىلگە قويىلعان يپوتەكالىق جانە اۆتونەسيە يەلەرى پلاتفورمانى پايدالانا المايدى – ولار ءۇشىن بولەك تەتىكتەر قاراستىرىلعان.
ءوتىنىش بەرۋ جانە قاراۋ پروسەسى
ءوتىنىشتى تولىعىمەن ونلاين، جسن جانە ۇيالى تەلەفون ءنومىرى ارقىلى بەرۋگە بولادى. تىركەۋدەن كەيىن جۇيە قارىز الۋشىنىڭ بەرەشەكتەرىنىڭ سانىن، سوت تالاپتارىنىڭ بار-جوعىن جانە الەۋمەتتىك مارتەبەسىن انىقتاۋ ءۇشىن نەسيە بيۋرولارى مەن مەملەكەتتىك تىزىلىمدەردەن دەرەكتەردى اۆتوماتتى تۇردە سۇرايدى.
ەشقانداي قاعاز انىقتامالار ۇسىنۋدىڭ قاجەتى بولمايدى. باستى جاڭالىقتاردىڭ ءبىرى – جۇيەنىڭ شەشىمىن داۋلاۋ مۇمكىندىگى. پلاتفورما قارىز الۋشىعا قانداي دەرەكتەر مەن كريتەرييلەر قولدانىلعانىن كورسەتۋگە مىندەتتى بولادى.
ەگەر الگوريتم پروسەدۋرانى قولدانۋدان باس تارتسا، ادام ءتىرى مامانىڭ – بانك، ميكروقارجى نەمەسە ءبىرىڭعاي قارجى ومبۋدسمەنىنىڭ قاتىسۋىمەن قايتا قاراۋدى تالاپ ەتە الادى. تەكسەرىستەن كەيىن بارلىق بەرەشەكتەر تۋرالى مالىمەتتەر كرەديتورلارعا اۆتوماتتى تۇردە جىبەرىلەدى. وسى نەگىزدە بىرنەشە بولەك تولەم كەستەسىنىڭ ورنىنا ءبىرىڭعاي تولەم كەستەسى قالىپتاستىرىلادى. قۇجاتتار ەلەكتروندى سيفرلىق قولتاڭبامەن قولدانىلادى، ال رەسترۋكتۋريزاسيا مەرزىمى 60 ايعا دەيىن جەتۋى مۇمكىن.
كرەديتورلارعا قويىلاتىن تالاپتار
ءوتىنىشتى قاراۋ كەزىندە كرەديتورلارعا مەرزىمىنەن بۇرىن وتەۋدى تالاپ ەتۋگە، سوتقا جۇگىنۋگە، اتقارۋشى جازبا ءۇشىن نوتاريۋسقا بارۋعا نەمەسە بەرەشەكتى كوللەكتورلارعا بەرۋگە تىيىم سالىنادى. سونىمەن قاتار، بانكتەر مەن مقۇ پروسەدۋرا باستالعان كەزدە قارىز الۋشىنىڭ بارلىق ايىپپۇلدارى مەن ءوسىماقىلارىن ەسەپتەن شىعارۋعا مىندەتتى بولادى.
تولەمدەردى پلاتفورما ارقىلى تىكەلەي ەنگىزۋگە بولادى – جۇيە اقشانى كەستەگە سايكەس كرەديتورلار اراسىندا اۆتوماتتى تۇردە بولەدى. بارلىق وپەراسيالار قارىز الۋشىنىڭ جەكە كابينەتىندە ساقتالادى. قارىز الۋشىنىڭ قارجىلىق جاعدايى وزگەرگەن جاعدايدا، كەستە اۆتوماتتى تۇردە قايتا ەسەپتەلۋى مۇمكىن، بارلىق وزگەرىستەر اۋديت جۋرنالىندا تىركەلەدى.
قۇپيالىلىق جانە دەرەكتەردى قورعاۋ
پلاتفورما وپەراتورى پايدالانۋشىلاردىڭ دەربەس دەرەكتەرىنە مەنشىك قۇقىعىن المايدى جانە تەك جۇيەنىڭ تەحنيكالىق جۇمىسىنا جاۋاپ بەرەدى. جۇيەدەگى بارلىق ارەكەتتەر قورعالعان اۋديت جۋرنالدارىندا تىركەلەدى، ال ءۇشىنشى تۇلعالارعا اقپارات بەرۋ تەك زاڭدى نەگىزدەر بولعاندا نەمەسە قارىز الۋشىنىڭ ءوزىنىڭ كەلىسىمىمەن عانا مۇمكىن بولادى.
بۇل رەتتە ۇجىمدىق رەتتەۋ پروسەدۋراسىن ىسكە قوسۋ قارىز الۋشىنىڭ نەسيە تاريحىندا اۆتوماتتى تۇردە كورسەتىلەدى. ياعني، بولاشاق بانكتەر ادامنىڭ بەرەشەكتەردى رەسترۋكتۋريزاسيالاۋ پروسەدۋراسىنان وتكەنىن كورە الادى.
رەفورمانىڭ ماقساتى
قنردا-داعى رەفورمانىڭ باستى مىندەتى – قارىز الۋشىلار ءۇشىن بيۋروكراتيانى ازايتۋ. قازىرگى ۋاقىتتا بىرنەشە نەسيەسى بار بورىشكەر ءاربىر بانكپەن جانە مقۇ-مەن جەكە كەلىسۋگە ءماجبۇر. پلاتفورما ىسكە قوسىلعاننان كەيىن ونىڭ ءبىر جەكە كابينەتى، ءبىرىڭعاي تولەم كەستەسى جانە ءبىرىڭعاي قارجى ومبۋدسمەنى بولادى.
بۇل نەسيە امنيستياسى نەمەسە بەرەشەكتى ءوشىرۋ تۋرالى ەمەس – قارىز الۋشىلار ءبارىبىر بەرەشەكتىڭ تولىق سوماسىن قايتارۋعا مىندەتتى بولادى.