InfoHub Logo

قازاقستاندا جاڭا نىسانداردىڭ بوي كوتەرۋى ءاردايىم ەلدىڭ دامۋ بەلگىسى رەتىندە قابىلدانادى. الايدا، ەكونوميست رۋسلان سۇلتانوۆتىڭ ايتۋىنشا، بۇل كوزقاراس بۇگىنگى ەكونوميكانىڭ ناقتى جاعدايىن ءدوپ باسىپ كورسەتە المايدى. سەبەبى، ينۆەستيسيالاردىڭ باسىم بولىگى قۇرىلىسقا جۇمسالىپ، وندىرىستىك قۋاتتىلىقتى ارتتىرۋعا باعىتتالمايدى.

بۇل تۋرالى Infohub.kz اقپارات اگەنتتىگى حابارلايدى.

2026 جىلدىڭ ءبىرىنشى توقسانىنداعى ەكونوميكالىق سەرپىن: فاسادتىڭ ارعى جاعىندا نە بار؟

2026 جىلدىڭ ءبىرىنشى توقسانىندا نەگىزگى كاپيتالعا سالىنعان ينۆەستيسيالار 6،4 پايىزعا ءوسىپ، جالپى كولەمى 3،5 تريلليون تەڭگەگە جەتتى. بۇل ەكونوميكاداعى ينۆەستيسيالىق بەلسەندىلىكتىڭ كۇرت ارتقانىن كورسەتتى. الايدا، وسى ينۆەستيسيالاردىڭ 66 پايىزى عيماراتتار مەن قۇرىلىستارعا، ال تەك 29،4 پايىزى عانا ماشينالار مەن تەحنيكالارعا باعىتتالعان. بۇل ەل ەكونوميكاسىنىڭ وندىرىستىك قۋاتتىلىعىن ارتتىرۋدان گورى، سىرتقى «فاسادىن» جاساۋعا كوبىرەك كوڭىل بولەتىنىن اڭعارتادى.

بۇگىن سالىنعان نىسان ەرتەڭ تاعى دا شىعىن اكەلەدى

قۇرىلىس سالاسىنا باعىتتالعان ينۆەستيسيالار ادەتتە جىلدام اسەر ەتەدى، ءبىراق ولاردىڭ وزىنەن-وزى تابىس اكەلەتىنى سيرەك. ءاربىر جاڭا عيمارات جىلۋ، كوممۋنالدىق قىزمەت، جوندەۋ، جول، جارىقتاندىرۋ جانە پەرسونال سياقتى تۇراقتى شىعىنداردى تالاپ ەتەدى. ەگەر اتالعان نىسان اينالاسىندا جاڭا ەكونوميكا قالىپتاسپاسا، ول تابىس كوزى ەمەس، بيۋدجەتكە قوسىمشا سالماققا اينالادى. بۇل جاعداي، اسىرەسە، مەملەكەتتىك شىعىنداردىڭ ءوسىپ وتىرعان كەزىندە وزەكتى بولىپ تابىلادى.

قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ بۇگىنگى تىرەگى نەدە؟

تىكەلەي شەتەلدىك ينۆەستيسيالار (تشي) كولەمى ارتقانىمەن، ونىڭ جالپى ينۆەستيسياداعى ۇلەسى سوڭعى ون جىلداعى ەڭ تومەنگى دەڭگەيگە ءتۇسىپ وتىر. بۇل ەكونوميكانىڭ سىرتقى قارجى مەن تەحنولوگيالارعا تاۋەلدىلىگى ازايىپ، ىشكى قارجىلاندىرۋ مەن بانك نەسيەلەرىنە كوبىرەك سۇيەنەتىنىن بىلدىرەدى. سىرتقى كاپيتال تەك اقشا عانا ەمەس، سونىمەن قاتار تەحنولوگيا، باسقارۋ ستاندارتتارى، ەكسپورتتىق بايلانىستار مەن باسەكەلەستىكتى اكەلەدى. ءتشي-دىڭ تازا اعىنىنىڭ تەرىس بولۋى – ەكونوميكادان كەلەتىننەن كوپ اقشا شىعىپ جاتقانىن كورسەتەدى.

قازاقستاندىقتاردىڭ ءوسىپ وتىرعان تۇتىنۋى مەن نەسيەلەردىڭ ءرولى

ينۆەستيسيالاردىڭ باسىم بولىگى ساۋدا، قارجى، كولىك، لوگيستيكا، اقپارات جانە بايلانىس سياقتى سالالارعا باعىتتالۋدا. بۇل ينۆەستورلاردىڭ جاڭا ەكسپورتتىق وندىرىستەردى قۇرۋدان گورى، ىشكى تۇتىنۋعا كوبىرەك بەت بۇرعانىن كورسەتەدى. ىشكى سۇرانىس، اسىرەسە، حالىقتىڭ نەسيەلەنۋى ارقىلى قولداۋ تاۋىپ وتىر. وسىلايشا، ينۆەستيسيالار قۇرىلىسقا، ەكونوميكا تۇتىنۋعا، تۇتىنۋ نەسيەگە سۇيەنەتىن، ال وندىرىستىك قۋاتتىلىق باياۋ وسەتىن مودەل قالىپتاسۋدا. بۇل «ۆيترينا ەكونوميكاسىنا» اينالۋ ءقاۋپىن تۋدىرادى: سىرت كوزگە ءبارى جاقسى كورىنگەنىمەن، ىشكى قۇرىلىم ءالسىز قالادى.

ينۆەستيسيالارداعى ايماقتىق الشاقتىق

ينۆەستيسيالىق بەلسەندىلىك وڭىرلەردە بىركەلكى ەمەس. كەيبىر وبلىستاردا ينۆەستيسيالار كۇرت وسسە، باسقالارىندا ايتارلىقتاي تومەندەگەن. مىسالى، قوستاناي وبلىسىندا 45%، جەتىسۋدا 30،4%، شىمكەنتتە 32،6% تومەندەۋ تىركەلدى. الماتى مەن استاناعا جالپى ءتشي-دىڭ 62%-ى تيەسىلى بولعانىمەن، بۇل كوبىنەسە كومپانيالاردىڭ باس كەڭسەلەرىنىڭ تىركەلۋىمەن بايلانىستى. بۇل جاعداي ايماقتىق ينۆەستيسيالىق ساياساتتى ستاتيستيكاعا باعىندىرىپ، ناقتى ەكونوميكالىق وسىمنەن گورى، ساندىق كورسەتكىشتەرگە باسىمدىق بەرۋگە يتەرمەلەيدى.

باستى سۇراق – ەكونوميكانى نەگە قۇرۋ كەرەك؟

مەملەكەتتىك ينۆەستيسيالار ازايعانىمەن، جالپى ينۆەستيسيالاردىڭ ءوسۋى وڭدى كورسەتكىش. بۇل ەكونوميكانىڭ بيۋدجەتكە تاۋەلدىلىكتى ازايتىپ، وزدىگىنەن دامي الاتىنىن اڭعارتادى. الايدا، بانك نەسيەلەرىنىڭ ءرولى ارتىپ وتىر. ەگەر بۇل نەسيەلەر ءوندىرىستى جاڭعىرتۋعا باعىتتالسا، بولاشاقتا تابىس اكەلۋى مۇمكىن. ال ەگەر ولار از ءونىمدى جوبالارعا جۇمسالسا، تەك ءوسىمنىڭ سىرتقى كورىنىسىن ساقتاپ قالادى. سوندىقتان، قازاقستان ءۇشىن ەڭ ماڭىزدى سۇراق – ينۆەستيسيانىڭ كولەمى ەمەس، ونىڭ قايدا باعىتتالعانى. دامۋ تەك جاڭا نىساندار سالۋمەن ەمەس، ەكونوميكانىڭ وزدىگىنەن جاڭا تابىس، تەحنولوگيا جانە وندىرىستىك قۋاتتىلىق جاساي الۋىمەن باستالادى.