InfoHub Logo

جاڭا سالىق كودەكسىنىڭ قابىلدانۋىنا بايلانىستى قازاقستاندا بۋحگالتەرلىك قىزمەتكە دەگەن سۇرانىس كۇرت ءوستى. بۇل تۋرالى Infohub.kz اقپارات اگەنتتىگى حابارلايدى.

قازاقستاندىقتاردىڭ سالىق كودەكسىنە قىزىعۋشىلىعى ارتتى. ساراپشىلار مەن نارىقتاعى ويىنشىلار بۇل قۇبىلىستى ەكى كەزەڭگە ءبولىپ وتىر. ءبىرىنشى تولقىن 2025 جىلدىڭ شىلدەسىندە جاڭا سالىق كودەكسىنىڭ ءماتىنى جاريالانعاننان كەيىن پايدا بولدى. ەكىنشىسى، 2026 جىلدىڭ قاڭتارىندا كودەكس كۇشىنە ەنگەن كەزدە باستالدى.

كاسىبي ماماندارعا سۇرانىس

بۇگىندە بۋحگالتەرلىك قىزمەت كورسەتەتىن كومپانيالاردىڭ باسشىلارى كليەنتتەر سانىن كوبەيتۋگە جانە قوسىمشا مامانداردى جۇمىسقا الۋعا نيەتتى. نەگىزگى ماسەلە – شىنىمەن بىلىكتى بۋحگالتەرلەردىڭ جەتىسپەۋشىلىگى.

«اۋتسورسينگتەگى بۋحگالتەرلەردىڭ ساپاسى تومەندەپ كەتتى. بۋحگالتەرلەردىڭ جۇمىسى اۋىر، كادرلار اۋىسىمى كوپ. وسىنىڭ سالدارىنان قاتەلىكتەر جىبەرىلىپ، ايىپپۇلدار مەن كەمشىلىكتەردى جويۋ تۋرالى حابارلامالار كەلىپ جاتىر»، – دەپ اتاپ ءوتتى قازاقستاننىڭ كاسىبي بۋحگالتەرلەر مەن اۋديتورلار قاۋىمداستىعىنىڭ باس ديرەكتورى لەيلا نۇراحمەتوۆا.

وسى سالاداعى بىلىكتى مامانداردىڭ جەتىسپەۋشىلىگى تىكەلەي بيزنەسكە، ياعني كليەنتتەرگە اسەر ەتەدى. وڭىرلەردە كادر ماسەلەسى ءقازىردىڭ وزىندە بايقالادى. قوستانايدا بۋحگالتەرلىك قىزمەت كورسەتەتىن كومپانيانىڭ باسشىسى باس بۋحگالتەردى جارتى جىلدان استام ۋاقىت ىزدەدى. كوپتەگەن ۇمىتكەرلەر تەك بازالىق بىلىمگە يە نەمەسە نەگىزگى لاۋازىمداردا جۇمىس ىستەۋگە جەتكىلىكتى تاجىريبەسى جوق. سونىمەن قاتار، بۋحگالتەرلىك ءبىلىمى جوق، ءبىراق بۋحگالتەرلىك كۋرستاردان ءوتىپ، كليەنتتەر جيناقتاعىسى كەلەتىندەردىڭ سانى ارتىپ كەلەدى.

«وقۋ بار ما دەپ جازىپ، سۇرايدى. بۇگىندە بۇدان اقشا تابۋعا بولاتىنىن بىلەدى جانە نۇسقالاردى ىزدەيدى. حابارلامالاردان ولار ءتىپتى تولەم شوتىن قالاي جىبەرۋ كەرەكتىگىن بىلمەيدى، ءبىراق قىزمەت كورسەتۋگە كليەنتتەر العىسى كەلەدى. ولار 2،5 ايلىق كۋرستاردا سۋپەربۋحگالتەر بولا الامىز دەپ ويلايدى. ءبىراق ولار جىلدىق ەسەپتى قالاي جابادى؟» – دەپ سۇراق قويدى كوپ جىلدىق تاجىريبەسى بار قوستانايلىق بۋحگالتەر تاتيانا مەلەشەنكو.

جاڭادان كەلگەندەردىڭ جانە جالپى فريلانسەرلەردىڭ كاسىبيلىگىنە قاتىستى وسىنداي كۇمان قازاقستاننىڭ باسقا دا وڭىرلەرىندەگى ماماندار تاراپىنان ايتىلۋدا. ساراپشىلار ۇسىنىلاتىن قىزمەتتەردىڭ قۇنىنا، ياعني ساپا كورسەتكىشىنە نازار اۋدارادى.

«ءوز جۇمىسىنىڭ وزىندىك قۇنىن بىلەتىن جانە كليەنتتىڭ قانداي ناتيجەگە اقشا تولەيتىنىن تۇسىنەتىن اۋتسورسينگتىك كومپانيالار بار. كونسۋلتاسيا بەس مىڭ تەڭگە تۇرعاندا، ونىڭ ناقتى قۇندىلىعى كەيىنىرەك، بيزنەس قاتەلىكتەردى تۇزەتۋگە ءماجبۇر بولعان كەزدە تۇسىنىكتى بولادى. وسىدان كەيىن كليەنتتەر بىزگە كەلەدى. بۋحگالتەرلىك قىزمەت نارىعىندا دەمپينگتى رەتتەۋدىڭ ىشكى تەتىكتەرى جۇمىس ىستەۋى مۇمكىن. ءبىراق بۇل ءۇشىن بۋحگالتەرلەر كليەنتتەردىڭ اقشاسىن عانا ەمەس، سونىمەن قاتار ءوز قىزمەتتەرىنىڭ ەكونوميكاسىن: وزىندىك قۇنىن، باعاسىن جانە مارجاسىن ەسەپتەۋدى ۇيرەنۋى كەرەك»، – دەپ اتاپ ءوتتى بۋحگالتەرلىك كومپانيانىڭ نەگىزىن قالاۋشى اناستاسيا مەلنيك.

نەلىكتەن قىمبات؟

بۋحگالتەرلىك قىزمەت نارىعىنداعى باعا بەلگىلەۋ جەكە كاسىپكەرلەردى تاڭ قالدىرادى، ولار سالىق سالۋدىڭ جەڭىلدەتىلگەن رەجيمىنەن جالپى بەلگىلەنگەن رەجيمگە اۋىستى. كاسىپكەرلەردىڭ بارلىعى بۋحگالتەرلەردىڭ قانشا جۇمىس اتقارۋى كەرەكتىگىن تۇسىنە بەرمەيدى. بيزنەس ءجيى قۇجات اينالىمىنىڭ ازدىعىنا، «ايىنا ءبىر شوت-فاكتۋراعا»، اۆتوماتتاندىرۋعا سىلتەمە جاسايدى.

«ءقازىر، ءتىپتى وقىعىڭىز كەلسە دە، ورتا ءبىلىم 300-400 مىڭ تەڭگە تۇرادى. ءىس جۇزىندە بۇل قانداي دا ءبىر جاقسى كۋرستار. بۇل بازا. ەگەر جەكەلەگەن باعىتتار بويىنشا كۋرستار الساق، ءارقايسىسى بىرنەشە ونداعان مىڭ تەڭگە تۇرادى. سوندىقتان بۋحگالتەرلەردىڭ قىزمەتتەرى ارزان بولا المايدى. ج ش س نەمەسە جەك-تى جالپى بەلگىلەنگەن رەجيمدە جۇرگىزۋ ءۇشىن ايىنا 25 مىڭ تەڭگە – بۇل تىم ارزان. مۇندا 1س، دەرەكتەردىڭ تولىق جيناعى بولمايدى»، – دەپ اتاپ ءوتتى تاتيانا مەلەشەنكو.

مۇنداي كەمشىلىكتەر كەيىننەن بيزنەسكە جىلدىق ەسەپتى تاپسىرۋ كەزىندە ەلەۋلى پروبلەمالار تۋعىزۋى جانە جالپى ايىپپۇلدارعا نەمەسە سالىقتاردى قوسىمشا ەسەپتەۋگە اكەلۋى مۇمكىن.

نە نارسەگە نازار اۋدارۋ كەرەك؟

بۋحگالتەرلىك قىزمەت نارىعىنداعى ءىرى ويىنشىلاردىڭ ايتۋىنشا، بۇگىندە بيزنەستىڭ ەڭ سەنىمدى نۇسقاسىن انىقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن بىرنەشە بەلگىلەر بار.

بۋحگالتەرلىك اۋتسورسينگ نارىعىنىڭ كاسىبي ويىنشىلارى ساراپشى بىردەن دايىن شەشىم بەرمەيتىنىن اتاپ ءوتتى. ول كوپتەگەن سۇراقتار قويادى، مىسالى: كومپانيا نەمەن اينالىسادى جانە اينالىسۋدى جوسپارلاپ وتىر، كەڭەيتۋ جوسپارى بار ما، زاڭدى تۇلعالارمەن، جەكە تۇلعالارمەن نەمەسە ارالاس مودەلمەن جۇمىس ىستەي مە، قانداي سالىق رەجيمى جانە نەگە تاڭدالدى، بالامالار قارالدى ما، سالىقتىق وڭتايلاندىرۋ بار ما جانە ول زاڭدى ما، بيزنەسكە ءقازىر قاي جەردە قيىن، ءتىپتى بۇل تۋرالى ايتپاسا دا، جانە ت.ب. ديلەتانت، كەرىسىنشە، «دايىن جاۋاپپەن» اسىعادى جانە ماسەلەنىڭ ءمانىن تۇسىنبەي كومەك ۋادە ەتەدى.

قىزمەتتەردىڭ قۇنىنا ەمەس، بۋحگالتەرلىك كومپانيانىڭ ءوز جۇمىسى ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىگىنە باسا نازار اۋدارۋ ماڭىزدى.

«بىرىنشىدەن، ەگەر شارت تيپتىك بولسا، وندا اۋتسورسينگتىك كومپانياعا سۇراقتار تۋىندايدى. شارتتا كليەنتتىڭ اۋديت جۇرگىزۋگە قۇقىعى بار ەكەندىگى تىكەلەي بەكىتىلۋى ءتيىس. اۋديت ناتيجەلەرى بويىنشا قاتەلەر تابىلعان جاعدايدا، ولار اۋتسورسينگ ەسەبىنەن تۇزەتىلۋى ءتيىس. شارتتا سونىمەن قاتار اۋتسورسينگتىك بۋحگالتەرلىك كومپانيانىڭ جاۋاپكەرشىلىگى تۋرالى تارماق، ايىپپۇلدار مەن ءوسىمپۇلداردى وتەۋ تۋرالى تارماق بولۋى كەرەك»، – دەپ اتاپ ءوتتى اناستاسيا مەلنيك.

ساراپشىلاردىڭ وزدەرى بۋحگالتەرلىك قىزمەتتەردى ساتىپ الۋ ءۇشىن قاراستىرىپ وتىرعان كومپانيانىڭ كليەنتتەرىنەن ۇسىنىستار سۇراۋدان ۇيالمايتىنىن باسا ايتادى. قىزمەتكەرلەردىڭ سانىنا قىزىعۋشىلىق تانىتۋعا بولادى، ويتكەنى ءبىر بۋحگالتەر بىرنەشە جەك-تى جۇرگىزە الادى. ەگەر ءبىز تولىققاندى كاسىپورىن تۋرالى ايتاتىن بولساق، وندا قاتەلەردىڭ جوعارى ءقاۋپىنسىز جالعىز ءوزى جۇمىس ىستەۋ مۇمكىن ەمەس. بۋحگالتەريانىڭ جەكەلەگەن باعىتتارى بويىنشا تۇراقتى وقىتۋ دا ماڭىزدى.

شتاتقا الۋ كەرەك پە؟

جەكە بۋحگالتەرلىك قىزمەتتى ۇستاۋ – بۇل بيزنەس ءۇشىن ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك. بۇل دا ارزان ەمەس. اۋتسورسينگ تە اقشالاي تۇرادى جانە تاۋەكەلدەرگە يە، اسىرەسە ادال ەمەس مەردىگەرلەرمەن جۇمىس ىستەگەندە. سوندىقتان جاعدايدى باعانى ەمەس، بيزنەستىڭ مۇددەلەرىن قورعاۋ تۇرعىسىنان باعالاۋ كەرەك.

«باس بۋحگالتەر شتاتقا كىرگەندە، ونى باقىلاۋ نۇكتەلەرى جوق. ءتىپتى بۋحگالتەر قاتە جىبەرسە دە، جاۋاپكەرشىلىك ءارقاشان كومپانيا باسشىسىنا جۇكتەلەدى. ءيا، جاۋاپكەرشىلىك شەكارالارىن ماتەريالدىق جاۋاپكەرشىلىك تۋرالى شارتتا دۇرىس جازۋعا بولادى. ءبىراق باس بۋحگالتەردىڭ كىناسىن سوت ارقىلى دالەلدەۋگە تۋرا كەلەدى، ال قىزمەتكەرلەرمەن قارىم-قاتىناستى ەڭبەك كودەكسى رەتتەيتىندىكتەن، سوتتار كوبىنەسە قىزمەتكەرلەردىڭ جاعىندا بولادى. اۋتسورسينگتىك كومپانيالارمەن جۇمىس ازاماتتىق كودەكسپەن رەتتەلەدى. قاتەلىك جىبەرىلگەن جاعدايدا، ايىپپۇلداردى، ءوسىمپۇلداردى بىردەن اۋتسورسينگكە قايتا جىبەرۋگە بولادى. ءتىپتى بۇل جاعدايدا سوت كليەنت-كومپانيانىڭ جاعىن الادى»، – دەپ اتاپ ءوتتى اناستاسيا مەلنيك.

كۇشتى اۋتسورسينگتىك كومپانيالاردا ءبىر كاسىپورىن-كليەنتكە ەشقاشان ءبىر مامان بەكىتىلمەيدى. بۇل ءارقاشان ءوزارا باقىلاۋمەن كوماندا. ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا، بۇل ءتاسىل ادام فاكتورىنا بايلانىستى قاتەلەردىڭ ىقتيمالدىعىن ايتارلىقتاي تومەندەتەدى.

شەشىمنىڭ باعاسى

اۋتسورسينگتىك بۋحگالتەرلىك قىزمەت نارىعىنداعى جاعدايدىڭ وزگەرۋىنە بايلانىستى بۋحگالتەرلەردىڭ بارىنە بىردەي قول جەتىمدى ەمەس ەكەنىن ەستە ۇستاعان ءجون. قازاقستاننىڭ كاسىبي بۋحگالتەرلەر قاۋىمداستىعىنىڭ باسشىسى لەيلا نۇراحمەتوۆا كوپ نارسە سالىق سالۋ رەجيمىن تاڭداۋعا بايلانىستى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. جانە مۇندا شەشىمدى بيزنەس قابىلدايدى، ءتىپتى بەيىندى مامانمەن كەڭەسكەننەن كەيىن.

قاراعاندىلىق ساراپشى اناستاسيا مەلنيك اتاپ وتكەندەي، بۋحگالتەريادا فورمالدى تۇردە ءارتۇرلى شەشىمدەر مەن تاسىلدەردى قولدانۋعا بولادى. ماسەلە ءارقاشان بيزنەس ءۇشىن بولاتىن سالداردا. سوندىقتان ساراپتامالىق بۋحگالتەر ەسەپ جۇرگىزىپ قانا قويمايدى، سونىمەن قاتار تاۋەكەلدەردى الدىن الا باعالايدى جانە بولجايدى.

جاڭا سالىق كودەكسىنىڭ كۇشىنە ەنۋىمەن تاۋەكەلدەردى دۇرىس باعالاۋ نەگىزگى مىندەتتەردىڭ بىرىنە اينالۋدا. وسى تۇرعىدا كاسىپورىن/بيزنەس بويىنشا قۇجاتتامانى جۇرگىزۋگە كوزقاراستاردى «ارزان نەمەسە قىمبات» پوزيسياسىنان ەمەس، تاڭداۋدىڭ سالدارلارىن بولجاۋ پوزيسياسىنان تاڭداۋ قاجەت. جاڭا جاعدايدا قاتەلىكتىڭ باعاسى تىم جوعارى بولۋى مۇمكىن.