Photo: Ayazhan (https://www.pexels.com/@ayazhan-3173683) / Pexels
شىعىس قازاقستانداعى التىن: ەلباسى زامانىنان قالعان بايلانىستارى بار كومپانيالار جەر قويناۋىنا قالاي كىرىپ جاتىر؟
شىعىس قازاقستان وبلىسىندا التىن وندىرۋگە قاتىستى داۋلار مەن زاڭسىزدىقتار جيىلەپ كەتتى. توو «SOK Gold» كومپانياسىنىڭ رۇقساتسىز التىن بارلاۋ جۇمىستارىن جۇرگىزگەنى تۋرالى اقپارات جازدىڭ جارتىسىندا ەلدى شۋلاتتى. ال كۇزدە ۇلان اۋدانىندا زاڭسىز التىن ءوندىرۋ توقتاتىلىپ، 300 ميلليون تەڭگەگە جۋىق شىعىن كەلتىرگەن «EastGoldStone» جشس-نىڭ توپ-مەنەدجەرى ۇستالدى.
بۇل تۋرالى Infohub.kz اقپارات اگەنتتىگى حابارلايدى.
«التىن» داۋلارى مەن اكىمدىكتىڭ قامقورلىعى
جەرگىلىكتى تۇرعىنداردىڭ نارازىلىعىن تۋدىرعان تاعى ءبىر كومپانيا – «گوك مانكا». بۇل كومپانيانىڭ دا التىن بارلاۋ جانە ءوندىرۋ جۇمىستارى وبلىستا جۇرگىزىلىپ جاتىر. بۇرىنعى اكىم دانيال احمەتوۆتىڭ كەزىندە بۇل كومپانيا اكىمدىكتىڭ «قولداۋىندا» بولعان دەسەدى. مىسالى، 2022 جىلدىڭ جەلتوقسانىندا كۇرشىم اۋدانىنداعى «وڭتۇستىك التاي» مەملەكەتتىك تابيعي قورىعىنىڭ اۋماعى 1 354 گەكتارعا قىسقارتىلدى. بۇل شەشىمدى سمايلوۆ باسقارعان ۇكىمەت قابىلداعان.
ليسەنزيا كوپ، سالىق از
«گوك مانكا» ج ش س 2020 جىلى قۇرىلعان. كومپانيا ديرەكتورى – بابيي الەكساندر اناتوليەۆيچ. Kompra سايتىنىڭ مالىمەتىنشە، كومپانيا بيۋدجەتكە بارلىعى 47 ميلليون تەڭگەدەي سالىق تولەگەن. بۇل سوما، اسىرەسە، كومپانيانىڭ 24 ليسەنزياعا يە ەكەنىن ەسكەرسەك، كۇمان تۋدىرادى. ونىڭ ىشىندە بارلاۋ، ءوندىرۋ جانە ەكولوگيالىق رۇقساتتار بار.
سوتقا بەرىلگەن ەكى ءىستىڭ بىرىندە مامانداندىرىلعان تەحنيكا جەتكىزۋشى «TiRex» جشس-مەن داۋلاسۋ بولعان.
كومپانيانىڭ نەگىزگى قىزمەتى – «اسىل (باعالى) مەتالدار ءوندىرۋ». ءوفيسى مارقاكول اۋىلىندا، مومىش ۇلى كوشەسى، 1ء-ۇي مەكەنجايىندا ورنالاسقان. قىزىعى، بۇل عيماراتتا «تەرەكتى» كمك جانە «گرك مانكا» جشس-ى دا جۇمىس ىستەيدى.
«التىننىڭ» ارتىندا كىم تۇر؟
«گوك مانكا» جشس-نىڭ قۇرىلتايشىسى – استاناداعى قونايەۆ كوشەسى، 12/1 مەكەنجايىندا تىركەلگەن «Altyn Tau Ltd» جەكە كومپانياسى. ونى كوشانوۆ ب.م. باسقارادى. بۇل كاسىپورىننىڭ 2021 جىلدان بەرى بيۋدجەتكە تولەگەن سالىق سوماسى بار بولعانى 3 349 803،54 تەڭگە. بۇل دا سالىق بەرەشەگى بار ەكەنىن كورسەتەدى.
ءوز كەزەگىندە، «Altyn Tau Ltd» كومپانياسىنىڭ يەسى – تۇركيانىڭ تانىمال كونگلومەراتى «Yildirim International Investment Holding B.V.».
بۇل حولدينگتى تۇركيادا روبەرت يىلدىرىمنىڭ وتباسى باسقارادى. ولار مەتاللۋرگيا، تاۋ-كەن ءوندىرۋ، پورتتاردى باسقارۋ، كومىر جانە كوكس ونەركاسىبى، تىڭايتقىشتار مەن حيميالىق زاتتار ءوندىرۋ، ەنەرگەتيكا جانە تەڭىز تاسىمالى سالالارىنداعى ءىرى ويىنشى رەتىندە بەلگىلى.
قازاقستاندا بۇل حولدينگتىڭ «ۆوسحود-Oriel» تاۋ-كەن كومپانياسى، «يستكازاللويز»، «Qazaq Soda» جانە «New Star» سياقتى بىرنەشە جوباسى بار. بارلىق كومپانيالار استاناداعى قونايەۆ كوشەسى، 12/1 مەكەنجايىنداعى «امانات» پارتياسى عيماراتىندا ورنالاسقان.
روبەرت يۋكسەل يىلدىرىم تۋرالى ينتەرنەتتە كوپتەگەن اقپارات بار. ول بۇرىنعى «ەۋرازيالىق ۇشتىك» وليگارحى الەكساندر ماشكيەۆيچتىڭ جاقىن دوسى بولعان. قازاقستان مەن رەسەيگە ءجيى كەلىپ تۇرعان ول، ۋكراينادا سوعىس باستالعاننان كەيىن ساپارلارىن توقتاتقان. تۇركيانىڭ ەڭ باي ادامدارىنىڭ قاتارىنا كىرەدى، قۇنى 50 ميلليون اقش دوللارىنان اساتىن «Sarastar» ياحتاسىنىڭ يەسى.
ەسكىنىڭ جاڭارعان ءتۇرى
دەرەككوزدەردىڭ حابارلاۋىنشا، روبەرت يۋكسەل يىلدىرىم «ەسكى قازاقستان» ەليتاسى اراسىندا بەدەلدى تۇلعا. قاڭتار وقيعالارىنا دەيىن ول قازاقستاندا بەلسەندى جۇمىس ىستەپ، بىرنەشە رەت نۇرسۇلتان نازاربايەۆتىڭ قابىلداۋىندا بولعان.
سونداي-اق، يىلدىرىم «سامۇرىق-قازىنا» قورىنىڭ بۇرىنعى باسشىلىعىمەن كەزدەسىپ، قازاقستاننىڭ ءبىرقاتار كەن ورىندارى مەن كاسىپورىندارىن ساتىپ الۋ مۇمكىندىكتەرىن تالقىلاعان.
جوسپارلار زور بولعان
حولدينگتىڭ «ۆوسحود-Oriel» (اقتوبە وبلىسى) جانە «Qazaq Soda» (جامبىل وبلىسى) جوبالارى ءالى دە جالعاسىپ جاتىر. الايدا، «ۆوسحود-Oriel» كومپانياسى حروم ءوندىرىسىن ازايتىپ، ەكولوگيالىق زاڭنامانى بۇزعانى ءۇشىن تەكسەرۋلەرگە ءجيى ۇشىراپ، قارجىلاندىرۋ ماسەلەلەرىنە تاپ بولىپ، ەبرر-گە ۇلكەن قارىز بولىپ وتىر. اقتوبە وبلىسىنىڭ حالقى تۇرىكتەر ۋادە ەتكەن الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىكتى ءالى كورگەن جوق.
ال جامبىل وبلىسىنداعى كالسييلەندىرىلگەن سودا زاۋىتىنىڭ قۇرىلىسى 2021 جىلدان بەرى اياقتالماي كەلەدى. زاۋىتتى پايدالانۋعا بەرۋ مەرزىمى ۇنەمى كەيىنگە شەگەرىلىپ وتىر.
قورىتىندى
قازاقستانعا ءتان مودەل كورىنەدى: كەن ورىندارى كەزدەيسوق پايدا بولماعان، بۇرىننان تانىس، سەنىمدى جانە ەسكى قازاقستان زامانىنان بەرى قولداۋ تاپقان كومپانيالارعا بەرىلەدى. الايدا، تانىمال ينۆەستوردىڭ ناتيجەلەرى، جۇمساق ايتقاندا، اسا جوعارى ەمەس. تەحنولوگيادا دا، تيىمدىلىكتە دە، قوعامدىق ەسەپتىلىكتە دە جەتىستىك جوق. ال قىزىعۋشىلىق اياسى ويلاعاننان كەڭىرەك: بۇگىن – التىن مەن حروم، ەرتەڭ نە بولار ەكەن؟