InfoHub Logo

شىمكەنتتە ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى قارجىلىق الاياقتىق پەن جۇيەسىزدىكتى جويۋعا باعىتتالعان بىرەگەي سيفرلىق جوبا ىسكە قوسىلدى. مەكتەپتەردى قارجىلىق جۇيەگە بىرىكتىرىپ، قاۋىپسىزدىك جۇيەلەرىن بۋحگالتەرلىك ەسەپكە قوسۋ ارقىلى بۇرىن قاعاز ەسەپتەرمەن جاسىرىلىپ كەلگەن ميللياردتاعان تەڭگەنىڭ بۇزىلۋى انىقتالدى. جۇيەنى اۆتوماتتاندىرۋدىڭ وزىندە بيۋدجەتكە 6،5 ميلليارد تەڭگە قايتارىلدى. بۇل سوما جاڭا زاماناۋي مەكتەپتىڭ قۇنىمەن پارا-پار.

بۇل تۋرالى Infohub.kz اقپارات اگەنتتىگى حابارلايدى.

مەكتەپتەردەگى «اۋە اقىسىنان» ساقتايتىن سەرۆيس مودەلى

جاڭا قاۋىپسىزدىك دەڭگەيىنىڭ كورىنىسى جۋرناليستەرگە №1 ا.س. پۋشكين اتىنداعى گيمنازيادا وتكەن باسپا ءسوز تۋرىندە كورسەتىلدى. مۇندا ينتەراكتيۆتى پانەلدەر ورناتىلعان – بۇل مەكتەپتىڭ سيفرلىق شتابى ىسپەتتەس. ول بەينە اعىندارى مەن بارلىق قوسالقى جۇيەلەردىڭ جۇمىسىن ناقتى ۋاقىت رەجيمىندە كورسەتەدى. جاساندى ينتەللەكتتىڭ «تىيىم سالىنعان ايماقتارداعى» بەيتانىس ادامدارعا رەاكسياسىنان باستاپ، ءورت داچيكتەرىنىڭ سينحرونيزاسياسىنا دەيىن ءبارى باقىلاۋدا.

شىمكەنت قالاسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى سارسەن قۇرانبەك بۇل ماسەلەنىڭ ديرەكتەردىڭ شاعىمدارىنان باستالعانىن ايتتى. ولار مەكتەپتەردەگى كامەرالاردىڭ ورتالىققا قوسىلماعانى ءۇشىن ايىپپۇل تولەۋگە ءماجبۇر بولعان. كامەرالار ىلىنگەنىمەن، جەلىنىڭ ءۇزىلۋى نەمەسە بايلانىستىڭ جوقتىعى سالدارىنان پوليسيا كەلگەندە ەشتەڭە انىقتالماعان. ديرەكتورلار نەسيە الۋعا نەمەسە مۇعالىمدەر مەن اتا-انالاردان اقشا جيناۋعا ءماجبۇر بولعان.

بۇل جاعداي باعدارلامالىق قامتاماسىز ەتۋگە يەلىك ەتەتىن جەكە كومپانيالارعا تاۋەلدىلىكتى كۇشەيتىپ، ولار جىل سايىن «باسقارۋ قۇقىعى» ءۇشىن ميلليونداعان تەڭگە تالاپ ەتكەن. ەندى شىمكەنت سەرۆيس مودەلىنە كوشتى: ينفراقۇرىلىم ءبىلىم باسقارماسىنىڭ بالانسىنا بەرىلدى، ال مەردىگەر بايلانىس ءۇشىن تولىق جاۋاپكەرشىلىكتى ءوز موينىنا الدى.

«ءبارىن رەتكە كەلتىردىك. ەندى مەكتەپتەردەگى بارلىق جەلىلەر جابىق ارنالار ارقىلى جۇرگىزىلەدى. بۇرىن ءار مەكتەپتە 5-10 كامەرا بولسا، ءقازىر دالىزدەردەن، وقۋ كابينەتتەرى مەن سپورت زالدارىنان شىعاتىن بارلىق بەينە اعىندارى تىكەلەي پوليسياعا ترانسلياسيالانادى. №1 گيمنازيادا كامەرا سانى 20-دان 180-گە دەيىن كوبەيدى»، – دەدى سپيكەر. سونىمەن قاتار، ينتەرنەت ماسەلەسى شەشىلىپ، سىنىپتارداعى جىلدامدىق 5-10 مبيت/س-تەن 100 مبيت/س-كە دەيىن ارتتى. ءبىر گيمنازيادا جەلىنى توسەۋ اۋقىمى شىمكەنتتەن استاناعا دەيىنگى قاشىقتىقپەن سالىستىرۋعا بولادى.

قارجىلىق بۇزۋشىلىقتاردى انىقتاۋ

باقىلاۋدىڭ بۇل جۇيەسى مەكتەپكە دەيىنگى ءبىلىم بەرۋ سەكتورىندا دا كوپتەگەن قارجىلىق بۇزۋشىلىقتاردى انىقتادى. اۆتوماتتاندىرۋ ميلليونداعان تەڭگەنىڭ ماقساتسىز جۇمسالۋىن جانە جالعان قاتىسۋلاردى توقتاتتى. اۋديت شەتەلدە نەمەسە باسقا وبلىستاردا تۇراتىن بالالارعا اقشا بولىنگەنىن كورسەتتى.

«ءبىز ءبىر بالانىڭ قۇجات بويىنشا ءبىر مەزگىلدە جەتى سپورتتىق جانە شىعارماشىلىق ۇيىرمەگە قاتىسقانىن انىقتادىق. ەندى مۇنىڭ ءبارى ءبىر جۇيەگە كەلتىرىلدى»، – دەپ ءبولىستى سارسەن قۇرانبەك.

«الاقان مەكتەپ» بيومەتريالىق جۇيەسى ارقىلى مەكتەپ اسحاناسىنداعى تاماقتانۋدى باقىلاۋ وقۋشى اسحاناعا كىرگەن كەزدە عانا تولەم جاسالۋىن قامتاماسىز ەتىپ، جالعان ەسەپتەردى جويدى. سونىمەن قاتار، «1س» جۇيەسىمەن ينتەگراسيا «ءولى جاندارعا» 700 ميلليون تەڭگەدەن استام تولەمدى بۇعاتتادى.

«ءبىز بىرنەشە مەكتەپتە تەحنيكالىق قىزمەتكەر بولىپ تىركەلگەن نەمەسە شىمكەنتتە جالاقى الىپ، بىرنەشە اي بويى شەتەلدە بولعان ادامداردى انىقتادىق»، – دەدى سپيكەر.

قالا باسقارۋ مودەلىن وزگەرتىپ، سيفرلىق ەگەمەندىكتى قامتاماسىز ەتتى. «بۇرىن ءبىز جەكە كومپانيالار جۇيەنى كەز كەلگەن ۋاقىتتا ءوشىرىپ تاستاي الاتىن جاعدايعا تاۋەلدى بولدىق. ەندى بارلىق دەرەكتەر بازاسى مەن كودتار ءبىلىم باسقارماسىنا تيەسىلى. ءبىز سەرۆيس مودەلىنە كوشتىك – بۇل مەردىگەردىڭ سەرۆەرلەرگە قول جەتكىزۋدى ساتۋمەن عانا اينالىسپاي، ۇزدىكسىز جۇمىستى قامتاماسىز ەتۋگە جاۋاپتى ەكەنىن بىلدىرەدى»، – دەپ ءتۇسىندىردى اكىم ورىنباسارى.

قۇپيالىلىق ماسەلەسى مەملەكەتتىك دەڭگەيدە شەشىلدى: دەرەكتەر جەكە «وبلاكتاردا» ساقتالمايدى، تەك قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى قىزمەتكەرلەرىنىڭ قول جەتكىزە الاتىن قورعالعان سەرۆەرلەردە جيناقتالادى. «كوپتەگەن اتا-انالار بەينەجازبالارعا كىمنىڭ قول جەتكىزە الاتىنىنا الاڭدادى. ەندى ءبارى قاتاڭ باقىلاۋدا: اقپارات قورعالعان جانە مەملەكەتتىك دەرەكتەر بازالارىمەن تىكەلەي ينتەگراسيالانعان»، – دەپ قورىتىندىلادى سارسەن قۇرانبەك.

جاساندى ينتەللەكت ارقىلى بۋللينگكە توسقاۋىل قويۋ

ەسكى جۇيەلەر تەك جازۋ رەجيمىندە جۇمىس ىستەسە، جاساندى ينتەللەكتكە نەگىزدەلگەن جاڭا پلاتفورما قاۋىپتەردى الدىن الا انىقتاي الادى. نەيروجەلىلەر ەندى تەك كىرۋ ەسىكتەرىن عانا ەمەس، ادامنىڭ پايدا بولۋى سيگنال تۋدىراتىن شاتىرلار مەن توبەلەر سياقتى ماڭىزدى ايماقتاردى دا باقىلايدى.

«ايقىن» – بۇل تەك بەينەكامەرالار ەمەس، جاساندى ينتەللەكتكە نەگىزدەلگەن ينتەگراسيالانعان جۇيە. ول بۋللينگ ماسەلەلەرىن شەشۋگە جانە سۋيسيد ارەكەتتەرىن بولدىرماۋعا كومەكتەسەدى. بۇرىن قالادا ورتالىقتاندىرىلعان پلاتفورما بولماعان، ەندى ق ر ۇقك تالاپتارىنا سايكەس كەلەتىن شامامەن 10 مىڭ كامەرا ءبىر جەلىگە بىرىكتىرىلدى»، – دەدى «شىمكەنتترانستەلەكوم» اق ديرەكتورى تالانت باسكەنبايەۆ.

جوبادا رەاكسيا جىلدامدىعىنا ەرەكشە نازار اۋدارىلدى. مىڭداعان بەينە اعىندارىن باقىلاۋداعى ادام فاكتورىن ەسكەرە وتىرىپ، قارۋدى نەمەسە ءىىم ىزدەۋدەگى تۇلعالاردى انىقتاي الاتىن الگوريتمدەرگە باسىمدىق بەرىلدى. سارسەن قۇرانبەك كەز كەلگەن جاعدايدا اقپارات پوليسيا پۋلتتەرىنە لەزدە ترانسلياسيالاناتىنىن ءتۇسىندىردى.

«وقيعا ورنىنا شىمكەنت بويىنشا بىركەلكى ورنالاستىرىلعان 360 پاترۋلدىك ەكيپاجدىڭ ەڭ جاقىنى جىبەرىلەدى. بۇل تەك كۇزەت اگەنتتىگى ەمەس – جاقىن ماڭداعى بارلىق كۇشتەر بۇل مەكتەپكە باعىتتالاتىن بولادى»، – دەپ اتاپ ءوتتى اكىم ورىنباسارى.

ءارتۇرلى جەتكىزۋشىلەردىڭ جابدىقتارى اراسىنداعى قايشىلىقتارعا بايلانىستى بۇرىن جۇزەگە اسىرۋ مۇمكىن بولماعان ءارتۇرلى قوسالقى جۇيەلەردىڭ تەرەڭ ينتەگراسياسى تەحنولوگيالىق سەرپىلىس بولدى. ازىرلەۋشىلەر بەينەباقىلاۋدى ءورت دابىلدارىمەن بايلانىستىرا الدى، بۇل قاۋىپسىزدىك جۇيەسىن ءتىرى، رەاكسيا بەرەتىن مەحانيزمگە اينالدىردى.

«ءبىز قوسىمشا جابدىق ساتىپ الماي-اق، بەينەباقىلاۋ جۇيەسىن ءورت دابىلىمەن بىرىكتىرە الدىق. ءقازىر ءورت داچيگىنىڭ ىسكە قوسىلۋىن يميتاسيالايىق. مونيتوردا بۇل ايماقتاعى كامەرالار اشىلادى، ال مەكتەپتەگى بارلىق تۋرنيكەتتەر اۆتوماتتى تۇردە اشىلادى، ءسويتىپ بالالار عيماراتتان ەركىن شىعا الادى»، – دەپ قوستى تالانت باسكەنبايەۆ.

«سيفرا» قالاي «سۋپەرمۇعالىمدەردى» انىقتادى

ەگەر «ايقىن» قالانىڭ «كوزدەرى» بولسا، گيمنازيادا تانىستىرىلعان «كارقىن» جۇيەسى قارجىلىق ءاۋديتتىڭ كۇشتى قۇرالىنا اينالدى. باعدارلامالىق كەشەن قاۋىپسىزدىكتى، وقۋ پروسەسىن جانە بيۋدجەتتىك تولەمدەردى ناقتى ۋاقىت رەجيمىندە بايلانىستىرادى، بۇل جالاقى تىزىمدەرىندەگى قولمەن جاسالاتىن وزگەرىستەردى جويادى. اكىمشىلىكپەن «كەلىسۋ» ارەكەتتەرى ەندى وبەكتيۆتى باقىلاۋ دەرەكتەرىمەن بۇعاتتالادى.

جوبا مەتودولوگى ەۆگەنيي ششەرباتوۆ جۋرناليستەرگە مەكتەپكە كىرەتىن تەرمينالدىڭ قالاي قارجىلىق باقىلاۋ قۇرالىنا اينالاتىنىن كورسەتتى: «ءقازىر جۇيەدە 268 ۇيىم جانە 35 مىڭ قىزمەتكەر بار. مىنە، قاراڭىز: ءدال ءقازىر مەكتەپتەردىڭ بىرىندەگى تەرمينال ارقىلى قىزمەتتىك ءۇي-جايلاردى تازالاۋشى كىردى. بۇل تۋرالى اقپارات قارجىلىق باقىلاۋ جۇيەسىنە لەزدە ءتۇستى. بۇل – ينتەگراسيا: ادام مەكتەپ پەريمەترىن كەسىپ ءوتتى – بيومەتريا تۇلعانى راستادى – «1س» جۇيەسىندە جۇمىس ۋاقىتىن ەسەپكە الۋ تابەلى اۆتوماتتى تۇردە قالىپتاسا باستادى».

وسى اشىقتىقتىڭ ارقاسىندا شىمكەنتتە ادامنىڭ فيزيكالىق مۇمكىندىكتەرىنەن تىس ەڭبەك كورسەتكىشتەرى بار پەداگوگتەر انىقتالدى. جۇيەلەردىڭ ينتەگراسياسى جالپى العاندا، بۇرىن قاعاز ەسەپتەرمەن جاسىرىلىپ كەلگەن 2 ميلليارد تەڭگەگە جۋىق بۇزۋشىلىقتاردى اشكەرەلەدى.

«ءبىز اپتاسىنا 60، ءتىپتى 75 ساعات وقۋ جۇكتەمەسى بار پەداگوگتەردى انىقتادىق. ءبىر نارسەنى ءتۇسىنۋ ماڭىزدى: وقۋ جۇكتەمەسى – ءمۇعالىمنىڭ جۇمىس ۋاقىتىنىڭ تەك 40% قۇرايدى. ەگەر بۇل ساعاتتاردى اپتالىق جالپى جۇمىس ۋاقىتىنا اۋدارساق، 50 ساعات ساباق بولعاندا، ادامعا شاققانداعى جۇكتەمە 120 ساعاتتى قۇرايدى. بۇل ءمۇعالىمنىڭ اپتاسىنا بەس كۇن بويى، مۇلدەم ۇيقىسىز جانە دەمالىسسىز، تاۋلىگىنە 24 ساعات جۇمىس ىستەۋى كەرەك دەگەندى بىلدىرەدى. بۇل سانداردىڭ ارتىندا نە جالعان جالاقى تولەۋ، نە ساباقتاردىڭ وتە ناشار ساپاسى تۇرعانى انىق»، – دەپ اتاپ ءوتتى ششەرباتوۆ.

جۇيە الگوريتمدەرى ءداستۇرلى تەكسەرۋلەردەن تيىمدىرەك بولىپ، ءىس جۇزىندە ورىندالماعان جۇمىس ءۇشىن «بونۋستار» تولەۋدى اۆتوماتتى تۇردە توقتاتتى. مىسالى، فيزكۋلتۋرا نەمەسە مۋزىكا مۇعالىمدەرىنە داپتەرلەردى تەكسەرگەنى ءۇشىن بەرىلەتىن ۇستەمەاقىلار، بۇرىن تابەلدەردەن ءوتىپ كەتكەنىمەن، ەندى كود دەڭگەيىندە بۇعاتتالادى.

«تەكسەرۋ ماكسيمالدى تەرەڭدىكپەن جۇرەدى. پەداگوگكە ەرەكشە ءبىلىم بەرۋ قاجەتتىلىكتەرى بار بالالارمەن جۇمىس ىستەگەنى ءۇشىن ۇستەمەاقى قويۋعا تىرىسقاندا، جۇيە ەسەپتى قابىلداي سالماستان، ءار بالانىڭ پروفيلىنە «ءتۇسىپ»، مەديسينالىق قۇجاتتاردىڭ بار-جوعىن تەكسەرەدى. تەك دەنساۋلىق ساقتاۋ بازاسىندا دياگنوز راستالعان جاعدايدا عانا ۇستەمەاقى تولەنەدى»، – دەپ اتاپ ءوتتى ساراپشى.

سيفرلاندىرۋ «قوس قارجىلاندىرۋدىڭ» جاپپاي جاعدايلارىن دا انىقتادى، مۇندا 800-دەن استام بالا ءبىر مەزگىلدە بالاباقشالاردا جانە قوسىمشا ءبىلىم بەرۋ ۇيىرمەلەرىندە تىركەلگەن. سونداي-اق، بالالار شەتەلدە تۇرىپ جاتقان كەزدە ولارعا اقشا بولىنگەن «ۆيرتۋالدى» وقۋشىلار دا تابىلدى.

«مەكتەپكە كىرەتىن تەرمينالدىڭ تىكەلەي بۋحگالتەرلىك ەسەپكە جالاقى ۆەدوموسىن انىقتايتىن مۇنداي ينتەگراسيا ەلدىڭ باسقا وڭىرلەرىندە جوق. بۇل توتالدى باقىلاۋ ەمەس، بيۋدجەت قاراجاتىن ءتيىمدى پايدالانۋ. قالا تەك زاڭسىز ۇستەمەاقىلاردى بۇعاتتاۋ جانە كادرلىق جازبالاردى جويۋ ارقىلى جىل سايىن 700 ميلليون تەڭگەدەن استام قاراجاتتى ۇنەمدەپ وتىر»، – دەپ قورىتىندىلادى ەۆگەنيي ششەرباتوۆ.

يي مەكتەپ ساباقتارىن قالاي اشىق ەتتى

شىمكەنتتەگى سيفرلاندىرۋ ەڭ سەزىمتال ايماقتاردى – ونداعان جىلدار بويى باقىلاۋدان تىس قالعان وقۋ سىنىپتارىن قامتىدى. كابينەتتەردەگى كامەرالاردىڭ پايدا بولۋى ءقاۋىپسىز پەريمەتردى قالىپتاستىرۋدىڭ سوڭعى كەزەڭى عانا ەمەس، سونىمەن قاتار ءتارتىپتى قايتا جۇكتەۋ قۇرالى بولدى. ەندى وقۋ پروسەسى تولىعىمەن اشىق، بۇل قىزمەتكەرلەر تاراپىنان نەمقۇرايلىلىق پەن جۇمىس ۋاقىتىن ماقساتسىز پايدالانۋدى جويادى.

قالالىق ءبىلىم باسقارماسىنىڭ باسشىسى قۋانىش ىسقاقوۆ ساباقتىڭ «اشىقتىعى» ساپا ءۇشىن ەڭ جاقسى ىنتالاندىرۋ ەكەنىن اتاپ ءوتتى: «سىنىپتاردا بۇرىن ەشقاشان كامەرا بولماعان. بۇل پەداگوگتەردى دە تارتىپكە سالادى – ولار ءبارىنىڭ تىركەلەتىنىن كورەدى. بۇرىن مۇعالىمدەردىڭ تەلەفوندا وتىرۋى نەمەسە ساباق وتكىزبەۋى مۇمكىن بولاتىن ساتتەر بولعان، ەندى ءبارى سايكەس كەلۋگە تىرىسادى. ءبىز اتا-انالاردىڭ تىنىش بولۋى ماڭىزدى: ءار وقۋ سىنىبىنىڭ ەسىگىنىڭ ارتىندا ءتارتىپ قامتاماسىز ەتىلگەن. ەڭ باستىسى – بالالاردىڭ قاۋىپسىزدىگى».

ءتارتىپتى باقىلاۋدان باسقا، جاساندى ينتەللەكتكە نەگىزدەلگەن ەنگىزىلگەن جۇيە جانجالدى جاعدايلاردا ءادىل تورەشى قىزمەتىن اتقارادى. نەيروجەلىلەر بالالاردىڭ ادەتتەگى ويىنى مەن ناقتى اگرەسسيانى نەمەسە بۋللينگتى 80-90% دالدىكپەن اجىراتا الادى.

جەكە ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىن جاڭعىرتۋ، زاڭناماعا سايكەس، ولاردىڭ قۇرىلتايشىلارىنىڭ جاۋاپكەرشىلىگىندە قالادى، الايدا مەملەكەتتىك سەكتوردا قۇرىلعان قاۋىپسىزدىك ستاندارتى اتا-انالاردىڭ تالاپتارى مەن زامان تالابىنا ساي بولۋ ءۇشىن ولارعا باعىت سىلتەيتىن كورسەتكىشكە اينالدى.

اشىقتىقتىڭ باعاسى

شىمكەنتتە سيفرلىق تەتىكتەردى ەنگىزۋدىڭ ناتيجەسى ناقتى كورسەتكىشتەرمەن كورىندى. تەك ءتورت ايدا ءدال قاتىسۋدى ەسەپكە الۋ مەكتەپ اسحانالارىنا بولىنگەن 600 ميلليون تەڭگەنى ۇنەمدەۋگە مۇمكىندىك بەردى. جالپى العاندا، بالاباقشالاردى قوسا العاندا، ءبىلىم بەرۋ سالاسىندا ساقتالعان بيۋدجەت قاراجاتىنىڭ سوماسى 6،5 ميلليارد تەڭگەگە جەتتى. بۇل قاراجات ءبىر زاماناۋي مەكتەپتى «كىلتىمەن» سالۋعا جەتكىلىكتى.

ءار تەڭگەنىڭ بالاعا جەتىپ، دەلدالداردىڭ قالتاسىنا كەتپەيتىن اشىق ورتانى قۇرۋ، ارينە، باقىلاۋدىڭ جوقتىعىنان پايدا كورگەندەر تاراپىنان قارسىلىققا تاپ بولدى. دەگەنمەن، اكىمدىكتە سيفرلىق ترانسفورماسيا پروسەسىنىڭ قايتىمسىز ەكەنىن اتاپ وتۋدە. كەلەسى كەزەڭدە بۇل تاجىريبەنى قالاداعى كوللەدجدەرگە تاراتۋ جوسپارلانۋدا، وندا دا 100% باقىلاۋ جۇيەسى ەنگىزىلەدى.