InfoHub Logo

اقتاۋ قالاسىندا اتومدىق سۇڭگۋىر قايىقتاردىڭ كومانديرى، تەڭىز مايورى مايدان سالمەنوۆ 80 جاس مەرەيتويىن اتاپ ءوتتى. بۇل – تەك ءبىر ادامنىڭ عانا ەمەس، قازاقستاننىڭ اسكەري-تەڭىز كۇشتەرى تاريحىنداعى ماڭىزدى ءسات.

بۇل تۋرالى Infohub.kz اقپارات اگەنتتىگى حابارلايدى.

مايدان سالمەنوۆيچ سالمەنوۆ 1946 جىلى 9 مامىردا پاۆلودار وبلىسىنىڭ جەلەزين اۋدانىنداعى انتونوۆكا اۋىلىندا دۇنيەگە كەلگەن. جاستايىنان تەڭىزدى ارمانداعان ول، ءتىپتى جاعاسىندا تەڭىز جوق اۋىلدا وسسە دە، اكەسىنىڭ اناسى ليدانىڭ اڭگىمەلەرىنەن تەڭىز بەن كەمەلەر تۋرالى كوپ ەستىگەن.

اسكەري جولعا بەت بۇرۋ

مەكتەپ بىتىرگەن سوڭ اسكەرگە شاقىرىلعان مايدان سالمەنوۆكە لەنينگرادقا وقۋعا جولداما ۇسىنىلادى. وسىلايشا، بولاشاق سۇڭگۋىر قايىقشىنىڭ جولى باستالادى. ول لەنينگرادتاعى لەنكومسومول اتىنداعى جوعارى اسكەري-تەڭىز ۋچيليششەسىن، كەيىننەن سۇڭگۋىر قايىق كومانديرلەرىنىڭ جوعارى وفيسەرلىك كۋرستارىن تامامدايدى. اۋىلداعى قازاق مەكتەبىنەن كەيىن ورىس تىلىندە وقىپ، ءبىلىم الۋ وڭاي بولماعانىمەن، مايدان سالمەنوۆ تاباندىلىق تانىتىپ، وقۋىن ءساتتى اياقتايدى.

«تۇندە وتىرىپ وقىدىم. كەيدە قازاندىق بولمەسىندە دە ساباق وقىعان كەزدەرىم بولدى. ءبىراق ءبارىبىر جەڭىپ شىقتىم»، - دەپ ەسكە الادى مايدان سالمەنوۆ.

قازاقستاندىق تەڭىزشىنىڭ ماقتانىشى

وقۋ كەزىندە مايدان سالمەنوۆتىڭ كالليگرافيالىق جازۋىنىڭ ارقاسىندا ۋچيليششەگە ارنالعان ۇراندار مەن ترانسپارانتتاردى دايىنداۋ جۇمىستارىنا اتسالىسقان. بۇگىندە ونىڭ سۋرەتى تۋعان مەكتەبى مەن اسكەري-تەڭىز ۋچيليششەسىندە كۋرسانتتارعا ۇلگى رەتىندە ءىلىنىپ تۇر.

ول كامچاتكادا، تىنىق مۇحيت فلوتىندا قىزمەت ەتتى. جالپى، مايدان سالمەنوۆ اسكەري-تەڭىز فلوتىنا 25 كۇنتىزبەلىك جىل قىزمەت ەتتى. كامچاتكاداعى ەڭبەك ءوتىلىن قوسساق، بۇل جارتى عاسىرعا جۋىق ۋاقىت.

مايدان سالمەنوۆ كەڭەس فلوتىنداعى جالعىز قازاق رەتىندە ستراتەگيالىق ماقساتتاعى زىمىراندىق اتومدىق سۇڭگۋىر قايىقتى باسقارعان. كۋرسانت كەزىندە العاش رەت تەڭىزدى كورگەن ول، كەيىننەن 90 تاۋلىككە، سودان سوڭ 60 تاۋلىككە تەڭىزگە شىعاتىن بولعان. «تەمىر ىشىندە، ياعني سۇڭگۋىر قايىقتا قىسىم قالىپتى. تىرشىلىككە قاجەتتى جۇيەلەر بار»، - دەيدى ارداگەر.

اتومدىق سۇڭگۋىر قايىقتا 16 بالليستيكالىق زىمىران بولعان، ال 129 ەكيپاج مۇشەسىنىڭ ءومىرى كۇن سايىن كومانديردىڭ ارەكەتتەرىنە بايلانىستى بولدى. «سۇڭگۋىر قايىقتاعى قاراپايىم كۇن – بۇل ۇنەمى جاۋىنگەرلىك جۇمىس. وندا قاراپايىم كۇن دەگەن بولمايدى. تەحنيكا، قارۋ-جاراق كوپ – بارىنە ۇلگەرۋ كەرەك»، - دەيدى مايدان سالمەنوۆ.

ول سۇڭگۋىر قايىقتىڭ نەگىزگى بولىمشەلەرىنىڭ ءبىرى – زىمىراندىق-جاۋىنگەرلىك ءبولىمىنىڭ مامانى بولىپ قىزمەت ەتتى. «سۇڭگۋىر قايىقتا وتىرىككە، الداۋعا ورىن جوق. ويتكەنى بۇل ادامداردىڭ ومىرىنە تىكەلەي اسەر ەتەدى»، - دەپ اتاپ ءوتتى ول.

قازاقستان فلوتىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى

45 جاسىندا زەينەتكەرلىككە شىققاننان كەيىن دە مايدان سالمەنوۆ ەلگە قىزمەت ەتۋدى جالعاستىردى. 1993 جىلى قازاقستان اسكەري-تەڭىز كۇشتەرى قۇرىلعاننان كەيىن ونى قايتا قىزمەتكە شاقىرادى. ول اقتاۋدا ق ر اتك شتابىن قۇرۋدى باسقارىپ، قازاقستاندىق فلوتتىڭ نەگىزىن قالاۋشىلاردىڭ ءبىرى بولدى. كەيىننەن كولىك جانە كوممۋنيكاسيا مينيسترلىگىندە جۇمىس ىستەپ، ق ر «ساۋدا تەڭىزشىلىگى تۋرالى» زاڭىن ازىرلەۋگە قاتىستى، سونداي-اق فورت-شيەۆچەنكو اۋداندىق ءماسليحاتىنىڭ دەپۋتاتى بولدى.

بۇگىندە ارداگەر استانادا جۇبايىمەن بىرگە تۇرىپ، التى نەمەرەسىن تاربيەلەپ وتىر. ۇلكەن ۇلى اقتاۋدا وتباسىمەن تۇرادى، ال كىشى ۇلى اكەسى سياقتى تەڭىز جولىن تاڭداپ، سول اسكەري-تەڭىز ۋچيليششەسىن بىتىرگەن.

مايدان سالمەنوۆتىڭ ءوزى مويىنداعانداي، ءومىرىن قايتا سۇرۋگە مۇمكىندىك بولسا، ول تاعى دا تەڭىزدى تاڭدار ەدى. «مەن سۇڭگۋىر قايىقشى بولعانىمدى ماقتان تۇتامىن»، - دەيدى ارداگەر.

قازاقستاندىق اسكەري تەڭىزشىلەر مەرەيتوي يەسىن قۇتتىقتادى. ق ر اسكەري-تەڭىز كۇشتەرىنىڭ باس قولباسشىسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى – ق ر اتك باس شتابىنىڭ باستىعى، 1-رانگتى كاپيتان دانيار حايرۋشيەۆ ءوز سوزىندە مايدان سالمەنوۆتىڭ ەلدىڭ اسكەري-تەڭىز كۇشتەرىن دامىتۋعا قوسقان ۇلەسىن اتاپ ءوتتى.