InfoHub Logo

1986 جىلعى جەلتوقسان وقيعالارىنا قاتىسىپ، كەيىننەن جالامەن سوتتالىپ، ءتىپتى تۇرمەدەن شىعۋدان باس تارتقان تاريحي تۇلعا اركەن ۋاق تۋرالى بىلەسىز بە؟ ول – گەولوگ-عالىم، قايرات رىسقۇلبەكوۆ وقىعان ينستيتۋتتا ءدارىس بەرگەن ۇستاز.

بۇل تۋرالى Infohub.kz اقپارات اگەنتتىگى حابارلايدى.

تۇرمەگە ءتۇسۋ سەبەبى

اركەن ۋاق 1987 جىلى 8 جىلعا سوتتالادى. ونىڭ ۇستىنەن كۋالىك ەتكەن ادام – وزىمەن بىرگە جۇمىس ىستەگەن، ءبىراق ەشقاشان ارالاسپاعان، ءتىپتى سىيلاسپاعان جان ەكەن. ول كەزدەگى جاعدايلارعا بايلانىستى، عالىمدى «ۇيىمداستىرۋشى» دەپ ايىپتاپ، جالا جابادى.

كولىماداعى ازاپتى جىلدار

اركەن ۋاق سىبىردەگى ەڭ اۋىر تۇرمەلەردىڭ ءبىرى سانالاتىن ۆارلام شالاموۆتىڭ «كولىمادا» اتتى ەڭبەگىندە سيپاتتالعانداي، كولىماداعى تۇرمەدە وتىرادى. سول كەزدەگى قۇقىق قورعاۋشىلاردىڭ اراشا تۇسۋىمەن راقىمشىلىققا ىلىگۋ مۇمكىندىگى تۋىنداعاندا، اركەن ۋاق ەكى رەت تۇرمەدەن شىعۋدان باس تارتادى.

«مەن ەشقانداي اسىرە ۇلتشىل ەمەسپىن. جەلتوقسان وقيعاسىن ۇيىمداستىرعان جوقپىن. سوندىقتان مەنى تولىق اقتاپ، بوساتىڭدار»، – دەپ تالاپ ەتەدى اركەن ۋاق.

تۇرمەدەگى كۇرەس جانە ادىلدىك ىزدەۋ

تۇرمەدە اركەن ۋاققا قاستاندىق جاساۋ ارەكەتتەرى دە بولادى، ءبىراق ول ولاردىڭ بارىنەن امان شىعادى. ول ءوزى سياقتى جالامەن سوتتالعاندارعا كومەك قولىن سوزىپ، ارىز جازۋعا، قۇقىقتارىن قورعاۋعا اتسالىسادى. كەيىننەن، ەستەلىگىندە ول وزىنە جالا جاپقان ادامدى كەزدەستىرگەندە ۇرىپ كەتكەنىن جازعان. «سول ءتۇنى مەن بالا سياقتى ۇيىقتادىم. تۇمسىعىن بۇزۋدى ءار ءسات ويلاۋشى ەدىم»، – دەپ جازادى ول.

جەلتوقسان وقيعاسىن زەرتتەۋ

تۇرمەدەن شىققان سوڭ، اركەن ۋاق جەلتوقسان وقيعاسىن عالىم رەتىندە زەرتتەۋگە كىرىسەدى. ارحيۆتەردەگى قىلمىستىق ىستەردى قاراپ، وقيعا كەزىندە 4000-نان استام جاستىڭ قازا تاپقانىن انىقتايدى. ول سونداي-اق، نازاربايەۆتىڭ قازاق حالقىنا جاساعان گەنوسيدى تۋرالى كىتاپ جازىپ شىعادى. اركەن ۋاق ءومىرىن جەلتوقساننىڭ شىندىعى مەن اقيقاتىن انىقتاۋعا ارناعان.