InfoHub Logo

Elimizde bankter usynatyn «tegin» bólip tóleý múmkindikteriniń dáýiri aıaqtalýǵa jaqyn. Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttigi (QNRDA) 2026 jylǵa arnalǵan baqylaý saıasatynyń negizgi baǵyttaryn aıqyndap, tutynýshylyq nesıelerge qatysty jańa shekteýler engizýdi josparlap otyr. Bul sharalar halyqtyń artyq qaryzǵa batýyn boldyrmaýǵa baǵyttalǵan.

Bul týraly Infohub.kz aqparat agenttigi habarlaıdy.

«Bólip tóleý» jarnamalyq «qaptamasynan» aıyrylady

2025 jylǵy statısıkaǵa sáıkes, Qazaqstandyqtar arasynda qaryzǵa degen suranys joǵary kúıinde qalyp otyr. Regýlátor derekteri boıynsha, jeke tulǵalarǵa berilgen nesıeler kólemi bir jylda 20%-ǵa artyp, 24,8 trln teńgege jetken. Bul somanyń basym bóligi tutynýshylyq nesıelerge tıesili. Olardyń portfeli 2,9 trln teńgege jýyq ósip, 16,7 trln teńgeni qurady.

Nesıe portfeliniń sapasy formaldy túrde turaqty bolyp qala bergenimen (90 kúnnen astam merzimi ótken nesıelerdiń úlesi – 3,6%), QNRDA naqty táýekelderdiń fınteh-servısterdiń tez ósip jatqan segmentinde jasyrynýy múmkin dep sanaıdy. Bul segment buǵan deıin jeńildetilgen baqylaýda bolǵan edi.

Eń aıqyn jańalyqtardyń biri – rassrochka jáne Buy Now, Pay Later (BNPL) servısterin tolyqqandy retteý bolady. Buǵan deıin bul salany retteýshiler qarjylyq qyzmet pen bólshek saýdagerlerdiń marketıńtik quraly arasyndaǵy sańylaýdy paıdalanǵan.

2026 jyldan bastap erejeler ózgeredi

Birinshiden, BNPL servısterin usynatyn kompanıalar qarjy naryǵynyń resmı qatysýshylary mártebesin alady. Olardyń qyzmeti qarjylyq qyzmet kórsetý retinde qarastyrylady.

Ekinshiden, rassrochkalarǵa mindettemelerdiń tolyq qunyn ashý talaptary qoldanylady. Bul taýardyń joǵarylatylǵan baǵasy arqyly jasyrylǵan artyq tólemder satyp alýshylar úshin ashyq bolýy kerek degendi bildiredi.

Úshinshiden, rassrochkalar týraly aqparat kredıttik búrolarǵa berile bastaıdy. Bul tarmaq óte mańyzdy bolyp sanalady: endi kez kelgen rassrochka arqyly jasalǵan satyp alýlar adamnyń qaryz júktemesin baǵalaý kezinde eskeriletin bolady.

Bul bir mezgilde birneshe rassrochkanyń resimdelýi, qaryz júktemesi koefısıentin esepteý kezinde eskeriletindikten, jańa nesıe alý múmkindigin azaıtýy múmkin degendi bildiredi.

Bankterge talaptar kúsheıtiledi

Fınteh-segmentti retteýmen qatar, QNRDA dástúrli banktik nesıelendirýge de talaptardy kúsheıtýdi josparlap otyr. Atap aıtqanda, retteýshi organ kepilsiz zaıymdar boıynsha jyldyq tıimdi syıaqy mólsherlemesiniń (JTSM) shekti deńgeıin belgileý tásilin qaıta qaraýdy kózdep otyr.

Sondaı-aq, qaryz júktemesi koefısıenti (QJK) nesıe berý kezinde mindetti shekteý bolady. Bankter boryshkerdiń tabysy men onyń aǵymdaǵy mindettemeleriniń araqatynasyn anaǵurlym qatań eskerýge tıis.

Taǵy bir shara – problemalyq boryshkerler úlesine normatıv engizý. Ol 10%-dan aspaýy kerek, bul bankterdi jańa zaıymdardy maquldaýǵa abaıyraq qaraýǵa májbúr etedi.

Ipotekaǵa da ózgerister enedi

Turǵyn úı nesıeleri naryǵyna da túzetýler daıyndalýda. Regýlátor Loan-to-Value (LTV) kórsetkishi arqyly saralanǵan tásildi qoldanýdy josparlap otyr. Bul nesıe somasy men jyljymaıtyn múlik qunynyń araqatynasyn kórsetedi. Bul az bastapqy jarnasy bar boryshkerler úshin joǵary mólsherlemelerge tap bolýy múmkin ekenin bildiredi, sebebi mundaı nesıeler qarjy júıesi úshin táýekeldirek bolyp sanalady.

Jalpy, 2026 jyl tutynýshylyq nesıelendirýdi baqylaýdy kúsheıtý kezeńi bolýy múmkin. Bılik naryqtyń qyzyp ketý qaýpin aldyn ala azaıtyp, halyqtyń shamadan tys qaryz júktemesiniń jınaqtalýyna jol bermeýge tyrysady.

Bul tutynýshylar úshin nesıeler men rassrochkalardy resimdeý kezinde qatań tekserýlerdi bildiredi. Al fınteh-kompanıalar úshin – dástúrli qarjy uıymdarymen birdeı ashyqtyq pen esep berý erejeleri boıynsha jumys isteý qajettigin bildiredi.