InfoHub Logo

1986 jyldyń 26 sáýirinde Chernobyl AES-inde bolǵan apat – atom energetıkasy tarıhyndaǵy eń aýyr tehnogendik apattardyń biri. Bul oqıǵa Keńes Odaǵynyń ekonomıkasyn álsiretip, eldiń ydyraýyna yqpal etken faktorlardyń birine aınaldy.

Bul týraly Infohub.kz aqparat agenttigi habarlaıdy.

Apattyń saldary jáne ony joıýǵa jumsalǵan resýrstar

Apatty joıýǵa Keńes Odaǵynyń erekshe kúsh-jigeri men qarajaty jumsaldy. Bul oqıǵa sovet júıesiniń resýrstardy jumyldyrý qabiletin kórsetkenimen, ekonomıkaǵa qosymsha salmaq saldy. Sol kezde Keńes Odaǵy ekonomıkalyq qıyndyqtarǵa, áskerı-ónerkásip kesheni men halyqaralyq mindettemelerdiń aýyr júgine tap bolǵan edi.

Ekonomıkalyq daǵdarystyń tereńdeýi

Apatty joıýǵa qajetti mıllıardtaǵan rúbl búdjetke qosymsha júk boldy. Bul aqshanyń emısıasyn (jańa aqsha shyǵarý) arttyryp, ınflásıany kúsheıtti. Alaıda, josparly ekonomıka jaǵdaıynda bul ınflásıa taýarlardyń tapshylyǵy túrinde kórinis tapty. Sonymen qatar, 1986 jyldan keıin munaı baǵasynyń tómendeýinen eksporttyq tabystar azaıdy. Bul azyq-túlik pen tutyný taýarlaryn ımporttaý múmkindigin shektep, ekonomıkany odan ári álsiretti.

Bıliktiń ımıjine nuqsan keltirý

Ashyqtyq saıasaty kezinde Chernobyl apaty týraly aqparattar keńinen tarady. Sovettik búrokratıa bul aqparat aǵymyn basqara almady. Apat aımaǵynda júzdegen myń adamnyń jumys istegeni jáne olardyń keıbiriniń sáýle aýrýynan qaıtys bolǵany týraly habarlar eldegi jaǵymsyz aqparattyq tolqyndy kúsheıtti. Bul jaǵdaı bıliktiń bedeline úlken soqqy boldy.

Chernobyl – SSSR-diń qulaýyna yqpal etken faktor

Chernobyl apaty Keńes Odaǵynyń ydyraýyna tikeleı sebep bolmasa da, ony álsiretken mańyzdy faktorlardyń biri boldy. Sovettik ekonomıka 1980-jyldarǵa qaraı qıyn jaǵdaıda qalǵan edi. Ol áli de kóp ónerkásip ónimin, sonyń ishinde áskerı tehnıka shyǵara alǵanymen, halyqtyń senimin saqtaı almady. Halyq tutynýdy shekteýdi talap etetin saıasatty qabyldamaı qoıdy. Chernobyl apaty osy júıeniń álsireýine jáne keıinnen onyń joıylýyna ákelgen faktorlardyń qataryna qosyldy.

Tehnologıalyq tájirıbe jáne adamdardyń erligi

Apattyń saldarymen kúresý barysynda sovettik ınjenerlik oıdyń jańa sheshimderi paıda boldy. Mysaly, qazirgi AES-ter apat kezinde jarylysqa tótep bere alatyn jáne radıoaktıvti zattardyń taralýyn boldyrmaıtyn tolyq jabyq beton qabyqpen (kontaınment) salynady. Apatty joıýǵa qatysqan júzdegen myń adamnyń erligi erekshe baǵalaýǵa turarlyq. Olardyń arasynda Qazaqstannan barǵan 30-32 myńdaı mamandar da boldy.