InfoHub Logo

Bıyl qazaq teatr jáne kıno óneriniń kórnekti ókili Mákil Qulanbaevtyń týǵanyna 100 jyl toldy. «Meniń atym Qoja» fılmindegi Qarataı arqyly elge tanylǵan akterdiń shyǵarmashylyq joly ulttyq sahna mektebiniń qalyptasý kezeńimen astasyp, búgingi býynǵa ónege.

Bul týraly Infohub.kz aqparat agenttigi habarlaıdy.

Balalyq shaq jáne alǵashqy qadam

Mákil (Mákilqoja) Imanáliuly Qulanbaev 1926 jyly Almaty oblysynda dúnıege kelgen. Ákesi temir ustasy bolǵan. Balalyq shaǵy soǵys jyldarynyń aýyr kezeńine tuspa-tus kelse de, ónerge joly Almatydaǵy mektep-ınternatta ashyldy.

Rejıser-pedagogtar Olga Pyjova men Borıs Bıbıkov jasóspirimderden etúd suraǵan irikteýde Mákil «ushyp júrgen shybyndy ustaý» tapsyrmasyn bar yqylasymen oryndap, nazarǵa ilikti. Keıin Almaty teatr ýchılıshesine qabyldanyp, Asqar Toqpanovtan sahna mádenıetin úırendi.

Sahnadaǵy órleý: 1945 jyldan bastalǵan eńbek

Akterlik jolyn 1945 jyly Qyzylorda oblystyq mýzykalyq drama teatrynda bastady. Qysqa merzimde kúrdeli rólderdi senimdi alyp shyqty: Ǵabıt Músirepovtiń «Qozy Kórpesh – Baıan sulýyndaǵy» Qodar, Muhtar Áýezovtiń «Eńlik – Kebegindegi» Esen, «Aqan seri – Aqtoqtydaǵy» Naýan haziret beıneleri onyń sheberligin aıqyndady.

1948 jyly jańa qurylǵan Qazaq memlekettik balalar men jasóspirimder teatryna aýysyp, osy ujymmen ómirin baılady. Teatrdyń repertýaryn qalyptastyrýǵa úles qosyp, jas kórermenge arnalǵan sahnanyń kásibı úlgisin jasady. Sol sahnada ol «Aqan seri – Aqtoqtydaǵy» Qońqaı, «Alýadaǵy» Nazarbek, «Móldir mahabbattaǵy» Ábýtálip bolys obrazdaryn, sondaı-aq Mahambet pen Ál-Farabı tárizdi tarıhı tulǵalardy tulǵalandyryp, psıhologıalyq tereńdik tanytty.

Ekrandaǵy qoltańba jáne dýbláj

Kınodaǵy eń tanymal jumystarynyń biri – «Meniń atym Qoja» (1963) fılmindegi Qarataı. Bul ról akterdi búkilodaqtyq deńgeıde tanytty: minez, ıýmor, ısharany dál berýi kórermendi birden baýrady. Keıin «Balalyq shaqqa saıahat», «Alpamys mektepke barady», «Alty jasar Alpamys» (1977), «Altyn kúz», «Qala qalqany», «Qaýyn» (1982) sıaqty kartınalarda túrli harakter somdap, aýqymdy dıapazon kórsetti.

Mákil Qulanbaev Qazaqstan men Orta Azıa stýdıalarymen qatar, «Lenfılm» jáne «Mosfılm» alańdarynda da eńbek etti. Dýbláj salasynda júzdegen keıipkerdiń daýysyn sóıletip, ertegilerdegi Erden ata men Jumbaqbaı ata beıneleri arqyly tyńdarman esinde qaldy.

Ustazdar mektebi: baqylaý mádenıeti

Estelikterinde akter Elýbaı Ómirzaqov pen Qalıbek Qýanyshbaevtyń sheberligi óz jolyn tańdaýda úlken áser etkenin aıtady. Ómirzaqovtyń «obrazdyń tabıǵatyn usaq qımylyna deıin baqylap-zerdeleý» qaǵıdasy Mákildiń jeke ustanymyna aınalyp, onyń sahnadaǵy ár beınesiniń ómirsheń bolýyna negiz qalady.

Marapattar jáne mura

Shyǵarmashylyq eńbegi memleket tarapynan joǵary baǵalandy: 1971 jyly «Qurmet belgisi» ordeni berildi, 1977 jyly «Qazaq KSR-iniń eńbek sińirgen ártisi» ataǵyna ıe boldy, 1984 jyly Qazaq KSR Memlekettik syılyǵynyń laýreaty atandy. Ómirden 1993 jyly ótti.

Mákil Qulanbaevtyń esimi búgin qazaq teatr jáne kıno tarıhynda erekshe qurmetpen atalady. Ol somdaǵan keıipkerler men kásibı mádenıetiniń bıik ólshemi – ulttyq ónerdiń altyn qoryna aınalǵan mura.