InfoHub Logo

Qazaqstandaǵy onkologıalyq aýrýlardy emdeý júıesindegi kedergiler men kemshilikter týraly pasıentter men dárigerler ashyq aıtty. Nege keıbir naýqastar dıagnozdaryna senbeı, emdelý úshin shetelge ketýge májbúr? Bul týraly Qazaq onkologıa jáne radıologıa ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń mamandarymen suhbattastyq.

Bul týraly Infohub.kz aqparat agenttigi habarlaıdy.

Pasıenttiń joly: Onkologqa qalaı jolyǵýǵa bolady?

Naýqastardyń aıtýynsha, dıagnoz qoıylǵannan keıin emdeý prosesiniń bastalýy keshiktiriledi. Ásirese, dıagnostıka bir óńirde jasalyp, emdelý basqa jerde júrgizilse, kóptegen kezeńderdi qaıta ótýge týra keledi. Bul búrokratıaǵa ushyratyp, emniń bastalýyn aılap sozyp jiberedi.

Qazaq onkologıa jáne radıologıa ǵylymı-zertteý ınstıtýty basqarma tóraǵasynyń orynbasary Aısha Moldashevanyń aıtýynsha, pasıenttiń joly naqty belgilengen, biraq ony jaqsartý qajet.

«Biz 2023 jyldan bastap polıklınıkalarda mindetti túrde áıelder men erlerdi qabyldaıtyn arnaıy kabınetterdi engizdik. Munda mamandar onkologıalyq aýrýdyń belgilerin anyqtap, kúdik týyndasa, naýqasty «jasyl dáliz» boıynsha kezeksiz qosymsha tekserýge jiberedi. Bul júıe jumys isteıdi, óıtkeni aýrýdy erte anyqtaý kórsetkishteri jaqsardy», - deıdi ol.

Zań boıynsha, onkologıalyq aýrýǵa kúdik týyndaǵan naýqasty tekserý prosesi 18 jumys kúninen aspaýy kerek. Onyń ishinde:

Jalpy, onkologıalyq ortalyqqa júgingennen keıin emniń bastalýyna deıin 30 kúnnen aspaýy tıis. 2025 jylǵy taldaý boıynsha, bul merzim 80%-dan astam jaǵdaıda saqtalady.

Nege pasıentter shetelge emdelýge barady?

Keıbir pasıentter dárigerlerdiń biliktiligi men qarym-qatynasyna shaǵymdanady. Olardyń aıtýynsha, dárigerlerdiń jumystan sharshaǵany, naýqastarǵa jete kóńil bólmegeni, kommýnıkatıvtik daǵdylardyń joqtyǵy seziledi. Bul senimsizdik týdyryp, shetelge nemese dástúrli emes emdeý ádisterine júginýge ıtermeleıdi.

Hımıoterapıa ortalyǵynyń jetekshisi Ramıl Abdrahmanovtyń aıtýynsha, emdeý prosesiniń kúrdeliligi men keıbir uıymdastyrýshylyq máseleler bar. Alaıda, densaýlyq saqtaý mınıstrligi bul máselelerdi sheshýge basa nazar aýdaryp, jabdyqtaý men kadr máselelerin retteýde.

«Buryn kúrdeli emdeý úshin Almatyǵa nemese Astanaǵa barýǵa týra kelse, qazir ár óńirde emdeý sapasyn jaqsartýǵa tyrysyp jatyrmyz. Degenmen, dáriger men pasıent arasyndaǵy qarym-qatynasty jaqsartý – ózekti másele bolyp qala beredi», - deıdi ol.

Instıtýtta psıhologıalyq-áleýmettik kómek kórsetý júıesi damytylýda. Bul naýqastarǵa, ásirese, dıagnoz qoıylǵan alǵashqy kezeńderde qoldaý kórsetýge baǵyttalǵan.

Onkologıalyq ortalyqtardaǵy jaǵdaı

Pasıentter Almaty qalasyndaǵy qalalyq onkologıalyq ortalyqtaǵy jaǵdaıǵa shaǵymdanady. Ineksıa alý úshin 5-6 saǵat kezekte turýǵa, nashar jeldetiletin bólmede otyrýǵa májbúr ekenderin aıtady. Keıde tipti tamaqsyz otyrýǵa týra keledi.

«Kezek máselesi – jumys prosesin uıymdastyrýdyń qarapaıym máselesi. Koll-sentr arqyly ýaqyt boıynsha jazylýǵa bolady. Biz muny polıklınıka bólimshelerinde engizip, jumysty jeńildettik. Biraq, keıbir óńirlerde adamdar tańǵy saǵat 5-6-da kelip kezekke turatyny ras. Bul – adamdardyń sanasyndaǵy «erte kelseń, tez qyzmet alasyń» degen túsinikten týyndaıdy. Sondyqtan pasıentterdi aqparattandyrý jumystaryn júrgizý mańyzdy», - deıdi A. Moldasheva.

Jambyl oblysyndaǵy onkologıalyq ortalyq jańartylyp, Eýropa standarttaryna saı salyndy. Almaty oblysy men Almaty qalasyndaǵy eski ǵımarattardy jańartý jumystary júrip jatyr. Almatyda jańa kópbeıindi ortalyqtyń qurylysy josparlanǵan.

Radıologtardyń tapshylyǵy

Pasıentterdiń aıtýynsha, Qazaqstanda PET-KT, KT jáne MRT nátıjelerin taldaıtyn bilikti radıologtardyń sany az. Keıbir pasıentter dıskilerdi Túrkıadaǵy klınıkalarǵa jiberip, ekinshi pikir alady.

Radıologıa jáne ıadrolyq medısına bóliminiń meńgerýshisi Jandos Amanqulovtyń aıtýynsha, bul másele mamandardyń daıarlyq júıesiniń damý satysymen baılanysty. Batys elderinde mundaı mamandardy daıarlaý 5 jylǵa deıin sozylady.

«Qazir Qazaqstanda ıadrolyq medısına salasy qarqyndy damyp keledi. Nazarbaev Ýnıversıtetinde Batys júıesi boıynsha radıolog-rezıdentterdi daıarlaý jobasy pılottyq rejımde bastaldy. Ýaqyt óte kele mundaı mamandar kóbeıedi», - deıdi ol.

Degenmen, kadr tapshylyǵy, ásirese, aýdandyq onkologtar arasynda baıqalady. Onkologıalyq mamandyq boıynsha 2026 jyldyń maýsymynda shamamen 100 maman bitirip shyǵady dep kútilýde.

Pasıentterdiń dári-dármekterdiń túpnusqa emestigine qatysty alańdaýshylyǵyna kelsek, A. Moldasheva bul preparattardyń da tıimdi ekenin aıtady. Qazirgi ýaqytta qoldanylatyn preparattardyń 80%-dan astamy túpnusqa bolyp tabylady.

«Biz problemalardy jasyrmaımyz, biraq sonymen birge atqarylyp jatqan aýqymdy jumysty da moıyndaýymyz kerek. Azamattar shetelde ondaǵan mıllıon teńge turatyn kómekti tegin alady. Bizdiń klınıkalyq hattamalarymyz halyqaralyq standarttarǵa tolyq sáıkes keledi», - dep qorytyndylady A. Moldasheva.