InfoHub Logo

الماتىنىڭ ءدال ورتالىعىندا ورنالاسقان تاريحي «قىزىل تاڭ» ماتا ءۇيى ۇلكەن وزگەرىستەرگە دايىن. بۇل عيمارات ەندى تەك ساۋدا ورنى عانا ەمەس، حالىقارالىق ءسان جانە ديزاين ورتالىعى بولىپ قايتا جاڭعىرماق. جوبانىڭ قانداي بولاتىنى جانە وعان قانشا قاراجات كەتەتىنى تۋرالى تولىعىراق بىلدىك.

بۇل تۋرالى Infohub.kz اقپارات اگەنتتىگى حابارلايدى.

«قىزىل تاڭ» عيماراتىنىڭ تاعدىرى

بۇل عيمارات اينالاسىندا سوڭعى جىلدارى كوپتەگەن پىكىرتالاس بولدى. بۇرىنعى جالگەرلەردى ماجبۇرلەپ شىعارۋ جانە عيماراتتىڭ بۇزىلاتىنى تۋرالى قاۋەسەتتەر كوپشىلىكتى الاڭداتتى. الايدا، قالا بيلىگى عيمارات ساقتالىپ، قالپىنا كەلتىرىلەتىنىن راستادى.

«قىزىل تاڭ» 2004 جىلدان بەرى جەكەمەنشىك «قىزىل تاڭ ماتا ءۇيى» ءجشس-نىڭ سەنىمگەرلىك باسقارۋىندا بولدى. ءبىراق 2023 جىلى سوت كەلىسىمشارتتى بۇزدى. سەبەبى، كومپانيا عيماراتتى قالپىنا كەلتىرۋ مىندەتتەمەلەرىن ورىنداماعان. بەس جىلعا سوزىلعان سوت پروسەسىنەن كەيىن عيمارات Almaty Creative جشس-نە بەرىلدى. سوت شەشىمىنە قاراماستان، عيماراتتى بوساتۋ پروسەسى ۇزاققا سوزىلدى. ءتىپتى 2026 جىلدىڭ قاڭتارىندا دا بۇرىنعى جالگەرلەر ءوز ورىندارىندا بولدى.

اقپاراتقا سۇيەنسەك، ءساۋىردىڭ 16-سىندا الماتى تۋريزم باسقارماسى عيماراتتىڭ جالگەرلەردەن تولىق بوساتىلعانىن حابارلادى.

«قىزىل تاڭدا» نە پايدا بولادى؟

جوندەۋ جۇمىستارى اياقتالعاننان كەيىن عيمارات زاماناۋي ءسان حابىنا اينالادى دەپ كۇتىلۋدە. مۇندا ءسان يندۋسترياسىن، ديزايندى جانە قولونەردى دامىتۋعا باعىتتالعان شىعارماشىلىق ورتالىق قۇرۋ جوسپارلانۋدا. وبىقتى دۇكەندەردىڭ ورنىنا قازاقستاندىق ديزاينەرلەر مەن قولونەرشىلەردى قولداۋ الاڭى جاسالماق.

بۇل حاب تولىققاندى ەكوجۇيە رەتىندە جۇمىس ىستەيدى: يدەيانى ازىرلەۋدەن باستاپ، دايىن ءونىمدى ساتۋعا دەيىن. بيلىك بۇل ارقىلى جەرگىلىكتى برەندتەردىڭ حالىقارالىق دەڭگەيگە شىعۋىنا كومەكتەسۋدى كوزدەيدى.

جوبا اياسىندا حاب ديزاينەرلەرگە، جەرگىلىكتى برەندتەرگە، قولونەرشىلەرگە جانە شىعارماشىلىق توپتارعا ارنالعان ينفراقۇرىلىممەن قامتاماسىز ەتىلەدى. سونداي-اق، ءونىمدى ازىرلەۋدەن باستاپ، ونى ىلگەرىلەتۋ جانە كوممەرسيالاندىرۋعا دەيىنگى تولىق سيكلدى قامتيدى.

جوسپار بويىنشا، حاب كەلەسى مۇمكىندىكتەردى بەرەدى:

جوبانى ازىرلەۋ كەزىندە بيلىك حالىقارالىق تاجىريبەگە سۇيەندى: ەۋروپالىق كلاستەرلەر (امستەردامداعى Fashion for Good، لوندونداعى Design District) جانە ازيالىق حابتار (سەۋلدەگى DDP، گونكونگتاعى PMQ). اكىمدىك مۇنداي پلاتفورمانىڭ وتاندىق ءسان يندۋسترياسىنىڭ ەكسپورتىن ارتتىراتىنىنا سەنىمدى.

«قىزىل تاڭ» عيماراتىن جوندەۋگە قانشا قاراجات كەتەدى؟

حاب قۇرىلماس بۇرىن عيماراتتى رەستاۆراسيالاۋ جوسپارلانۋدا. باسقارمانىڭ حابارلاۋىنشا، جوبا قازىرگى تاڭدا جۇزەگە اسىرۋ ساتىسىندا.

«نورماتيۆتىك-جوبالىق قۇجاتتاماعا سايكەس، جوندەۋ-رەستاۆراسيا جۇمىستارىنىڭ سوماسى 572،2 ميلليون تەڭگەگە باعالانادى»، – دەپ حابارلادى باسقارما.

ازىرگە مەردىگەر تاڭدالماعان. ول اشىق كونكۋرس ارقىلى انىقتالادى. مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگى عىلىمي-جوبالىق قۇجاتتامانى كەلىسكەنىمەن، عيماراتتىڭ ينتەرەرى مەن ديزاينى بۇل قۇجاتقا ەنبەگەن. ماماندار بۇل شەشىمدەردى كەيىنىرەك دايىندايتىنى ايتىلدى.

قاشان باستالادى جانە قاشان اياقتالادى؟

باسقارما عيماراتتى رەستاۆراسيالاۋ جۇمىستارى ءالى باستالماعانىن حابارلادى. قازىرگى ۋاقىتتا نىساندا جوندەۋگە دايىندىق جۇرگىزىلۋدە. اتاپ ايتقاندا:

بۇل بولاشاقتا اۆاريالىق جاعدايلاردى بولدىرماۋعا كومەكتەسەدى. جۇمىستاردىڭ ناقتى كەستەسى كەيىنىرەك جاريالانادى.

«قىزىل تاڭنىڭ» ىشىندە نە بولادى؟

باسقارمانىڭ جاۋابىندا عيمارات ىشىندە كەلەسىلەر ورنالاستىرىلاتىنى ناقتىلاندى:

«بۇل نىسان مادەني-كورمەلىك فۋنكسيانى عانا ەمەس، ەكونوميكالىق فۋنكسيانى دا اتقارادى. ول كرەاتيۆتى كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ جانە قازاقستاندىق ديزاينەرلەر مەن برەندتەردى ىشكى جانە سىرتقى نارىقتاردا جۇيەلى تۇردە ىلگەرىلەتۋ ءۇشىن پلاتفورما بولىپ تابىلادى. ەكسپورتقا جانە حالىقارالىق ءسان يندۋسترياسىنا ينتەگراسيالانۋعا باعىتتالادى»، – دەپ قورىتىندىلادى باسقارما.

«قىزىل تاڭ» ماتا ءۇيى تۋرالى نە ءبىلۋ كەرەك؟

الماتى تۋريزم باسقارماسىنىڭ حابارلاۋىنشا، «قىزىل تاڭ» ماتا ءۇيى – الماتىنىڭ ساۋلەت ەسكەرتكىشى. ول 1896 جىلى ۆەرنىي قالاسىنىڭ XIX عاسىردىڭ سوڭىنداعى باس ساۋلەتشىسى پول گۋردەنىڭ جوباسىمەن سالىنعان. 1912 جىلى ساۋلەتشى اندرەي زەنكوۆ عيماراتتى ءىشىنارا قايتا قۇردى. باستاپقىدا بۇل ساۋدا ءۇيى ساۋداگەر ىسقاق عابدۋالييەۆكە تيەسىلى بولعان.

كەڭەس داۋىرىندە مۇندا اسكەري باسقارۋ ورگاندارى ورنالاسقان، 1931 جىلدان باستاپ «تورگسين» دۇكەنى بولدى. 1979 جىلى عيمارات تاريح جانە مادەنيەت ەسكەرتكىشى بولىپ تانىلدى، ال 1981 جىلى رەستاۆراسيادان كەيىن مۇندا «قىزىل تاڭ» ماتا دۇكەنى اشىلدى.

ەندى بۇل عيماراتتىڭ تاريحىندا جاڭا تاراۋ باستالادى دەپ كۇتىلۋدە.