InfoHub Logo

الماتىنىڭ شۋىلداعان قالاسىنان الىس اۋىلعا كوشىپ، حالىققا قىزمەت ەتىپ جۇرگەن جاس دارىگەرلەر انەل كۋرمانوۆا مەن سابىرجان تولۋمحانوۆ تۋرالى بۇعان دەيىن دە جازعان بولاتىنبىز. ەكى جىل بۇرىن «ديپلوممەن اۋىلعا» باعدارلاماسى بويىنشا پاۆلودار وبلىسىنىڭ ەرتىس اۋدانىنا كەلگەن جۇبايلار بۇگىندە سول جەردەگى اۋداندىق اۋرۋحانادا ەڭبەك ەتۋدە. جاقىندا انەلدىڭ الەۋمەتتىك جەلىدەگى پاراقشاسىندا جاريالاعان «دارىگەرلەر قانشا تابىس تابادى؟» دەگەن ساۋالناماسى كوپشىلىكتىڭ قىزۋ تالقىلاۋىنا سەبەپ بولدى. ءبىز وسى جاعدايدى جەلەۋ ەتىپ، جاس دارىگەرلەرمەن سۇحباتتاسىپ، ولاردىڭ قالا ومىرىنەن باس تارتىپ، اۋىلعا كوشۋ سەبەپتەرىن، كەزدەسكەن قيىندىقتار مەن الداعى جوسپارلارىن سۇراپ بىلدىك.

بۇل تۋرالى Infohub.kz اقپارات اگەنتتىگى حابارلايدى.

الماتىدان اۋىلعا كوشۋدىڭ سەبەبى

انەل مەن سابىرجان 2024 جىلدىڭ تامىز ايىندا ەرتىس اۋدانىنا قونىس اۋدارعان. وسى ۋاقىتتان بەرى جەرگىلىكتى اۋرۋحانادا جۇمىس ىستەپ كەلەدى. سابىرجان – جالپى تاجىريبەلىك دارىگەر، ال انەل – تەراپيەۆت-ينفەكسيونيست ماماندىعى بويىنشا قىزمەت كورسەتەدى.

مەملەكەتتىك باعدارلاما اياسىندا ولارعا قىزمەتتىك پاتەر بەرىلىپ، بالالارىن بالاباقشاعا ورنالاستىرۋعا كومەك كورسەتىلدى. سونداي-اق، ءاربىر وتباسى مۇشەسىنە 250 مىڭ تەڭگە كولەمىندە «كوتەرمە اقى» تولەندى. باعدارلاما شارتى بويىنشا، جاس ماماندار كەم دەگەندە 5 جىل اۋىلدا جۇمىس ىستەۋى ءتيىس. ال كوتەرمە اقىنى قايتارۋ ءۇشىن 7 جىل ەڭبەك ەتۋ قاجەت.

وتكەن جىلى جۇبايلاردىڭ ومىرىندە ەلەۋلى وزگەرىستەر بولدى: ەكىنشى بالالارى دۇنيەگە كەلدى، ولار جەكە ءۇي ساتىپ الىپ، تاعى ءبىر رەت قونىس اۋداردى. بۇل جولى بۇرىنعىداي الىس ەمەس، اۋدان ورتالىعىنداعى ۇيلەرىنە كوشتى.

«ديپلوممەن اۋىلعا» باعدارلاماسى تۋرالى

انەل باعدارلامانىڭ تيىمدىلىگىن جوعارى باعالايدى. ونىڭ ايتۋىنشا، ەڭ باستى ارتىقشىلىعى – ءۇي ساتىپ الۋعا جەڭىلدەتىلگەن نەسيە الۋ مۇمكىندىگى. الايدا، كەيبىر جاعدايلاردا باعدارلاما شارتتارىنىڭ وزگەرۋى قيىندىق تۋدىرۋى مۇمكىن. مىسالى، ولار ءۇي ساتىپ العان كەزدە نەسيە مولشەرلەمەسى 0،1%-دان 1%-عا دەيىن وسكەن. دەگەنمەن، بۇل ءالى دە قالىپتى يپوتەكادان الدەقايدا ءتيىمدى ەكەنىن ايتادى.

باعدارلامانىڭ كەمشىلىگى رەتىندە انەل «كوتەرمە اقىنىڭ» ازدىعىن اتاپ ءوتتى. «100 اەك (شامامەن 432 500 تەڭگە) كولەمىندەگى اقشاعا اۋىلعا كىم كوشەدى؟ بۇل سومانى كەم دەگەندە 300-500 اەك-كە دەيىن ارتتىرۋ قاجەت. سونداي-اق، ءوتىنىش قابىلداۋ، قاراجات بەرۋ كۇندەرىن ناقتىلاپ، جاس مامانداردىڭ ايلاپ كۇتپەۋىن قامتاماسىز ەتۋ كەرەك»، – دەيدى ول.

اۋىل دارىگەرلەرىنىڭ كۇندەلىكتى ءومىرى

جۇبايلار 10 ميلليون تەڭگەگە ءۇي ساتىپ العان. الايدا، ولاردىڭ ايتۋىنشا، نەگىزگى شىعىندار ءالى الدا. ءۇي ورتالىقتاندىرىلعان جىلۋ جۇيەسىنە قوسىلماعان. سەپتيك ورناتۋ، سۋ جۇرگىزۋ، ەدەندەردى اۋىستىرۋ، جىلۋ جۇيەسىن جاڭارتۋ جانە قۋاتتى پەش ورناتۋ سياقتى جۇمىستاردى اتقارۋ قاجەت. قىستا ەكى پەشتى جاعۋعا تۋرا كەلگەن.

كوپشىلىك اۋىلدا ءومىر ءسۇرۋ جەڭىل ءارى ارزان دەپ ويلايدى. ءبىراق انەلدىڭ ايتۋىنشا، ەت، ءسۇت، ماي سياقتى ونىمدەردىڭ ءوزى دە قىمباتقا تۇسەدى. زارپلاتانىڭ ءبىر بولىگى بەنزينگە، كومىرگە، وتىنعا كەتەدى.

جۇبايلار جەكە ۇيلەرىنە كوشكەندە ۇلكەن باقشا سالىپ، كارتوپ، قيار، كوكونىس ءوسىرۋدى جوسپارلاعان. ءبىراق جۇمىستان كەيىن ۋاقىت پەن كۇشتىڭ جەتپەيتىنىن ايتىپ، بۇل جوسپاردى كەيىنگە قالدىرعان. تەك بيىل ۋچاسكەگە قۇلپىناي وتىرعىزعان.

«ءقازىر ماسا مەن ۇساق شىبىنداردىڭ ماۋسىمى باستالدى. بۇل – اۋىل ءومىرىنىڭ تاعى ءبىر «قىزىعى»، وعان دا ۇيرەنۋ كەرەك»، – دەيدى انەل كۇلىپ.

اۋىلداعى ءومىر رومانتيكا ەمەس. ءبىراق مۇنىڭ دا ءوز ارتىقشىلىقتارى بار. مىسالى، الماتىداعىداي كەپتەلىستەردە ۋاقىت وتكىزبەيسىز. «تازا اۋا، بولاشاققا اقشا جيناۋ نەمەسە قارىزداردى وتەۋ مۇمكىندىگى بار. اۋىلداعى ءومىر شىدامدىلىققا، ۇساق-تۇيەكتەردەن قۋانىش تابۋعا جانە مىنەزدى شىڭدايتىن توزىمدىلىككە ۇيرەتەدى»، – دەيدى جۇبايلار.

جۇمىس جانە تۋىستاردىڭ كومەگى

انەل جۇبايى سابىرجانعا ەرەكشە قۇرمەتپەن قارايتىنىن ايتادى. العاشقىدا سابىرجان ەرتىس اۋدانىنان 40 شاقىرىم جەردەگى پانفيلوۆو اۋىلىندا ۋچاسكەلىك تەراپيەۆت بولىپ جۇمىس ىستەگەن. كەيىن اۋداندىق اۋرۋحاناعا اۋىسىپ، قازىرگى ۋاقىتتا سول جەردە ەڭبەك ەتۋدە.

«كۇيەۋىم ءجيى كەشكە دەيىن، كەيدە ءتۇن ورتاسىنا دەيىن جۇمىستا بولادى. اسىرەسە، ينسۋلت پەن ينفاركت العان ناۋقاستاردى قالاعا جىبەرۋ كەرەك بولعاندا، ساناۆياسيانى كۇتىپ، پاۆلودارداعى كەزەكشى دارىگەرلەرمەن كەلىسىپ، ناۋقاستىڭ ۋاقتىلى مامانداندىرىلعان كومەك الۋىن قامتاماسىز ەتەدى»، – دەيدى انەل.

انەل ءوزى دە ەكى اي بۇرىن جۇمىسقا شىققان. ءقازىر 10 ايلىق ۇلدارىن باعۋعا اكەسى كومەكتەسىپ ءجۇر. «اكەم بىزگە ۇلكەن كومەك. نارەستە كۇتۋشىگە اقشا جۇمسامايمىز، بالالاردى تۋىس ادامىمىزعا سەنىپ تاپسىرامىز. كەشكە دەيىن جۇمىستا قالا الامىز. قالادا مۇنداي مۇمكىندىك بولماس ەدى»، – دەيدى انەل.

ەگەر كۇيەۋىنىڭ جالاقىسى وتباسىنىڭ نەگىزگى قاجەتتىلىكتەرىن وتەۋگە جەتسە، انەل ۇلىمەن ۇيدە وتىرىپ قالاتىنىن ايتادى. بالاسى ءبىر جاسقا تولعاندا، ونى بالاباقشاعا بەرۋگە ءماجبۇر بولادى.

انەل ۇلكەن بالاسىمەن دە دەكرەتتىك دەمالىستى ەرتە اياقتاعان. ۇلى سەگىز ايلىق بولعاندا، ول رەزيدەنتۋراعا وقۋعا تۇسكەن. «بالام ءبىر جاستا بولعاندا، باسىمەن بەتونعا قۇلاپ، باسى سىندى. رەانيماسيادا ءبىر تاۋلىك جاتتى. ءبىراق سول كەزدە دە ەمتيحان تاپسىرۋىم كەرەك بولعاندىقتان، قالىپتى اۋرۋحانالىق دەمالىس الا المادىم. مەن ەكىنشى ديپلومىمدى الۋ ءۇشىن توعىز جىل وقىدىم. ال ناتيجەسىندە ايىنا 250-300 مىڭ تەڭگە الامىن. بۇل ادىلەتتى مە؟» – دەپ سۇراق قويادى جاس دارىگەر.

دارىگەرلەردىڭ جالاقىسى تۋرالى

انەلدىڭ ءوزىنىڭ تابىسىن بولجاۋدى سۇراعان بەينەروليگى الەۋمەتتىك جەلىدە قىزۋ تالقىلاۋ تۋدىردى. مەدبيكەلەر مەن سانيتارلار التى جىلدىق ستاجى بار تەراپيەۆتتىڭ ايىنا 200-450 مىڭ تەڭگە جالاقى الاتىنىن بولجادى. ناۋقاستار 250 مىڭنان ميلليون تەڭگەگە دەيىنگى سومالاردى اتادى.

انەلدىڭ ءوزى مەملەكەتتىك اۋرۋحانالارداعى كوپتەگەن دارىگەرلەردىڭ ايىنا 500 مىڭ تەڭگەدەن استام تابىس تاباتىنى تۋرالى ءميفتى جوققا شىعارعىسى كەلگەنىن ايتادى. ول ناۋرىز ايىندا 242 مىڭ تەڭگە، ال ءساۋىر ايىندا 318 مىڭ تەڭگە العانىن كورسەتتى. ءساۋىر ايىنداعى جالاقىعا ەكىنشى ساناتتى راستاعانى (شامامەن 45 مىڭ تەڭگە ۇستەمەاقى) جانە باسقا دارىگەر اۋىرىپ قالعاندا ەكى بولىمدە جۇمىس ىستەگەنى ەسەپتەلگەن.

«مەنىڭ ويىمشا، مەديسينا قىزمەتكەرلەرى ءوز جۇمىسىنا جانە ناۋقاستارعا تولىقتاي شوعىرلانۋعا مۇمكىندىك بەرەتىندەي جالاقى الۋى كەرەك. ولار نەسيە، يپوتەكا، قارىزدار تۋرالى ويلاماي، تەك ءوز ىسىنە بەرىلۋى ءتيىس. دارىگەرلەر وتباسىن اسىراۋ ءۇشىن كەزەكشىلىكتەر مەن قوسىمشا جۇمىستارعا ءماجبۇر بولادى. سوندىقتان كوپشىلىگى شارشاپ، مەديسينادان كەتەدى»، – دەيدى انەل كۋرمانوۆا.

«باسشىلىق تاراپىنان ەشقانداي رەاكسيا بولعان جوق. ءبىراق قازاقستاننىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن ارىپتەستەرىم قولداۋ كورسەتتى. كوپتەگەن دارىگەرلەر ءبىر ستاۆكامەن 500-900 مىڭ تەڭگە جالاقى الۋدىڭ مۇمكىن ەمەستىگىن جازدى»، – دەيدى انەل.

جاس دارىگەر كەيبىر ادامداردىڭ دارىگەرلەر كۇنىنە ءتورت ساعات قانا جۇمىس ىستەيدى دەگەن پىكىردى ءالى دە ۇستاناتىنىن ايتادى. ءبىراق شىندىق مۇلدەم باسقا. «ءقازىر مەن ءبىر ستاۆكامەن جۇمىس ىستەيمىن، جۇكتەمە ءبىر جارىم ستاۆكاعا شىعادى. قۇجاتتاردى ۇيگە الىپ كەلۋگە تۋرا كەلەدى، ياعني تۇندە ناۋقاستاردىڭ تاريحىن تەرۋمەن اينالىسامىن. جالپى، جالپى تاجىريبەلىك دارىگەر سەگىز ساعات جۇمىس ىستەيدى، ەگەر ونىڭ ءبىر عانا ۋچاسكەسى بولسا. بەس ساعاتى – ناۋقاستاردى قابىلداۋ، ودان كەيىن ۇيگە شاقىرۋلار، سكرينينگتەر، ديسپانسەرلىك تەكسەرۋلەر، مۇگەدەكتىككە قۇجاتتار رەسىمدەۋ. بۇل تەك قابىلداۋ ەمەس، كورىنبەيتىن «100 500 ءىس» بار»، – دەيدى ول.

تابىسىن ارتتىرۋ ءۇشىن انەل ەكىنشى دارىگەرلىك ساناتتى راستادى. ءبىراق بۇل تەك بەس جىلدان استام ستاجى بار ماماندارعا عانا مۇمكىن. سونداي-اق، جاس تەراپيەۆت باسشىلىقتان جۇمىس جۇكتەمەسى مەن جالاقىنى قايتا قاراۋدى سۇرادى. «ءبىزدىڭ وتباسىندا كەزەكشىلىكتى كۇيەۋىم الادى، مەن ءالى سابيىممەن بارا المايمىن. ەگەر ەكەۋمىز دە جۇمىستا «ءومىر سۇرسەك»، وندا بالالارمەن كىم اينالىسادى؟»

جەكە بلوگ جانە وزگەرىستەرگە ءۇمىت

انەل ءقازىر اۋىلداعى ءومىرى تۋرالى، پايدالى كەڭەستەرمەن بولىسەتىن بلوگىن بەلسەندى دامىتۋدا. ازىرگە بۇل تابىس اكەلمەسە دە، بولاشاقتا جاس وتباسىعا قوسىمشا قولداۋ بولادى دەپ ۇمىتتەنەدى. «مەن ەشقاشان جاڭاشىل، پايداسىز كوكتەيلدەردى، ىشەك تازارتقىشتاردى جانە پارازيتتەرگە قارسى ببق-تاردى ناسيحاتتامايمىن. كوپ جاعدايدا بۇل تەك ماركەتينگ»، – دەيدى ول.

جاقىندا انەل ءوزىنىڭ سۇيىكتى ۆولەيبول ويىنىنا قايتا ورالدى. اۋداندىق سپارتاكياداعا قاتىسىپ، كوماندامەن بىرگە ءبىرىنشى ورىندى يەلەندى. الدا وبلىستىق تۋردا ويىن كۇتىپ تۇر.

جۇبايلار ەرتىشسكىدەن كەز كەلگەن ۋاقىتتا كەتۋگە بولاتىنىن جاسىرمايدى. «ءبىراق پارىز، جاۋاپكەرشىلىك، ار-ۇيات سەزىمى بار. كومەك كۇتىپ وتىرعان ناۋقاستار بار. شىنىمدى ايتسام، ءومىرىمنىڭ سوڭىنا دەيىن اۋىلدا ءومىر سۇرگىم كەلمەيدى. ءبىراق الداعى ءۇش جىلدا ءبىز ءالى كەتپەيمىز. ال ەگەر بولاشاقتا جۇمىس، جالاقى، اۋىلدىڭ دامۋى ءبىزدى قاناعاتتاندىرسا، وندا ءۇش جىلدان كەيىن بەس، ءتىپتى ون جىل دا قالۋىمىز مۇمكىن»، – دەيدى انەل.

قيىندىقتارعا، تۇرمىستىق ماسەلەلەرگە جانە تىعىز كەستەگە قاراماستان، جاس وتباسى اۋىل مەديسيناسىندا ەڭبەك ەتۋدى، ەكى بالانى تاربيەلەۋدى جانە ۇيلەرىن جايلى ەتۋدى جالعاستىرۋدا. ولار ءوز كاسىبىنە ادال بولىپ، دارىگەر ەڭبەگىن باعالاۋدىڭ جانە جاعدايلاردىڭ جاقسارۋىنا ءۇمىت ارتادى.