InfoHub Logo

12 شىلدەدەن باستاپ قازاقستاندا بانك قوسىمشالارىنا تەك تەلەفون ءنومىرىن تەرىپ كىرۋ مۇمكىن بولمايدى. قارجى ۇيىمدارى كليەنتتىڭ جەكە باسىن مەملەكەتتىك بيومەتريالىق دەرەكتەر بازاسى ارقىلى تەكسەرىپ، تەلەفون ءنومىرىنىڭ راسىندا دا سول ادامعا تيەسىلى ەكەنىن راستاۋعا مىندەتتەلەدى. بۇل تالاپتار قارجى نارىعىن رەتتەۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگىنىڭ (قنردا) قاۋلىسىندا كورسەتىلگەن.

بۇل تۋرالى Infohub.kz اقپارات اگەنتتىگى حابارلايدى.

20 ساۋىردە بەكىتىلگەن قۇجات سيفرلىق جۇيەلەرمەن جۇمىس ىستەيتىن بانكتەرگە، ساقتاندىرۋ كومپانيالارىنا جانە باسقا دا قارجى ۇيىمدارىنا تارالادى. قاۋلى حاكەرلىك شابۋىلدار تۋرالى رەتتەۋشىگە حابارلاۋ تارتىبىنەن باستاپ پايدالانۋشى دەرەكتەرىن ساقتاۋ ەرەجەلەرىنە دەيىن ءبىرىڭعاي تالاپتاردى ەنگىزەدى.

قارجى ۇيىمدارىنىڭ باسشىلارىنا جاۋاپكەرشىلىك ارتادى

ەڭ ماڭىزدى وزگەرىستەردىڭ ءبىرى – اقپاراتتىق قاۋىپسىزدىك ءۇشىن جەكە جاۋاپكەرشىلىكتى قارجى ۇيىمىنىڭ ءبىرىنشى باسشىسىنا جۇكتەۋ بولدى. باسشىلىق دەرەكتەردى قورعاۋ ساياساتىن بەكىتۋگە مىندەتتى، ال ءاربىر جاڭا قىزمەتكەر جۇمىسقا ورنالاسقاننان كەيىن بەس جۇمىس كۇنى ىشىندە اقپاراتتىق قاۋىپسىزدىك تالاپتارىمەن تانىسىپ، قول قويۋى ءتيىس.

ءۇشىنشى تاراپتارعا دا تالاپتار كۇشەيتىلدى

كيبەرقاۋىپسىزدىك تالاپتارى ەندى قارجى ۇيىمدارىنىڭ جۇيەلەرىنە نەمەسە دەرەكتەرىنە قول جەتكىزە الاتىن مەردىگەرلەرگە، كەڭەسشىلەرگە جانە تەحنيكالىق سەرىكتەستەرگە دە قولدانىلادى. ءتيىستى ەرەجەلەر بارلىق كەلىسىمشارتتارعا ەنگىزىلۋى قاجەت.

كيبەر وقيعالار تۋرالى دەرەۋ حابارلاۋ

بانكتەر مەن ساقتاندىرۋ كومپانيالارى كيبەر وقيعالار تۋرالى قنردا-عا دەرەۋ حابارلاۋعا مىندەتتەلەدى. بۇل جۇيەلەردىڭ وسالدىقتارىن پايدالانۋ، جۇيەلەرگە رۇقساتسىز كىرۋ، DDoS شابۋىلدارى، سەرۆەرلەردىڭ زياندى كودپەن زاقىمدانۋى، كليەنتتەردى سايكەستەندىرۋدەگى اقاۋلار جانە رۇقساتسىز اقشا اۋدارىمدارى سياقتى جاعدايلاردى قامتيدى.

سيفرلىق جۇيەلەردىڭ ءبىر ساعاتتان استام ۋاقىت ىركىلىسىنە سەبەپ بولعان كەز كەلگەن وقيعا دا مىندەتتى تۇردە اشىلۋعا جاتادى.

دەرەكتەردى بەرۋ جانە قورعاۋ

ۇيىمدار اقپاراتتى ۋاكىلەتتى ورگاننىڭ اۆتوماتتاندىرىلعان جۇيەسى – اسوي ارقىلى بەرۋى كەرەك. ەگەر ول قولجەتىمسىز بولسا، كومپانيالار رەتتەۋشىگە تەلەفون ارقىلى حابارلاپ، رەسمي حاتپەن حابارلامانى قوسارلاۋعا مىندەتتى.

قۇجاتتا سيفرلىق ينفراقۇرىلىمدى قورعاۋعا دا ەرەكشە نازار اۋدارىلعان. قارجى ۇيىمدارىنىڭ بارلىق سىرتقى تەلەكوممۋنيكاسيالىق بايلانىستارى شيفرلانۋى ءتيىس. اشىق دەرەكتەردى بەرۋ ارنالارىن پايدالانۋ رەتتەۋشى تالاپتارىن بۇزۋ بولىپ سانالادى.

بانكتەر مەن ساقتاندىرۋ كومپانيالارىنىڭ پوشتا قىزمەتتەرى، سونىڭ ىشىندە مەملەكەتتىك ورگاندارمەن جانە كليەنتتەرمەن حات الماسۋ قازاقستان اۋماعىندا عانا ورنالاستىرىلۋى كەرەك. ۇيىمدار سونداي-اق SPF، DKIM جانە DMARC قورعاۋ تەتىكتەرىن پايدالانۋعا مىندەتتى، بۇل جىبەرۋشىلەردى قولدان جاساۋدان جانە فيشينگتىك شابۋىلداردان ساقتايدى.

قىزمەتكەرلەرگە جانە سەرۆەرلەرگە قويىلاتىن تالاپتار

قاۋلى قىزمەتكەرلەرگە نەگىزدى سەبەپسىز جەرگىلىكتى اكىمشى قۇقىقتارىن بەرۋگە تىيىم سالادى. سەرۆەرلەردە، جۇمىس ستانسيالارىندا جانە نوۋتبۋكتەردە انتيۆيرۋستىق جۇيەلەر نەمەسە باعدارلامالىق ورتانىڭ تۇتاستىعىن باقىلاۋ قۇرالدارى ورناتىلۋى ءتيىس. بۇل رەتتە پايدالانۋشى قورعاۋدى ءوز بەتىنشە وشىرە المايدى.

ەگەر قارجى ۇيىمى ءۇشىنشى تاراپتاردىڭ دەرەك-ورتالىقتارىن نەمەسە بۇلتتىق قىزمەتتەرىن پايدالانسا، وندا ءۇشىنشى تۇلعالاردىڭ جەكە دەرەكتەرگە، بانكتىك قۇپياعا جانە باسقا دا قورعالاتىن اقپاراتقا قول جەتكىزۋىن بولدىرماۋى كەرەك.

كليەنتتەر ءۇشىن ەڭ ايقىن وزگەرىس

كليەنتتەر ءۇشىن ەڭ ايقىن وزگەرىستەردىڭ ءبىرى – سيفرلىق قىزمەتتەرگە قول جەتكىزۋدىڭ جاڭا ءتارتىبى بولادى. ۇيالى بانككە نەمەسە جەكە كابينەتكە سىرتتان كەز كەلگەن كىرۋ كەمىندە ەكى تاۋەلسىز اۋتەنتيفيكاسيا فاكتورىمەن راستالۋى ءتيىس.

قاۋلىدا فاكتورلاردىڭ ءۇش ءتۇرى قاراستىرىلعان: پارول نەمەسە قۇپيا سۇراق، فيزيكالىق قۇرىلعى نەمەسە كريپتوگرافيالىق كىلت، سونداي-اق بيومەتريالىق دەرەكتەر. اۆتوريزاسيا ءۇشىن كەز كەلگەن ەكى فاكتوردىڭ كومبيناسياسى قاجەت بولادى.

قارجى ۇيىمدارى جۇيەلەرگە كىرۋدىڭ بارلىق ارەكەتتەرىن – ءساتتى جانە ءساتسىز بولعاندارىن، سونىڭ ىشىندە IP مەكەنجايلارىن، قاۋىپسىزدىك پارامەترلەرىن، تىركەلگىلەردى جانە قول جەتكىزۋ قۇقىقتارىن وزگەرتۋدى تىركەۋگە مىندەتتەلەدى. بۇل دەرەكتەر كەمىندە ءۇش اي بويى جەدەل قولجەتىمدىلىكتە جانە كەمىندە ءبىر جىل بويى ارحيۆتە ساقتالۋى ءتيىس.

كليەنتتەردى قاشىقتان تىركەۋدىڭ جاڭا ەرەجەلەرىنە ەرەكشە نازار اۋدارىلعان. ەندى قاشىقتان سايكەستەندىرۋگە مەملەكەتتىك دەرەكتەر بازاسى ارقىلى بەت بەينەسى بويىنشا بيومەتريالىق تەكسەرۋ جانە تەلەفون ءنومىرىنىڭ يەسى ەكەنىن راستاۋ (مەملەكەتتىك ۇيالى نومىرلەر بازاسىندا تىركەلگەن) نەمەسە ەسپ ارقىلى راستاۋ كىرەدى.

باسقاشا ايتقاندا، ەندى جاي ەسىم مەن تەلەفون ءنومىرىن ەنگىزىپ، بانك قوسىمشاسىنا تىركەلۋ مۇمكىن بولمايدى. جۇيە كليەنتتىڭ ءجۇزىن مەملەكەتتىك بازامەن سالىستىرىپ، تەلەفون ءنومىرىنىڭ راسىندا دا سول ادامعا تيەسىلى ەكەنىنە، باسقا بىرەۋدىڭ اتىنا ساتىپ الىنباعانىنا نەمەسە دەرەكتەردىڭ ۇرلانۋىنان الىنباعانىنا كوز جەتكىزۋى كەرەك.

اتالعان جاڭا تالاپتاردى ورىنداۋدى باقىلاۋ تەتىكتەرى مەن بۇزۋشىلىقتار ءۇشىن سانكسيالار ازىرگە قۇجاتتا ناقتىلانباعان. قاۋلىنىڭ ورىندالۋىن باقىلاۋ قنردا ءتوراعاسىنىڭ ورىنباسارىنا جۇكتەلگەن.