InfoHub Logo

بەكتەنوۆتىڭ كابينەتى جۇمىس ىستەگەن العاشقى تولىق جىلىندا ەكونوميكالىق وسىمگە قول جەتكىزگەنىمەن، حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىنىڭ ارتپاعانى بايقالدى. ەكونوميستەردىڭ باعالاۋى بويىنشا، 2025 جىلى ءجىو 6،3-6،5% وسكەنىمەن، بۇل كورسەتكىش حالىقتىڭ تۇرمىس ساپاسىن جاقسارتۋعا جەتكىلىكسىز بولدى.

بۇل تۋرالى Infohub.kz اقپارات اگەنتتىگى حابارلايدى.

ەكونوميكالىق ءوسىم مەن حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىنىڭ الشاقتىعى

نەگىزگى درايۆەرلەر رەتىندە ونەركاسىپ، كولىك جانە اۋىل شارۋاشىلىعى بولدى. الايدا، 2025 جىلدىڭ سوڭىنا قاراي ساۋدا، قۇرىلىس جانە مەتاللۋرگيا سالالارىندا باياۋلاۋ بايقالدى. ەڭ ماڭىزدىسى – ساراپشىلار حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىنىڭ ءوسۋى ءجىو وسىمىنەن ارتتا قالىپ وتىرعانىن اتاپ ءوتتى. بۇل ەكونوميكالىق ءوسىمنىڭ تەك قاعاز جۇزىندە قالىپ، قاراپايىم قازاقستاندىقتارعا تەك از عانا ۇلەس تيگەنىن كورسەتەدى. حالىقتىڭ ناقتى تابىستارىنىڭ ءوسىمىن ينفلياسيا جويىپ جىبەردى.

ينفلياسيا جانە تاريفتەر: حالىقتىڭ باس اۋرۋى

ينفلياسيا مەن باعانىڭ ءوسۋى ۇكىمەتتىڭ باستى پروبلەمالارىنىڭ ءبىرى بولدى. پرەمەر-مينيستر ازىق-تۇلىك باعاسىنىڭ وسۋىنە اشۋلانعانىمەن، جاعداي ونشا وزگەرمەدى. كوممۋنالدىق قىزمەتتەر تاريفتەرىنىڭ وسۋىنە قاتىستى بەكتەنوۆتىڭ ۇستانىمى اشىق ءارى سينيكالىق بولدى. ول تاريفتەردىڭ ءوسۋىن توقتاتپايتىنىن، كەرىسىنشە، وسى ارقىلى كوممۋنالدىق سالاعا ينۆەستيسيا تارتۋعا بولاتىنىن مالىمدەدى. بۇل شەشىم كوپتەگەن وتباسىلار ءۇشىن كوممۋنالدىق تولەمدەردى تولەۋ نەمەسە قاجەتتى زاتتاردى ساتىپ الۋ اراسىندا تاڭداۋ جاساۋعا ءماجبۇر ەتتى.

ناقتى تابىستار مەن بيۋدجەت تاپشىلىعى

ورتاشا جالاقىنىڭ ءوسۋى ينفلياسيادان ارتتا قالدى. ەگەر جالاقى 5%-عا وسسە، ال ينفلياسيا 15%-عا جەتسە، حالىقتىڭ ناقتى ساتىپ الۋ قابىلەتى 10%-عا تومەندەيدى. بۇل حالىقتىڭ ەكى جىلدا بايىماعانىن، كەرىسىنشە، نەگىزگى قاجەتتىلىكتەرگە كوبىرەك اقشا جۇمساۋعا ءماجبۇر بولعانىن بىلدىرەدى. بيۋدجەت تاپشىلىعى 2022 جىلعى 2،4 ترلن تەڭگەدەن 2024 جىلى 3،6 ترلن تەڭگەگە دەيىن ءوستى. بۇل جاعدايدى جابۋ ءۇشىن ۇلتتىق قوردان قارجى الۋ جانە مەملەكەتتىك قارىزدى ۇلعايتۋ ارقىلى شەشۋگە تىرىستى. مەملەكەتتىك قارىزدىڭ ءوسۋى بولاشاقتا سالىقتى كوتەرۋگە نەمەسە الەۋمەتتىك شىعىنداردى قىسقارتۋعا الىپ كەلۋى مۇمكىن.

الەۋمەتتىك سالا: ميللياردتاردىڭ جوعالۋى

الەۋمەتتىك مەديسينالىق ساقتاندىرۋ قورى (ءامسق) 2026 جىلى 2،4 تريلليون تەڭگە جينادى. الايدا، تەكسەرۋلەر كەزىندە بۇل قاراجاتتىڭ قايتىس بولعان ادامدارعا، جالعان تەكسەرۋلەرگە جانە باسقا دا جۇيەلىك كەمشىلىكتەرگە جۇمسالعانى انىقتالدى. جەكەمەنشىك مەكتەپتەردى قارجىلاندىرۋعا بولىنگەن ميللياردتار دا ءتيىمسىز پايدالانىلدى. ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا، بۇل كورسەتكىشتەر ەكونوميكانىڭ تەك قاعاز جۇزىندە وسكەنىن جانە مەملەكەتتىك قاراجاتتىڭ حالىقتىڭ يگىلىگىنە جۇمسالماعانىن دالەلدەيدى.

سالىق رەفورماسى جانە سيفرلاندىرۋدىڭ ىشكى جاعى

ۇكىمەتتىڭ ەڭ شۋلى ەكونوميكالىق شەشىمدەرىنىڭ ءبىرى سالىق رەفورماسى بولدى. ققس-تى 16%-عا دەيىن كوتەرۋ تۋرالى ۇسىنىس حالىق پەن بيزنەس تاراپىنان قىزۋ تالقىلاۋعا ءتۇستى. بۇل شارا ينفلياسيانىڭ وسۋىنە جانە ەكونوميكانىڭ كولەڭكەگە كەتۋىنە اكەلۋى مۇمكىن دەگەن الاڭداۋشىلىق تۋدىردى. سونىمەن قاتار، ءونىم باعاسىنىڭ ءوسۋى، ءبىرىڭعاي ۋاقىت بەلدەۋىنە كوشۋ جانە جەكە دەرەكتەردىڭ جاپپاي اعىپ كەتۋى سياقتى ماسەلەلەر ۇكىمەتكە دەگەن سەنىمدى ازايتتى.

ۇكىمەت كىمنىڭ ءسوزىن تىڭدايدى؟

پارلامەنتتەگى از عانا سىنشىل داۋىستاردىڭ ءبىرى – جالپىۇلتتىق سوسيال-دەموكراتيالىق پارتيا (جسدپ). پارتيا وكىلدەرى ۇكىمەتتىڭ بيۋدجەتتى ورىنداۋ تۋرالى ەسەبىن «انتيحالىقتىق» دەپ اتاپ، رەسمي ازىق-تۇلىك سەبەتىنىڭ ساپاسىن سىنعا الدى. ماجيليسمەن باقىتجان بازاربەك تە ميللياردتاعان قارجىنىڭ جىمقىرىلۋىن اشكەرەلەپ، پوليسياعا دەگەن سەنىمنىڭ تومەندىگىن ايتتى.

كادرلار شەشە مە؟

ەكى جىل ىشىندە بەكتەنوۆتىڭ كابينەتىندە شامامەن 12 مينيستر اۋىستى. بۇل كادرلاردىڭ ءجيى اۋىسۋى ستراتەگيالىق ويلاۋدىڭ جوقتىعىن جانە ءسيتۋاتيۆتى شەشىمدەر قابىلداۋدى كورسەتەدى. ۇكىمەتتىڭ وزىندىك ايقىن ەكونوميكالىق باعىتى – «بەكتەنوۆنوميكا» جوق ەكەنى ايتىلادى. دەگەنمەن، بۇرىنعى ۇكىمەتتەرمەن سالىستىرعاندا، مينيسترلەر دەڭگەيىندەگى جەمقورلىق داۋلارى ازايعان. ءبىراق كۆازيمەملەكەتتىك سەكتورداعى جۇيەلىك پروبلەمالار ءالى دە شەشىمىن تاپپاي وتىر.

ەكى جىلدىڭ قورىتىندىسى: جارىقسىز تۇراقتاندىرۋ

بەكتەنوۆ ۇكىمەتى ەلدەگى جاعدايدى تۇراقتاندىرعانىمەن، ستراتەگيالىق باعىتتان گورى، پروبلەمالارعا رەاكسيا جاساۋعا باسىمدىق بەردى. الەۋمەتتىك داۋلار ازاماتتاردىڭ ۇكىمەتكە دەگەن سەنىمىن السىرەتتى. ۇكىمەتتىڭ ءستيلى – تەحنوكراتيالىق پراگماتيزم، ءبىراق بۇل ەلدىڭ بولاشاعىنا دەگەن ناقتى كوزقاراستىڭ جوقتىعىن بىلدىرەدى. قازىرگى جاعدايدا، «تەك ءولىم مەن سالىق قانا ءسوزسىز» دەگەن قاعيدات ساقتالىپ قالدى.