Tengrinews.kz / تۋرار كازانگاپوۆ
«ءبىز دە بىرگە جازالاندىق». بايجانوۆتىڭ ايەلى سوتتا كوز جاسىنا ەرىك بەردى
استاناداعى كاسساسيالىق سوت باحىتجان بايجانوۆتىڭ تۋىستارى اتىنان تۇسكەن شاعىمدى قارادى. سوت وتىرىسىندا ونىڭ ادۆوكاتتارى، ايەلى جانە قوعامدىق قورعاۋشىسى ايگۇل كۇلدەيەۆا، جابىرلەنۋشى تاراپ پەن پروكۋرور ءسوز سويلەدى.
بۇل تۋرالى Infohub.kz اقپارات اگەنتتىگى حابارلايدى.
بايجانوۆتىڭ تاراپى
باحىتجان بايجانوۆتىڭ ادۆوكاتى الىبەك سەكەروۆ سوتتان قورعاۋىنداعى ازاماتتىڭ جازاسىن جەڭىلدەتۋدى ءوتىندى. ادۆوكاتتىڭ ايتۋىنشا، بايجانوۆ بۇرىن سوتتى بولماعان، ونىڭ مىنەزدەمەسى جاقسى، ءىس بويىنشا اۋىرلاتاتىن جاعدايلار جوق. سونىمەن قاتار، سوتتالۋشىنىڭ كامەلەتكە تولماعان بالالارى بار.
سەكەروۆ بايجانوۆتىڭ ارەكەتتەرى قىلمىستى جاسىرۋ رەتىندە باعالانعانىن جانە «ومىرگە نەمەسە دەنساۋلىققا زيان كەلتىرۋمەن تىكەلەي بايلانىستى ەمەس» ەكەنىن اتاپ ءوتتى. وسىعان بايلانىستى قورعاۋشى تاراپ باس بوستاندىعىنان ايىرۋ مەرزىمىن قىسقارتۋدى نەمەسە شارتتى جازا تاعايىنداۋدى سۇرادى.
ادۆوكاتتاردان كەيىن باحىتجان بايجانوۆتىڭ ايەلى جانە قوعامدىق قورعاۋشىسى ايگۇل كۇلدەيەۆا ءسوز الدى. ول ادۆوكاتتاردىڭ ۋاجدەرىن قولداپ، سوتتان كۇيەۋىنىڭ جازاسىن جەڭىلدەتۋدى سۇرادى.
«مەن سىزدەردىڭ الدارىڭىزدا تەك قورعاۋشى رەتىندە عانا ەمەس، بايجانوۆتى جاقسى بىلەتىن ادام رەتىندە ءسوز سويلەپ تۇرمىن. كۇيەۋىم ءوز ارەكەتتەرىن ەشقاشان جوققا شىعارمادى. قىلمىستى جاسىرۋ ءۇشىن، ەڭ الدىمەن، ونىڭ تۋرالى ءبىلۋ كەرەك. مەنىڭ كۇيەۋىم نە بولعانىن بىلمەدى جانە بىلە المادى»، - دەدى كۇلدەيەۆا.
ول سونداي-اق، ولاردىڭ وتباسىنىڭ سالتانات نۇكەنوۆانىڭ تۋىستارىنان كەشىرىم سۇراۋعا تىرىسقانىن مالىمدەدى.
«ءبىز بىرنەشە رەت كەشىرىم سۇرادىق. باحىتجاننىڭ ءوزى سوتتا جەكە كەشىرىم سۇرادى. باحىتجاننىڭ اتا-اناسى سالتاناتتىڭ تۋىستارىمەن كەزدەسۋ ءۇشىن پاۆلودارعا وزدەرى باردى. سوندىقتان ءبىز قانداي دا ءبىر قۇرمەتسىزدىك نەمەسە بەيجايلىق تانىتتىق دەپ ايتۋ ادىلەتسىزدىك. ءبىز اقتاۋدى ىزدەمەدىك، شىنايى تۇردە كەشىرىم جاساۋعا تىرىستىق»، - دەپ اتاپ ءوتتى ول.
كۇلدەيەۆا كۇيەۋىنە تاعايىندالعان جازانى سايكەسسىز دەپ اتاپ، ونىڭ پىكىرىنشە، مۇنداي ۇكىم قوعامدىق رەزونانستىڭ ناتيجەسى بولعانىن ايتتى.
«مەن سىزدەردەن كۇيەۋىمە تاعايىندالعان جازانىڭ ايقىن سايكەسسىزدىگىن ەسكەرۋىڭىزدى سۇرايمىن. وعان ەڭ جوعارى جازا – 4 جىل تاعايىندالدى، ال قىلمىستى جاسىرۋ تۋرالى باپ بويىنشا سوت تاجىريبەسى سيرەك 2 جىلدان اسادى. قىلمىستى جاسىرۋ ىستەرىندە دە سوتتار كوبىنەسە شارتتى مەرزىمدەرمەن شەكتەلەدى. باحىتجانعا سونشالىقتى قاتاڭ ۇكىم وبەكتيۆتى ءادىل سوت ەمەس، قوعامدىق رەزونانستىڭ ناتيجەسى بولىپ كورىنەدى. ىستە قوعامدىق پىكىر قۇقىقتىق نورمالاردى الماستىرماۋى كەرەك»، - دەدى كۇلدەيەۆا.
ايەلى سونداي-اق، ءوز وتباسىلىق جاعدايىن بايانداپ، سوتتان ولاردىڭ بايجانوۆپەن بىرگە كامەلەتكە تولماعان بالالارىنىڭ بار ەكەنىن ەسكەرۋدى سۇرادى.
«كۇيەۋىم قاماۋدا وتىر. مەن كىشكەنتاي بالالاردى جالعىز اسىراپ، تاربيەلەپ وتىرمىن. كەشە مەن ورتانشى بالاممەن بىرگە اۋرۋحانادان شىقتىم، ونىڭ جاق سۇيەگى سىنعان. ءقازىر وعان ەمدەۋ جانە تۇراقتى كۇتىم قاجەت. مەنىڭ جۇكتەمەم ۇلكەن – دە فيزيكالىق، دە قارجىلىق»، - دەپ حابارلادى ول سوتقا.
كۇلدەيەۆانىڭ ايتۋىنشا، جازا ءىس جۇزىندە بايجانوۆقا عانا ەمەس، بۇكىل وتباسىنا اسەر ەتەدى.
«شىن مانىندە، بۇل جاعدايدا جازانى تەك كۇيەۋىم عانا ەمەس، ءبىز، مەن جانە بالالارىم دا كورىپ جاتىرمىز. ءبىز مورالدىق جانە فيزيكالىق جازالاندىق. بالالار ومىرلەرىنىڭ ەڭ قيىن كەزەڭىندە اكەسىز ءوسىپ جاتىر. سىزدەردەن جاناشىرلىقتى اياماۋلارىڭىزدى سۇرايمىن، ويتكەنى سىزدەردىڭ شەشىمىڭىز تىكەلەي مەنىڭ بالالارىمنىڭ ءومىرى مەن قالپىنا كەلۋىنە اسەر ەتەدى»، - دەپ قوستى ول.
جابىرلەنۋشى تاراپ
ادۆوكاتتاردان كەيىن ءسوز جابىرلەنۋشى تاراپقا بەرىلدى. سالتانات نۇكەنوۆانىڭ اعاسى ايتبەك امانگەلدى سوتتان كاسساسيالىق شاعىمداردى قاناعاتتاندىرۋسىز قالدىرۋدى سۇرادى.
ول سوتتىڭ نازارىن بايجانوۆقا امنيستيا بويىنشا مەرزىمنىڭ قىسقارتىلعانىنا جانە بۇل ونىڭ وكىنگەنىمەن نەمەسە سوتتالۋشىنىڭ ءمىنسىز تارتىبىمەن بايلانىستى ەمەس ەكەنىنە اۋداردى.
امانگەلدى سونداي-اق، ۇكىمدى قايتا قاراۋعا نەگىز كورىپ وتىرعان جوق. بۇدان باسقا، ول سوتتالۋشىنىڭ ءوز ۇستانىمىنا نازار اۋداردى.
«قۇجاتتاردا ول وكىنگەنىن، جۇيەنىڭ اسەر ەتكەنىن جانە بوستاندىققا شىعۋعا دايىن ەكەنىن ايتادى. ال جەكە سۇراققا بايجانوۆ ءوزىن كىناسىز دەپ جاۋاپ بەرەدى»، - دەدى امانگەلدى.
سالتاناتتىڭ اعاسى بايجانوۆقا قاتىستى ءار سوت وتىرىسى ولاردىڭ وتباسىنا اۋىر تيەتىنىن اتاپ ءوتتى.
«مەنىڭ اتا-انام شىنىمەن دە اۋرۋحانادا ۇزاق ۋاقىت جاتتى. مۇنىڭ ءبارى وسى ارەكەتتەردىڭ سالدارى. ءتىپتى بۇل سوت وتىرىستارى، ولاردىڭ كوپشىلىككە كورسەتىلۋى، جازىلۋى، جاڭالىقتاردا تالقىلانۋى – مۇنىڭ ءبارى شىنىمەن دە وتە اۋىر»، - دەپ مالىمدەدى ول.
جابىرلەنۋشى تاراپتىڭ ادۆوكاتتارى دا كاسساسيالىق شاعىمداردى قاناعاتتاندىرۋعا قارسى شىعىپ، بۇرىنعى سوت شەشىمدەرىن وزگەرىسسىز قالدىرۋدى سۇرادى.
پروكۋرور دا بۇرىن قابىلدانعان سوت اكتىلەرىن وزگەرتۋگە نەگىز تاپپادى.
تاراپتار ءسوز سويلەگەننەن كەيىن سوت شەشىم قابىلداۋ ءۇشىن كەڭەسۋ بولمەسىنە كەتتى.
سوت نە شەشتى
سوت باحىتجان بايجانوۆقا قاتىستى ۇكىمدى وزگەرىسسىز قالدىردى.
«استانا قالاسىنىڭ قىلمىستىق ىستەر جونىندەگى مامانداندىرىلعان اۋدانارالىق سوتىنىڭ 2024 جىلعى 13 مامىرداعى ۇكىمىن جانە استانا قالاسى سوتىنىڭ قىلمىستىق ىستەر جونىندەگى سوت القاسىنىڭ 2024 جىلعى 26 ماۋسىمداعى قاۋلىسىن بايجانوۆ باحىتجان ءامىرحانۇلىنا قاتىستى وزگەرىسسىز قالدىرۋ تۋرالى. ادۆوكاتتار سەكەروۆ، تەمىرجانوۆ، قورعاۋشى كۇلدەيەۆانىڭ كاسساسيالىق شاعىمدارىن قاناعاتتاندىرۋسىز قالدىرۋ»، - دەپ سۋديا ەرلىك سەرالين شەشىمدى جاريالادى.
ءماتىن كونتەكستى
باحىتجان بايجانوۆ – بۇرىنعى ەكونوميكا ءمينيسترى قۋاندىق بيشىمبايەۆتىڭ تۋىسى. ول سالتانات نۇكەنوۆانى ءولتىرۋ ءىسى بويىنشا قىلمىستى جاسىرۋ ايىبىمەن سوتتالدى. 2024 جىلعى 13 مامىردا استانانىڭ قىلمىستىق ىستەر جونىندەگى مامانداندىرىلعان اۋدانارالىق سوتى بايجانوۆتى كىنالى دەپ تانىپ، 4 جىلعا باس بوستاندىعىنان ايىردى.
بۇعان دەيىن پروكۋرور بايجانوۆقا قاتىستى قىلمىستىق كودەكستىڭ 434-بابى «سەنىمدى بەلگىلى بولعان قىلمىس تۋرالى حابارلاماۋ» بويىنشا باسقا ايىپتى تاستاعان بولاتىن.
بايجانوۆ ىسىندەگى نەگىزگى ەپيزودتاردىڭ ءبىرى بەينەباقىلاۋ كامەرالارىنىڭ جازبالارىمەن بايلانىستى بولدى. بايجانوۆتىڭ ءوزى سوتتا جازبالاردى جويۋدى تاپسىرعانىن مويىندادى، ءبىراق اۋىر قىلمىس جاسالعانىنان حابارسىز بولعانىن ايتتى. ونىڭ قورعاۋىنىڭ نەگىزگى جەلىسى وسىعان قۇرىلعان.
ۇكىمنەن كەيىن بايجانوۆتىڭ ادۆوكاتتارى اپەللياسيالىق شاعىم ءتۇسىردى. ولار قىلمىس قۇرامىنىڭ جوقتىعىنا بايلانىستى اقتاۋدى سۇرادى. ءىس 2024 جىلعى 10 ماۋسىمدا استانانىڭ اپەللياسيالىق ينستانسياسىنا كەلىپ ءتۇستى، ال قاراۋ 26 ماۋسىمعا تاعايىندالدى.
26 ماۋسىمدا استانا سوتىنىڭ قىلمىستىق ىستەر جونىندەگى سوت القاسى قۋاندىق بيشىمبايەۆ پەن باحىتجان بايجانوۆقا قاتىستى ۇكىمدى وزگەرىسسىز قالدىردى. قاۋلى جاريالانعان ساتتەن باستاپ زاڭدى كۇشىنە ەندى.
كەيىن بايجانوۆ امنيستيا تۋرالى ءوتىنىش ءبىلدىردى. 2025 جىلعى تامىزدا سوت وعان كونستيتۋسيانىڭ 30-جىلدىعىنا بايلانىستى امنيستيا تۋرالى زاڭ بويىنشا جازانىڭ وتەلمەگەن بولىگىنىڭ ۇشتەن ءبىر بولىگى قىسقارتىلعانىن حابارلادى. وعان تۇپكىلىكتى 1 جىل 4 اي 17 كۇن باس بوستاندىعىنان ايىرۋ مەرزىمى بەلگىلەندى.
بايجانوۆ 2023 جىلعى 12 قاراشادا ۇستالىپ، تەرگەۋ يزولياتورىندا بولدى، وندا ءبىر كۇن تۇرۋ كولونياداعى جارىم كۇنمەن تەڭەستىرىلەدى. جازاسىن ستەپنوگورسك قالاسىنداعى ورتاشا قاۋىپسىزدىك مەكەمەسىندە وتەپ جاتىر. مەرزىمدەردى قايتا ەسەپتەگەننەن كەيىن ول شامامەن 2026 جىلعى جەلتوقساندا بوستاندىققا شىعۋى مۇمكىن.