InfoHub Logo

پرەزيدەنت قاسىم‑جومارت توقايەۆ «تۇركىستان» گازەتىنە بەرگەن كەڭ سۇحباتىندا جەكەمەنشىك مەكتەپتەر مەن بالاباقشالاردى بيۋدجەت ەسەبىنەن قارجىلاندىرۋ تەتىگى بۇرمالانعانىن اشىق ايتىپ، ونى تۇزەۋدى تاپسىردى. بۇل ۇستانىم 2026–2028 جىلدارعا جوسپارلانعان 760،3 ملرد تەڭگەنىڭ ءتيىمدى جۇمسالۋىنا جانە ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى ادىلدىككە تىكەلەي ىقپال ەتەدى.

بۇل تۋرالى Infohub.kz اقپارات اگەنتتىگى حابارلايدى.

نەگە ماسەلە ۋشىقتى؟

2000-جىلداردىڭ باسىنداعى دەموگرافيالىق دۇمپۋدەن كەيىن مەكتەپ پەن بالاباقشاداعى ورىن تاپشىلىعى ايقىن سەزىلدى. وسى جاعدايدا ءبىلىم سالاسى باسىندا «پودۋشيەۆوە قارجىلاندىرۋدى» جەكەمەنشىك سەكتورعا دا كەڭەيتىپ، جۇكتەمەنى جەڭىلدەتۋدى كوزدەدى.

العاشقى جىلدارى مەملەكەتتىك مەكتەپ ءۇشىن ءبىر وقۋشىعا 224 مىڭ تەڭگە، جەكەمەنشىككە 235 مىڭ تەڭگە تولەم بەلگىلەندى — ايىرما ماردىمسىز ەدى. الايدا 2019 جىلدان باستاپ جاڭا جەكەمەنشىك مەكتەپتەرگە ءار وقۋشىعا قوسىمشا 230 مىڭ تەڭگە «قۇرىلىستى وتەۋ» رەتىندە تولەنە باستادى. بۇل باستاماعا سول تۇستاعى ساياساتكەرلەر مەن شەنەۋنىكتەردىڭ ءبىر بولىگى قولداۋ كورسەتتى؛ ولاردىڭ اراسىندا سەناتور داريعا نازاربايەۆا اتالدى. سول كەزەڭدە مينيستر ەرلان ساعادييەۆ بۇل ءتاسىل مەمقازىنادان جارتى تريلليون تەڭگە ۇنەمدەيدى دەپ ۋادە ەتكەن، ال ۆيسە-مينيستر بيبىگۇل اسىلوۆا بيزنەس تاراپىنان قىزىعۋشىلىق «كۇتپەگەندەي جوعارى» بولعانىن 2019 جىلى مالىمدەدى.

بيۋدجەتتەگى سالماق: ناقتى ساندار

رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت جوباسىنا سايكەس، 2026–2028 جىلدارى جەكەمەنشىك مەكتەپتەردەگى مەملەكەتتىك ءبىلىم بەرۋ تاپسىرىسىنا 760،3 ملرد تەڭگە كوزدەلگەن. 2026 جىلى — 248،1 ملرد تەڭگە، كەيىن جىل سايىن شامامەن 5 ملرد تەڭگەگە ءوسىم جوسپارلانعان.

سوعان قاراماستان، شىعىس ديناميكاسى تەجەلمەسە، جۇيە «قارا تەسىككە» اينالۋى مۇمكىن. 2025 جىلى ورتا بىلىمگە مەملەكەتتىك تاپسىرىستى جابۋ ءۇشىن وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگىنە 136،6 ملرد تەڭگە ءبولىندى. كۇزگە سالىم كەيبىر جەكەمەنشىك مەكتەپتەر قارجىسىز قالىپ، قارىز شۇعىل تۇردە وتەلدى — ءبىراق ساۋال كوپ بولدى.

تەكسەرىس كەزىندە ءبىرقاتار تاۋەكەل انىقتالدى: كەي مەكتەپتەردە وقۋشى سانى تەحنيكالىق سىيىمدىلىقتان 10 ەسە كوپ كورسەتىلگەن؛ كەي بالالار ءبىر مەزەتتە بىرنەشە جەكەمەنشىك مەكتەپكە «قابىلدانعان». بۇدان بولەك، ەليتالىق ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارى دا سۋبسيديا الىپ كەلگەنى، ال اتا-انالار سونىمەن قاتار جوعارى اقى تولەيتىنى نازارعا ىلىكتى.

وسىدان كەيىن قارجىلاندىرۋ تەتىگى وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگىنەن قارجى مينيسترلىگىنە بەرىلىپ، ءتارتىپ كۇشەيتىلدى. پرەزيدەنت قازىرگى بۇرمالانعان ءتارتىپ اقىرىندا قارجى حاوسىنا اكەلەتىنىن ەسكەرتىپ، جەكەمەنشىك سەكتوردى قولداۋدىڭ قيسىندى، اشىق مودەلىن تالاپ ەتتى.

دەنساۋلىق ساقتاۋداعى ۇقساس تاۋەكەلدەر

ۇقساس ماسەلە مەديسينادا دا بايقالدى. 2016 جىلى الەۋمەتتىك مەديسينالىق ساقتاندىرۋ قورى قۇرىلدى، ال جاڭا مودەل بارلىق پاسيەنتتى سيفرلاندىرۋعا ۋادە بەردى. الايدا 2025 جىلى دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى اقمارال ءالنازاروۆا ۆەدومستۆو قور شىعىندارىنىڭ نەبارى 1%-ىن عانا ناقتى باقىلايتىنىن مويىندادى.

ءماجىلىس دەپۋتاتى باقىتجان بازاربەك جەكەمەنشىك كلينيكالارداعى «پريپيسكا» كولەمى ميللياردتاعان تەڭگەگە جەتەتىنىن كوتەرگەننەن كەيىن سوت داۋلارى تۋىندادى. قوردىڭ بۇرىنعى باسشىسى ايدىن كۇلسەيىتوۆ دەرەكتەردى اشىق قىلىپ، جاساندى ينتەللەكت ارقىلى ءتارتىپ ورناتۋ باستاماسىن ايتقانىمەن، قىزمەتىندە سەگىز ايدان سوڭ توسىننان اۋىستىرىلدى. ونىڭ ايتۋىنشا، كەي كلينيكالاردا كەزەك فيكتيۆتى جازىلىمدارمەن «تولتىرىلىپ»، جازىلعانداردىڭ 90%-ى قابىلداۋعا مۇلدە كەلمەيتىن تاجىريبە كەزدەسكەن.

نە ىستەۋ كەرەك؟

ساراپشىلاردىڭ پىكىرىنشە، شىعىندى ناقتى قىزمەتپەن بايلانىستىراتىن، قوسارلانعان ەسەپتى جوققا شىعاراتىن ءبىرىڭعاي سيفرلىق رەەستر قاجەت. سونداي-اق اتا-انادان جوعارى اقى الاتىن ەليتالىق مەكتەپتەرگە بيۋدجەت سۋبسيدياسىن شەكتەۋ، سىيىمدىلىقتى تاۋەلسىز اۋديتپەن راستاۋ جانە «ءبىر وقۋشى — ءبىر مەكتەپ» قاعيداتىن قاتاڭ ەنگىزۋ ماڭىزدى.

تەتىكتى تۇزەتۋدىڭ تۇپكى ماقساتى ءبىر: بالالاردىڭ ساپالى ءبىلىم الۋىنا جانە ازاماتتاردىڭ ۋاقتىلى مەديسينالىق كومەككە قول جەتكىزۋىنە بولىنگەن ءار تەڭگەنىڭ اشىق ءارى ءادىل جۇمسالۋى.