InfoHub Logo

الماتىداعى كالكامان-2 شاعىن اۋدانىنىڭ تۇرعىندارى وزدەرىنىڭ جەر ۋچاسكەلەرىنىڭ ساناتى «جەكە تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنان» «كوپ قاباتتى تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنا» وزگەرتىلگەنىن كەزدەيسوق ءبىلىپ قالدى. بۇل جاڭالىقتى ەستىگەن تۇرعىندار نارازىلىق ءبىلدىرىپ، ۆيدەوۇندەۋ جولدادى. الايدا، قالانىڭ باس جوسپارىن ازىرلەۋشىلەر بۇل اۋداندا كوپ قاباتتى ۇيلەردىڭ قۇرىلىسى جوسپارلانباعانىن جانە ماجبۇرلەپ ءسۇرiپ تاستاۋ بولمايتىنىن مالىمدەدى.

بۇل تۋرالى Infohub.kz اقپارات اگەنتتىگى حابارلايدى.

تۇرعىندار نەگە الاڭدايدى؟

كالكامان-2 تۇرعىندارىنىڭ ۆيدەوۇندەۋىندە ەكى نەگىزگى ماسەلە كوتەرىلدى: بىرىنشىدەن، ولار ءوز اۋداندارىندا كوپ قاباتتى تۇرعىن ءۇي كەشەندەرىنىڭ سالىنۋىنا قارسى. ەكىنشىدەن، ولاردىڭ ۇيلەرى ورنالاسقان اۋماق تەكتونيكالىق جارىق ايماعىندا جاتقاندىقتان، مۇندا بيىك عيماراتتار سالۋعا مۇلدەم بولمايدى دەپ سانايدى.

تۇرعىنداردىڭ ايتۋىنشا، ولار قالانىڭ باس جوسپارىنا وزگەرىستەر ەنگىزۋ تۋرالى وتكەن جەلتوقساندا وتكەن تىڭداۋدا بۇل جاڭالىقتى ەستىگەن. ۇسىنىلعان كارتادا كالكامان-2 اۋماعىنىڭ جەكە تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى (جتق) ەمەس، كوپ قاباتتى ۇيلەر قۇرىلىسى ايماعىنا اينالعانى كورسەتىلگەن. بۇل وزگەرىستەر سالدارىنان شامامەن 1500-گە جۋىق ءۇي بۇزىلۋى مۇمكىن دەگەن ءقاۋىپ تونگەن.

«الماتىگەنپلان» ينستيتۋتى جاڭا جىل قارساڭىندا باس جوسپاردى بەكىتپەك بولعاندا، ءبىز وسى وزگەرىستەردى ءبىلىپ قالدىق. ءبىز اۋداندىق ساۋلەتشىگە: «نەگە ءبىزدىڭ اۋماقتا جتق ورنىنا كوپ قاباتتى قۇرىلىس پايدا بولدى؟» دەپ سۇرادىق. ول 2023 جىلى بەكىتىلگەن ەگجەي-تەگجەيلى جوسپارلاۋ جوباسى (ەجج) نەگىزىندە جاسالعانىن ءتۇسىندىردى. ءبىراق ءبىز بۇل ەجج-نى ەشقاشان كورگەن دە، ەستىگەن دە ەمەسپىز، سوندىقتان ونىڭ كۇشى جوق دەپ ەسەپتەيمىز»، — دەيدى كالكامان-2 تۇرعىندارى.

ولار 20 جىل بويى ينفراقۇرىلىمى، كوممۋنيكاسيالارى، جولدارى مەن ەلەكتر جەلىلەرى تولىق قالىپتاسقان اۋماقتى نەگە جتق مارتەبەسىندە قالدىرۋعا بولمايتىنىنا تۇسىنبەيدى. سونداي-اق، كالكاماننىڭ استىندا تەكتونيكالىق جارىق بار ەكەنى بەلگىلى بولا تۇرا، كىمنىڭ مۇندا كوپ قاباتتى اۋدان سالۋدى جوسپارلاعانىنا تاڭ قالىسۋدا.

تەكتونيكالىق جارىقتار تۋرالى

«الماتىگەنپلان» ينستيتۋتى سەيسمولوگيالىق باقىلاۋ جانە زەرتتەۋلەر ۇلتتىق عىلىمي ورتالىعىنىڭ دەرەكتەرىنە سۇيەنە وتىرىپ، كالكامان-2 اۋماعىندا تەكتونيكالىق جارىقتاردىڭ بار ەكەنىن راستادى. الايدا، ينستيتۋت ماماندارى بۇل جارىقتاردىڭ ورنالاسۋىن ناقتىلاپ، قۇرىلىس نورمالارىنا سايكەس، جارىقتىڭ ءوزى وتەتىن ايماقتاردا كوپ قاباتتى قۇرىلىس جوسپارلانبايتىنىن اتاپ ءوتتى. تەك ءتورت قاباتقا دەيىنگى عيماراتتارعا رۇقسات ەتىلەدى.

ۋچاسكەلەردىڭ ماقساتىن نە ءۇشىن وزگەرتەدى؟

«الماتى قالاسىن دامىتۋدىڭ باس جوسپارىنىڭ جوباسىنا تۇزەتۋلەر ەنگىزۋ» جوباسى اياسىندا كالكامان-2 اۋدانىنىڭ ماڭىزدى بولىگى وڭتۇستىك-باتىس پوليسەنترىنە اينالادى. بۇل «شەتسىز قالا» قاعيداتىن جۇزەگە اسىرۋعا باعىتتالعان. ياعني، ءاربىر اۋداننىڭ وزىندە قاجەتتى ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ كوزدەلگەن.

الماتى قالاسى ساۋلەت جانە قالا قۇرىلىسى باسقارماسىنىڭ مالىمەتىنشە، 2023 جىلعى 29 جەلتوقسانداعى قاۋلىمەن بەكىتىلگەن ەگجەي-تەگجەيلى جوسپارلاۋ جوباسىنا سايكەس، كالكامان-2 اۋماعى و-1، ج-5، وس-3 ايماقتارىنا كىرەدى. ج-5 ايماعى 6-12 قاباتتى كوپپاتەرلى تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىن بىلدىرەدى. الايدا، بۇل جوسپارلار 2040 جىلعا دەيىنگى مەرزىمگە ەسەپتەلگەن جانە قازىرگى ۋاقىتتا بۇل جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن ينۆەستورلار جوق.

كالكامان-2-دە ماجبۇرلەپ ءسۇرiپ تاستاۋ بولمايدى

«الماتىگەنپلان» باس جوسپارىنىڭ ديرەكتورى دانيار ەسقالييەۆتىڭ ايتۋىنشا، كالكامان-2 اۋدانى ماجبۇرلەپ ءسۇرiپ تاستاۋ ايماعىنا كىرمەيدى. تۇرعىنداردىڭ ەرىكتى كەلىسىمىنسىز ۇيلەر بۇزىلمايدى. ەگەر مەملەكەت مۇقتاجدىعى ءۇشىن ۋچاسكەلەردى الىپ قويۋ ماسەلەسى تۋىنداسا، ول جەر كودەكسى نورمالارىنا سايكەس قاراستىرىلادى.

سونداي-اق، باس جوسپاردى ازىرلەۋ كەزىندە قوعامدىق تالقىلاۋلار بارىسىندا تۇرعىنداردىڭ ۇسىنىس-پىكىرلەرى ەسكەرىلەتىنىن اتاپ ءوتتى.